mikudagur 4. september 1968síða 4

Nr. 69 SOSIALURIN Frá Mazaryk til Dubcek TIJEKKO- Maðnrin, ið síóð á odda fyri endurreisingini zftanú fyrra veraldarkriggj, var Thomas spekingur, og statsmaður, andaligi og 17 ár Tjekkiska lýðveldi varð skipað | FRÆLSIÐ AFTURVUNNIÐ 1918. hevur verið 28 Landið frammanundan oktober í partur av eysturríkska-ungverska kongadøm- kúgað tjekkar eins væl og adrar minnilutar innan- inum, sum hevði fyri ríkismark. Mazaryk var ágrýtin maður, ein ið ongatíð mødd- sonn tjóðarhetja ist av at halda fram fyri lands- menn sínar, at ytann einasti poli- tikkur, ið heldur sum frålidur, er tann, ið byggir á etiskt forsvarligt grundarlag, á virðingina fyri rætt- inum og medmenniskjum.« TJEKKOSLOVAKIID VERDUR AVREITT Mazaryk doydi i september — 87 åra gamal latið Benes, tvey ár at hann hevði forsetastarvið í hendur Eduard sum trú- liga hevði fylgt og verið lærusvein- ur Mazaryks Ársdagin fyri deyða Mazaryks — 30. sept. 1938 novddist tjekk- ar at taka við Miinchen-såttmål- anum, har bretar og fransmenn av- reiddu stóran part av Tjekkoslova- kínum til Hitler Tjekkar máttu lata triðjapartin av landi sínum til Hitler fyri at 3,2 milj. sudetartýskarar kundu | gerast týskir ríkisborgarar; men | við hesum — landspørtum fylgdu eisini 1,2 milj. tjekkar, sum so- leiðis komu undir harðræði Hit- lers. Miinchen var bara byrjanin. 15 mars 1939 hersettu týskarar alt Slovakíið til »sjålv- Bøhmen-Hihren landið, gjørdu land stødugt« og til tyskt protektorat 100.000 TJEKKAR VORDU MYRDIR Tveir mánaðir seinri vóru longu 12.000 tjekkar settir fastir Bara í 66 dagar á sumri 1941 vórðu 394 tjekkar dømdir til deyða. 27. maj 1942 eydnaðist tað tjekk- iskum frælsishetjum at drepa tyska landsovastan, SS-herleiðaran Rein- hard Heydrich Og týskarar heyndu seg. Í 2 mán- aðir tóku teir 12.000 tjekkar av døgum, og tað var í hesum sam- bandi, at teir javnaðu býirnar Lidice og Lezaky við jørdina, skutu oll mannfólkini, sendu all- ar kvinnurnar í fungalegur og oll børnini í serligar uppalingar- leirar. Minst 100.000 tjekkar vórðu dripnir, meðan týskarar høvdu valdið í landinum og aðrir 700.000 sendir í fangalegur Í døgunum frammanundan fri- gerdingini 9. mai 1945 mistu 5000 tjekkar lívið í gøtubardøgum við týskarar í Praha. 1937 | eftir, | Í - | sjålvir, men sjálvandi ikki við 10. mars 1968 doyði uttanríkis- ráðharin Jan Mazaryk. Hann var | funnin í garðinum undir sovi- SLOVAKIA 23 av Tjekkoslovakinum Mazaryk, professari, hug- politiski leiðari tjóðarinnar i OG FORKOMIÐ Dagin eftir kom tjekkiska stjórn- og 16 heim aftur úr útlegd úr Bretlandi. Allir flokkar urin skipaðu nisturin Clement Gottwald gjørdist Mazaryk, in mai Benes, forseti, nationali front- stjórn. Kommu- forsætisráðharri; Jan uttanríkisráðharri. Í februar 1948 fóru kommunistar | rættuliga at gera um seg, og 25. februar noyddist Benes, forseti, at} geva eftir, eisini herurin undir leiðslu av Ludvik Svoboda, styð- aði hin harðrenda kommunistapoli- tikkin. kamarvindeyganum uttanfyri uttanríkisráðharraborgina Sagt varð, at hann hevði forkomið sær sjálvur; men aðrir siga seg við at tað vóru menn frá russiska loyndarpolitinum, ið trongdu seg inn til hansara, drupu og líkið út gjøgnum eitt vindeyga. vissu vita, hann tveittu 7. júní Benes seg úr for- setastarvinum, og um somu tíð varð sett í gildi nýggj stjórnarskipan, ið nú var segði segði, at Tjekkoslovakia eitt sosialistiskt fólkademokrati. Benesar tíð var farin. Hann doyði 3 mánaðir seinri. neistin av demokrati slóknaður. Hin seinasti í Eystureuropu var Landið gjørdist ein sannur politi- statur. I túsundavís av fólkum vórðu sett fest, onnur tåsund flýddu úr landinum, áður enn píka tráður, háspenning og jarntjald kundi forða tí. TEIR ALTVALDANDI i PRAHA Gottwald gjørdist forseti aftaná Zapotocky, sætisráðharri, Clementis uttanríkis- ráðharri og Rudolf Slansky, flokks- skrivari Benes. Antonus for- Hesin fór beinanvegin undir stór flokkinum og nú- ar uppruddingar í hesar raktu verandi forsetan Svoboda og uttan- Clementis m.a. herleiðaran, ríkisráðharran i 1951 varð hin harðrendi flokks- skrivarin sjálvur ríkin úr starv- og rættargongd í inum aftaná verstu Stalintíðini, vóru bæði Slansky og Clementis dømdir til deyða og tiknir av døgum Saman vid 9 ødrum kendum kommu- nistaleiðarum. Gottwald var í mars 1953 í Moskva og fylgdi Stalin til gravar. 9 dagar seinri doyði hann sjálvur Zapotocky gjørdist forseti og Antoniu Novotny, forsætisráðharri. DUBCEK-BÓLKURIN RUDDAR UPP Dubcek kommunistaflokksins aðalskriv- lagt Tá var vorðin ari varð á heilt annan bógv. 70.000 følkini, tidarskeidinum sum dømd vórðu i 1948-1965 fåa øll sakarmålid reist av nyggjum 3 > miljardir tjekkiskar krónur verða latnar sum endurgjøld fyri órættvíst at hava sitid føst, mist- ar ognir ella forsømdan lærdóm. Einkjur og børn eftir teimum, ið órættvís! eru tiknir av døgum fáa samsvarandi endurgjald. stevnuni rey Í nýggju verður eisini dómstólarnir skulu løgmálaráðharranum og verið við til verða og at allir dómarar, ið hava at dømt (órætt- víst) í Stalintíðini skulu fara frá. Í 20 Tjekkoslovakíið Moskva fylgisveinur í øllum lutum. Sagt, aí óheftir av flokkinum, ar var trúfastasti Praha lótu nútímans og trygg figgjarvidurskifti sigla sin egna sjógv, bara fyri at og liva eftir boð- Kreml. Teir ráðandi í ídnað undir geva seg unum frá Russar hjálptu tjekkarum KRING UM HEIMIN HOYDI HVUSSU INA KUNDU FÁA i LAG STØDU VID BÆDI Hetta er einki loyndarmål long- ur, ti russar høvdu sjålvir lagt alla hesa andstødu til rættis| ti fyri eyga, at hon skuldi vera vend móti teimum sjálvum. Tvørturimåti var oll henda andstøda løgd til rættis at taka í brúk, um vesturtýskarar her- settu landið. Millum áirnar Donau Moldau, høvdu russar skipað fyri loyndarsendarum og prent- smiðjum í undirgrundini, sum skuldu takast í brúk beinan- vegin, sum vesturtyskarar høvdu hersett landið; men nú vórðu russar teir fyrru, og tjekkar vóru kvikir at gera nyttu burt- ur úr øllum hesum móti russ um. Hesin andstødustovnurin er skipaður av 40.000 monnum og aftrat teimum koma 100.000 mans frá fólkamilist- og uni. Allar hesar deildir eru útgjórdar = við automatiskum hondvápnum. Millum — uppgåvurnar hjá hesum deildum er villeiðing av figgindanum við at venda veg- skiltum skeivan veg. Soleiðis at tyskarar ørkimlast og villeidast; men tad komu at vera russar sjålvir, ið komu at kenna svið- ) FÓLK ILT VIÐ TJEKKAR BEINANVEGIN AFTANÁ HERSETING EINA SO VÆL ÚTVAR PSSTOÐUM, BLOÐUM O. Ø. an av hesum. AT SKILJA, SKIPAÐA AND- Eftir 24 tímum eydnaðist tað andstødubdlkunum at flyta 1095 umboðsmenn frå ollum landinum til hin 14. eyka- aðalfundin í Praha. Fundurin var hildin í einari stórari verksmidjuhøll, og aftaná vórðu allir umboðsmenninir fluttir til hús í øllum góðum. at atvara næstan helytina av teimum blaðmonnunum og poli tikkarunum, ið stóðu á svarta- listanum hjá Moskva. Eftir loyndargøtum vórðu ikki færri enn 300 kendir persónar fluttir á tryggari stað. Hermadurin Svejk reis uppaftur Skjótt eftir at russar og teirra leigusveinar høvdu hertikið Tjekko slovakiu, varð heitt á tjekkiska fólkið um at gera Stillisliga mót- Stødu eins og >hin eri hermaðurin Svejk«. Við hesum varð mint á tjekkiska skaldið Haseks, framúrskarandi skapaði hermanninum Jaroslav sum so roman- Svejk, báðum myndina av sum gjørdi seg galdandi á eysturríks-ungarnska síðum undir krignum. Navnið Svejk verður sett i sam- band við ein serligan bluff-teknik, har ein fjalir sítt snildi aftanfyri ein gekkaskort av byttleika og óvitsku. á tykk- um, látist sum tit ikki duga russ- Um trýst verður lagt iskt. Um teir tvinga tykkum til sam arbeiði, verið óhandlig og ódugna- lig til alt, id tit verða sett at gera. — Tvingið tykkum sjálv at verja rættvisid, meðan hertøkuvaldid hoyrir við at tosa vid teir fremm andu hermenninar. Skrivid pjes- ur, skrivið slagorð, brúkið radio, fjarsýn og blødini og syrgi fyri, at landasvíkjarar ongun mogu- leika fáa at spjaða ósomn tíðindi, varð sagt í boðskapinum. So segði maðurin: bróðurmorð er hóast alt eitt Sín ámillum familjumál! 4. september 1968 —ieøwwo Listarskåli Føroya Notarius publicus hevur kastað lut. — Lutirnir fullu soleidis: LITRA A (blåur sedil) 2897 1948 2122 28 1523 2179 1935 1281 LITRA B (gulur sedil) 2339 2176 2791 379 1894 2656 2184 2185 LITRA D (gråur sedil) 2737 2846 558 771 2848 432 338 535 LITRA E (reyður seðil) 1624 1027 SI8 2028 2000 2480 1663 1664 LITRA F (grønur seðil) 773 497 1203 218 209 562 2000 Lutirnir fåast hjå Bjarna Nicla- sen vid Argjaveg — Tórshavn. tlf 2593. Tórshavn, 2. sept. 1968. LISTAFELAG FOROYA. TRIATISÆTTI FØROYSKI HAPPADRÁTTUR Dråttarlisti fyri 1. drått 22. august 1968: Hesi nummur hava vunnið: 1.000 kr. nr. 498 500 kr. nr. 1037 200 kr. nr. 659 - 754 100 kr. nr. 39 - 110 - 187 - 204 265 - 339 - 342 - 361 - 386 - 394 449 - 462 - 480 - $14 - 562 - 604 620 - 642 - 695 - 729 - 731 - 736 739 - 751 - 808 - 812 - 834 - 858 870 - 887 - 891 - 894 - 896 - 998 1035 - 1101 - 1192 - 1232 - 1301 1311 - 1329 - 1357 - 1365 - 1367 1386 - 1423 - 1446 - 1470 - 1476 1499. Vinningarnir = verða útgoldnir beinanvegin við frádrátti av 10 pst Vinnararnir verða bidnir um at venda sær til happadráttarseljarar sínar. Torshavn, 22. august 1968. FØROYA LANDSSTYRI (Happadråtturin)