mikudagur 3. januar 1968síða 2

SOSIALURIN Hvar stendur harra Zacharias Vang? Soleiðis varð spurt, tá ið hes- | fyri, men eisini uttan fyri sjó- in ungi maðurin gekk her uppi markið, meðan álendingar ein- og royndi at dubba seg við før- oyskari = stjørnarsøguvitan til nýtslu við próvtóku síni við lærda skúlan í Árhus. Vit hildu, at hann fór at hava loyvi at vera á tí politiska hag- anum, ið hóskaði honum. Politisk hugsan og stóða høv- du einki at gera vid mansins dubbing til arbeidi uti i livinum Nu er Zachariasi. pråvtøkan liðug hjá Vit ynskja honum tillukku. Svarið uppá spurningin, hvar stendur Zacharias, hevur hann nú givið við at trína fram sum formaður ftjóðveldisfelagsins i Havn. Onkur beit í grasið við for- mansskiftið. Men so er lívið en andens død«. Men hjá Zachariasi verður vist ikki talan um >bród<x. men um at ofra tíð og pening. - vens brød Hann er tråddur uppå våg- skålina. Hann vigaði ikki nógv fyrstu ferð. hann royndi seg sum tjóð- veldis spekingur. Vit vita ikki, um vágskálin kvinkaði bara eitt sindur av onkrum á royndarvigingini. Tað bar ikki til, hildu vit, at | hann var so vorðin lættisoppur. Tað var metingin av Álands og Føroya sjålvstyri hann trein á vágskálina við. Aðrir hava skrivað um tað sama, millum teir álendingar sjálvir, danir, sviar og norð- menn. Teir koma allir til tað úrslit- ið, at Føroyar hava nógv meiri nógv reinari sjálvstýri enn Áland, serliga fíggjarliga sæð. Men okkara góði nýbakaði tjóðveldisformaður harra Vang og heldur tvørturimoti hesum. | ; ; Hann sigur, at ålendingar bera| »Og hetta er heilt galið: munin, eisini figgjarliga, tí teir| So hava vit einki sjálvstýriæ. | umsita fyri finskan pening, fi teir hava ta skipan, sum Finn- | boga og aðrir tjóðveldismenn | halda fram sum sannan tjóð-| veldispolitikk í dag, at vit skulu | Og valda, har danir gjalda og um- | vent. | I Tann figgjarligi munur mill-| um Ålands sjålvstyri og Føroya | sjålvstyri er | at fóroyingar hava óskert lóg | gávuvald viðvíkjandi ollum! skatta- og toll- og øðrum inn-| løgupolitikki, meðan álendingar fáa allan sín landskassapening frá Fin- landi eftir Álands landsráðs ætl- | an — budjekti Umsitingina eftir samtyktum | lógum og reglum hava so álend ingar sjálvir. | Vit hava okkara egna flagg at | nýta ikki bara allastaðni innan| |sementblokkar á botnin, | kongadømi, I maktarhugtakini eru komin við ans kunnu nýta flagg teirra inn- jan fyri sjómarkið. | Vit hava óskert ljá øllum teimum | sum vit hava yvirtikið. styrid og Føroya løgting smida lóggávuvald målsøkjum, 1 | jog samtykkja logirnar, og Før- | |oya løgmaður og ikki kongurin lýsir tær í gildi, | meðan álendsku lógarupp- | skotini megu fara igjøgnum ser liga nevnd av finnum og álend- | lingum og samtykkjast ella góð- | takast av presidentinum, áðrenn {tey kunnu virka við fullari lóg- 'arkraft, Vit hava rættin at beinleiðis um oll okkara uttan- | ríkisathugamál. Úrslitið skal tó góðkennast av ríkisstýrinum. i verda ålending finnum. Uttanrikisliga ar umbodadir av Alands sjálvstýrið botnar i |F. N., Alands og Finnlands góð (taking og semju, og einki kann | broytast hesum viðvíkjandi utt- | millum F.N. og hinar partarnar, meðan tað stendur til føroy- ingar sjálvar at yvirtaka sjálv- | stýrið yvir øll A-málini (eru tey | flestu) nær ið tað so skal vera. (og teir kunnu gera tað viðvíkj- andi hesum málum við ugari samtykt av heimastýrinum landsstýri- løgtingsmonnum og num. Viðvíkjandi hinum málu- |Inum, sum so eru eftir. er at | siga, at eisini hesi málini kunnu vvirtakast við nærri samráðing- um við danska ríkisstýrið. Vit vita, at Zacharias Vang vísir á. at ein professari skal |hava sagt, at heimastýrislógin gevur bara eitt slag av kommu- nálum sjålvstyri, men tó óvan-| Lands- | samráðast | an við samtykki av og semju| einsíð- | Fest á blað. Niður í lóg. Leggst føst sum órongilig. Sum Í stjórnarrættur, lívsrætturin fyri | tjóðina, at teir einstaku skulu leiga allan fyrstarættin. Hin fá- Í tæki skal vera nøgdir við molar | linum hjá veldisharrunum. | Og professararnir nýta fimu | heilar sínar til skråsetingar, út- leiðingar og metingar í samljóð jog í fylgjurætti, konsikvensi av valdsmanna, sterkra = manna etikkinum. Men hvar er trygdin? Hon er har so leingi svørds- | loddurin er sterkur, og skildrið | kann bera upp fyri høggini, um jonkur hætir sær at reiggja á loft. Men so kunnu hóggini smil- |dra skildrið, bróta svørdsoddin. Og trygdin er fokin. svoórðsoddin. Harrin verður trælur. So er farið hevdingum. jarl- um, sum vunnið valdið við ber- serkarfrælsismerkinum hevj- adum å stongum. Søgan sigur og lærir okkum, at berserkarfrælsi, tøkuvaldid, valdsmanna, sterkaramanna |frælsi hevur ongatid veitt trygd lívsvissu. Og Hugtakið státur er blóði og órættvísi longu frá burdaløtu síni. Valdsbroytingar skaptu altíð |tvinnar lagnulutir. | Teir eru valdsliðini og tey trælkaðu, tey við teim skerdu |lutunum. Hugtakid ståtur å berserkar- frælsis grundarlagnum er so ein liga vittgangandi, og at tað er ein spurningur, um ikki ein |samdur = ríkisdagur, ríkisstýrið | og kongur kunnu taka hetta sjálvstýrið aftur, nær ið tað skal | Vera So råpar Zacharias Vang og aðrir tjóðveldismenn. Og so hugsa teir ikki meiri. Teir hava lært! Jú! Taka alt sum givið, ið hevur verið knæsett, skrásett. Alt tað. ið lisið. teir hava |lært, alt tað arvaða legst sum sum tað órongiliga grundarlagið. Men so hendir tað, at fleiri og fleiri rakna við. Siggja klárt! Høvdingadømi, ståtur! jarladømi, Øl hesi |rættinum í svørdsoddinum. Vid valdstøku. Í mannlåti í túsundatali. blóði og Valdstøkan verður trýst inn í sinnini sum rætturin. Hon verður stjórnaretikkur. gin heilagur lutur í mannalív- inum. | Berserkarafrælsi er einki frælsi fyri fjøldina. Men eigur |skuldina fyri vannlagnuni hjá skarum av igjøgnum |teimum óteljandi | menniskjum upp | mannasøguna. Lívsfrælsi fyri hvørja ein- staka menniskju. fyri hvørja ein staka tjóð, frælsi at liva, vinna |å líka føti vid meðmenniskjuni | | | | | | Í | |»globala« ella altgimsliga sam- livsrættinum sum endamål, er |tad einasta frælsi, sum ein sosia Histur kann góðtaka sum lívs- rættargrundarlag. Meðan valdstøku- ella ber- serkafrælsisgrundarlagið sum stevnumål og lívætikkur er »passé«, farið aftur um sum ein fornleivd, hevur sannanin av lívsfrælsinum á líka foti vunnið fleiri og fleiri fyri sær innanfyri ikki bara hugspeking- nar, ið detta á gólvið av borð- | Rætturin rýkur í hin nýggja | um, kongum, státum, tjóðveld-| smurt i| |á víðast møguligum øki við tí| ar, men eisini fleiri og fleiri tjóða millum. Okkara heimastýrislóg hvílir Já lívsgrundarlagnum. Hon hvílir á tí »generella« rættinum at vera »hjå og frå« |sum tjóðini stendur hugur á. | Hon hvílir á viðurkenningini jav førovingum sum eini norð- [lendskari = tjóð, fólkaeind, við | javnbjóðis lívsrætti við allar hin jar tjóðirnar, fyrst og fremst tær | norðlendsku. | Føroyingar danir hava | hvør sær rættin til av avgera |tad sjálvræði og tað samræði, |ein vil vera í. og | Og so fingu vit tað sjålvstyri, (vit ynsktu okkum á ein hátt, |sum botnaði ikki í svørdsrætt- inum. valdstøkuni, men í ásann lanini hjá teim stýrandi av ti, ið |bar tann sterkasta etikkin um rætt og skjal í sær. | — Stjórnarskipanin hvílir á av- |gerðini og samtyktini av hvorj- jum einasta meirilutanum í Føroyum. Á hesa avgerð hvílir okkara |lóggávuvald, okkara |vald, okkara generelli rættur til |um til eina og hvørja tíð stend- jur hugur til. | Hetta = okkara | hvílir á einum nógv haldbetri |og hugspekingarliga sæð hægri | grundarlagi enn valdstokufræls- | ið hevur givið teimum ymsu | tjodum og londum. | Eitt lóggávuvald, eitt stjórn-| jarvald, sum soleiðis hvílir ál |eini sinnisins og sálarsamtykt, ið botnar í samtyktini hjá hvorj um einstakum umboðsmanni og øllum teimum, sum standa aft- anfyri hann, er so akkerfest, at tað hevur hundraðferðir stórri | møguleikar at vara og halda, lætt eftir ætt, enn tað stjórnar- | vald, sum er fingið á vigvøllum undir blóðhelling og við stór- um mannafalli. | Okkara lóggávu- og stjórnar- vald er tí ikki at meta við nak- alt tilfar til DEMICH Tlf. 1072 - Tórshavn stjórnar- | at taka alt tað sjålvstyri, okk- | lóggávuvald | 3. januar 1968. lað kommunalt vald, nakað kommunalt sjálvstýri, ið ikki er givið sum verndargarður fyri tjóðarrættindi, men sum einans jer ein praktisk byting av umsit- |ingaruppgåvum. Prógvið fyri | sannleikan av hesum er roynd- |in hjá teimum lóggevandi at | leggja kommunur saman fyri at |fåa handigari og sterkari skip- jan av teimum lokalu málunum, ið av praktiskum grundum er løgd undir kommunustýrini. | | ———i— | Zacharias Vang tykist ikki at hava verið mentur enn at loysa seg úr vanahugsanini, at taka tað einaferð góðtikna stjórnar- rættarliga grundarlagið sum tað sjálvgitna rætta. Hann tykist enn heftur av tí | »heroiska«, erpnisfrælsinum, ella — sum er serliga galdandi | fyri tær stóru tjóðirnar og veld- |isståtirnar — berserkafrælsis tøl |ingini, sum til allar tíðir hevur Í ligið undir trongdini at sýna | knapparnar við tumlunum (4 |ermagapinum, sjálvandi anda- liga talað. fólkatingsmanni, | altso av umboðnum fyri alt tað | danska fólkið og samtyktini av| Men er hetta harmiligt og | hugstoytt, so er tad glediligt, at leingin skal ivast i Zachariasar | sosialistisku stødu i heimapoli- | tikki. | Á hesum oki heilsa vit sosia- | listar honum vælkomnan. Hansara misskiljing ella vana bundna berserkanationalisma (vil skjótt slitast av honum. Og ein dag finna vit henda mannin vaknan eisini á 5 | | | unga | | hesum livsins oki. | Men ímeðan, til tað hendir, | vilja ætlandi hann og hansara |fy lgisneytar við at viðganga | sosialismuna sum tann einasta |beina politikkin kunnu vera | stuðlar undir okkara orðgongu | fyri sosialismu. Fyritreytin at so | kann verða er sjálvandi, at teir | roynast sum góðir sosialistar og likki vísa seg at vera av sama |slagi sum tjóðveldisflokkurin | higartil hevur verið, tá ið hann hevur tikið undir við teimum borgarligu og verið við teimum at felt socialistiskt mál sum landshandilsmálið og onúur. Vit hava altíð á goymslu blikksmid sanitet hitaverk Verður seat um alt landið TO Mn A