mikudagur 2. oktober 1968síða 2

Nr. 77 NV pr UN vn S Simo! old Menn og meiningar Onnur Menniskjansligheit, demo- krati og vesturlendsk mentan HETTA ER EIN ÁHEITAN FRÁ STUDENTUM VIÐ KARL-UNIVERSITETIÐ í PRAHA, BORIN Úl AV »A RBEIDERBLADET«. BLADMANNI HJA NORSKA Kæru Hesir torføru dagarnir kkara tjóð hava skapað pulleikar. Tað eru tó positivar síður. Allur heimurin hevur tjekkar slovakkar eru fólk. fyri hvønn menni- skjansligheit. demokrati vesturlendsk mentan eru grund- vinir! fyri x SÆL at Og Og VITØLII Moralski studulin frá øllum lemokratiskum fólkum — val evuliga glediligur fyri okkum hóast tað var eitt vónbrot at noydast at ásanna, at tað í po litiska veruleikanum er íkki innað til enn moralskur stuðul til okkara land Soleiðis vilja tygum lættliga kilja. at okkara studentar og vísindamenn eru bangnir fyri møguligari isolation, sum polit ska mannagongdin kann føra við sær, eins og isolatiónin und- kalda krígnum álvarsliga skaðaði okkara vísindaligu | V 4 SOSTALIN BRÆV Harri blaðstjóri hýs mær nøkrum sevðakjoti reglum um Og lat hett: nakran hevur tað nakað at partapolitikk og bindur ti ikki meg siga tað ikki ætlað ei heldur við m álop á gera kran flokk: men tað skal ein ins standa fyri mína egnu rokn- n Nu havi eg stsum einki skil á seyðabrúki. so tað er kanska nakað vágið av mær at fara at skriva um hetta evni: men eg má siga. at hesi síðstu irini havi eg fingið heilt aðra nynd av føroyska bóndabrúk- num. enn eg hevði, áðrenn eg at festa búgv í eini smá KOM hved í Førovum Nei ikki bóndan man heldur dag er ein hin vánaligast hin føroy øvunda haldi eg ská vera al Tad hann I vera so, al stillaða stættin í Føroyum Hetta her við »odugnabond um« skal eg ikki nema við. Tað man vera her sum so nógva staðni. at »klinte veksur millun hveiti.“ fu. prisurin á Sakjóti er hogur. tað er vist. Men man bóndin fáa góða løn fyri arbeiði sitt? Eg hugsi ikki, úrtoka tru- | | øgum, pris á, LÆRARUM EINUM OG framstig. tá hava okkara vísindamenn undir sera ringum umstødum | gjórt eitt framúrskarandi ar- beiði. og úrslitini eru kend í vísindaliga heiminum. Tad. vit treingja til frá tyg- um er, at tygum gera alt. tyg- um kunnu sjálvt undir vána- ligum umstødum - fyri at forða einari slikari isolation, L.V.s. al halda fram við og økja sam- bandið við studentaferðum. vísindamannaferðum. ligum tilfari Vit tygum á henda hátt vilja styðja vísinda- o.l. vóna. al Fygum vita, at síðan | okkara stremban fyri at menna | tey grundleggjandi menniskjans ligum sjónarmiðum Boðið ollum tygara starvfel- lærarum og studentum frá stóðu okkara og hesum boð- skapi Lærarar og studentar við Karl-universitetið Praha hansara el stor, mett saman meti eg, markahagi áseyðir Sker eyðir og hevur einar 110-120 4-markabóndin fær í miðal hvønn. so verður 150 ki fyri brutto- inntøka hansara í besta lagi 12000 kr: men hetta et bruttoinntøka. og hann ikki liva av veva tilskotsfóður. kraftfóður vjalda fjallmonnum samantikið an í besta lagi ca sum henni Hann bæði skal o.a Í... NO nettoinntøk 10.000 kr. av sagt kann må verður at ein fullskipadur 4-| við. hvat aðrir vinna í dag Herfyri metti ein maður í SOSIALINUM ein 4-marka bónda at hava 200 åseydir. Tað må eg siga. at um so ér onkustaðni í Føroyum, so er tað ið hvussu er ikki um tær leiðir. har eg eri komin. Har | 60-80 | SOSIALURIN 2. oktober 1968 Um hendingarnar í Tjekkoslovakinum skrivar G.H. í Framanum nr. 10: Aftur eftir hæli »Grundreglurnar um javnrætt og sjálvræði eru ein týðandi, óvik- andi partur av sosialistiska altjóðasamstarvinum. Í londunum eru hesar grundreglur kapitalistisku bert formliga viðurkendar, tå saman um kemur verður sambandið teirra millum avgjørt av teim- um veruligu styrkisviðurskiftunum. Sterkara tjóðin vanvirðir regl- urnar í fólkarættinum og gevur seg ikki undan uttan fyrilit at leggja uppí innanhýsis viðurskifti i ti veikara landinum og noyða tað undir vilja sín, heldur hon (Marxismen- Leninismens Tað var eitt mistak av ligari stødd, sum er um at verða fullfiggjad í Tjekkoslovakia Nakna valdsframferðin, stuðlað av opnum ósannindum, vísti, at Sovjettsamveldið enn einaferð kanska meira avgjørt enn áður hevur valt stalinistisku kósina: at hugsa um sína egnu heldur enn sostalismunar Í søgu- Oo stóðu sum stórveldi um framtíð heiminum. Í fyrsta umfari er hersetingin sku bóndunum fáa alt ov lítla peningaliga úrtóku burtur úr strevi sínum Tad, ið leikar á nu, er ikki at bóndin krevur hægri: kjøt pris, men hann vil royna at fáa tryggjað sær søluna av fram- leiðslu síni, tí tað tykist sum hann verður trodkadur burtur av heimamarknaðinum av út lendskum dumpingvørum Hetta skuldi verið eitt rættvísiskrav Vit frætta trupulleikar, landbúnaður løndum kann koma í at fara at meta hin ovska bondan, á kørgu eftir minum le i ØDT- Men føl dagliga um um saman hansara jørð. við bóndan í ødrum lond- | um, ber als ikki til. Her er at kalla einki til felags Men so skjott trupulleikar visa seg fyri marknaðinum hjá útlendskum bóndum. so verða verjutiltøk |gjørd, fyri at landsins egna framleiðsla ikki skal verða nervað Okkurt. ið ber at sama borði, má eisini verða gjørt her hjá okkum. Fe persónliga haldi íkki. at uppskotið sum Føroya Bun aðarfelag = sendi landsstýrinum seyðinum góð meðalár. og væl minni tey vánaligu árini. Og| mangir fáa minni enn tað Hin foroyski bóndagarðurin er ikki nakað Slaraffenland, minni enn so seyðabrúkinum fær bóndin so nakað av mjólk tó sjáldan stórt enn til egið brúk. Aftrat Nettoinntøkan hjå einum før- ovskum 4-5 markabónda man ti høgt mett liggja millum 11.000 og 14.000 kr. tey fræg- aru árini. At menn við stórri gørðum og teir, ið sita væl fyri til miolkasølu. fáa nakað meir | ; : lans verður at svíða til bóndans. burturúr. er einki at ivast í, men teir eru bara eitt fátal Meginparturin av teim føroy- | i ár at gera nakra ábót meir | | | | | Í 5, sept. í år, var burtur av leið tvørturimoti Hví landsstýrið ikki samtykti tað, ella í øðrum lagi samtykti onkra aðra verjuskipan. tað veit eg ikki. og eg haldi ikki. at tað er av illvilja onkur onn- ur orsøk må vera fyri hesi av- vísan. Kanska er tað ov seint eigur at verða farið undir bein- at fyrireika marknaðarlíkindi an næsta vegin ars, SO | kunnu verð rvegjað førovsi eplum og| u verða tryggjað føroyska sevdakjøtinum aftur til heystar Búnaðarfelagið = skal hava fund í dag um hendan fyri bóndan (og landið) so átroðk- andi spurning. og tað er at vóna, at teir finna eina loysn. Vi bóndin hevur ikki rúm kor í dag, og skulu tey versna. so et at kvíða fyri, at hetta ikki ein- men til alt landið P. Karbech Mouritsen. tykki | Men so | åbøtur til | tað vera neyðugt « Grundlag, p. 650) eitt beinleiðis brotsverk móti eini tjóð, sum hvorki hevur ynskt ella umbidid eina verju av tí slagnum, sum kom rull- um markið 21. august. brotsverk eru vælkend úr søguni, men sjáldan í so ser- merktum formi sum her: For landinum var heiðraður Sovjettsamveldsins fyri móti fascismuni, oddamaðurin í kommunistiska brødraflokkinum hevði fingið alla sína politisku útbúgving í Moskva. stjórn og flokksleiðsla valdar eftir lógum. sum eru viðurkendar í Kreml, landið var vælutgjørdur limur í | hernaðarsamgong- | uni, sum gjørdi av at tad. Og ikki minst: I slovakia var i mun til | 1956 eingin innanhysis Ofridur fólkið tyktist tvørturimot: at fylkjast um kommunistaflokkin aftan á langan politiskan dvala frákoyrdu Novotny- andi Slík setin í Hetja | bardaga sín voru eisini iIrru somtu | jekko- ngarn undir stjórnini Hvorjar grundir hevdi Sovjet- | samveldið meðni til slíkan ótta, at ein opin innrás varð neyðugt. | Einasta grundin, sum letur seg| skilja. tykist at hava verið Ottin | fyri at hugsjónirnar um skrivi- jog talufrælsi, tjakið um eitt | neyðugt valdseftirlit við stjórn- ini o.s.fr. skuldi bera við sær, | at myndugleikin hjá flokkinum loysnaði. at flokkurin at enda kanska fór at missa fulla tamar- haldið á støduni í landinum, at hernaðarliga og politiska stóða | Sovjetsamveldisins for lat koma i vanda ikki sostatt Ta0 var nóg mikið. at Tjekkoslovakia á fundinum í Cierna og Brati- | slava lovaði at verða verandi limur í Warchawasamgonguni at:seta í verk sjálvboðið blað- eftirlit. at ansa eftir ollum anti- sosialistiskum virkisemi Tad heldur ikki mikið at vísa á. at sosialistiska grundar- | lagið ikki var í iva prógvaði. at Sovjettsamveldid helt seg duga betur at meta um enn tjekkoslo- Var nóg henda vakkar sjálvir spurning Innrásin er samstundis eitt svik ímóti sosialismuni. At nýta | sosialistiskar målberingar sum maktpolitiskt fikublad er at avskepla sosialistisku | hugsjonirnar Ongar frå- | greiðingar kunnu umbera tað slagið av samráðingum, hat annar parturin verður førdur av stað við makt og skal tingast framman fyri byrsumúlum. Tá Agitprop-deildirnar i Moskva | Berlin og Warchawa rópa hesar | tingingar veitt konstruktivt -sosi- | | alistiskt tiltak«. so verður orðið | sosialisma misbrúkt á sama hátt sum tá amerikumenn nýta orðið | frælsi í Vietnam, Santo Domin- herseta | Hersetingin | go og Guatemala: sum eitt ide- | ologiskt amboð til at fremja | maktpolitisk áhugamál. | Tað er líkt til, at menninir í | Kreml með alla hava jarðað Lenin og hansara hugsjónir um í sosialistisku heimskollveltingina. | Tað er i dag Mao Tse-tung í | Kina, sum umbodar sosialist- lísku vónirnar hjá teimum í 3 heiminum, sum einki hava at missa. Og í ídnaðarlondunum hevur sovjettiska fyrimyndin nú fingið álvarsligt mein. Allar tær ávaringar. sum komu frá kom- munistaflokkunum vestanfyri frammanundan innråsini, og oll tey mótmæli. sum fylgdu. benda á. at bestu og kanska einastu møguleikarnir hjá kommunist- um at koma til ræðið í vestur heiminum lógu í »Dubcek-ism- uni«. í sonevndu demokratisku sosialismuni. | Eingin ivi er um, at Sovjett- samveldið við politikki sínum hevur tryggjað seg hernaðarliga Men afturfyri klovningar og í Eystur-europa | skal tað gjalda spjadingar í kommunistisku rørsluni, mista vælvild i øllum heiminum og økta styrki til all- ar antisosialistiskar kreftir bædi innan fyri g uttan fyri | Tjekkoslovakia. Og hersetingin | kann einans styrkja ta mynd. sum hevur teknað stødugt | greiðari hjá nógvum sosialistum framburðsmonnum: Sovjett- | samveldið hugsar sum eitt vain- | og og seg og ligt stórveldi fyrst og fremst um heima hjá hevur fingið so | nógv at missa, at tað ikki long- jur kann føra kollveltingarpoli- | tik i heimsmåti. | | | at tryggja sær seg | sjálvum, tað | Varisligheitin uteftir og eftir- lasnið inneftir førir vid sær ein | politikk, sum í seinastuni mill- | um annað hevur fordømt upp- | | reistur studenta og verkamanna |i Paris í vár. sum hevur ført til | samstarv við sijornirnar í Ar- | gentina. Brasia Bolivia | medan guerillarørslurnar verða og | róptar romantiskar og åbyrgd- arleysar (si Che Guevara: Dag- | bok úr Bolivia), ein politikk sum ger eina fridarliga sam- | vinnu vid kapitalistisku londin neyðuga. meðan nú eitt sosial istiskt land innan fyri iskt åhugaøki verður ræði sovjett- tikið av Dubcek skal nú umsita »sam- |tyktirnar« ur Moskvatinging- unum. Tað er kanska tað sterk- asta dømdid um politiska mis takið hjá Moskva, at Dubcek sum varð gjørdur kontrarevolu tionerur frå einum degi til ann- an, nú aftur verður nevndut sosialistiskur lagsbróður. Men hóast tað enn ikki er eydnast at finna teir tydandi tjekkoslo- vakkar i stjorn flokki. sum bóðu um innrásina. er stóða hansara lítið trygg; vid fremm- landu hermønnunum í landinun skal ikki nógv til. áðrenn ein umskíring kann fara fram av nýggjum. Men kann tann libera liseringin, sum hann umbodar, steðgast í Eystur-europa? Hjá Tjekkoslovakia er eingin onnur (Framhald á 4. síðu) og