leygardagur 21. desember 1968síða 4

Nr. 100 SOSIALURIN Skúli framtíðarinnar eftir K. B. ANDERSEN í DAG SKRIVAR FYRRVERANDI DANSKI KENSLUMÁLA- RÁÐHARRIN, K. B. ANDERSEN, HAR HANN M. A. GREIÐIR FRÁ YMSUM BROYT- IÐ KOMA AT VERA NEYÐUGAR, UM TEY UNGU INNAR, INGUM, SKULU VERÐA FOR FYRI AT IÐ SERMERKIR EITT LAND SUM DAN FRAMBURÐINUM, MARK Í DAG. ÁHUGA FYRI OKKUM, Tí FELAGIÐ UTTAN IVA EISINI VERÐUR SKILIÐ, IÐ VIT UM, OG ÁFRAM TÆR LEIÐIR, HVUSSU BÚGVANINA AV UNGDÓMI OKKARA skulu skúla Tá ið vit viðgera framtíðarinnar venjingarla | | er tað almikid neyðugt fyrst | | | | | o og g slåa fast, at vit ikki miða móti einum serstakum venjingarlag, sum skal verða gjøgnumført um so ella so mong ár komið á mál. Tí vit einum samfelag. ið stað. Vit liva í einum nýmótans dynamiskum samfelag, ið al- samt broytist í einum vorðnum samfelagi verður venj- ingarlagið eisini alsamt at broyt liva stendur og sO- ast fyri at vit á bestan hátt kunna dubba tey ungu til at fara út í tað samfelagið, ið júst —"AVI/UEWIEE/ADGEST OSS AD LOU OK NT SET AN SR VO GREININ MÅ SJALVSAGT UM FÁ ÁR FER HETTA SAM- og sidan erja UM SKÚLA FRAMTÍÐAR- FYLGJA VIÐ Tí STERKA EISINI HAVA AT SETA SÍN DAM Á OKK- fyri enn ein var fyrr. Stættarsamfelagið í skúla okkara Tessvegna er tað eisini neyðugt at gjøgnumføra at tað í roynd og veru er sama atgongd fyri oll at fáa ta venjing, tey hava evnir og hug til. Hetta er eitt rímiligt krav bæði menniskja- liga og samfelagsliga. Tað má fyri tann einstaka og fyri sam- felagið vera av størsta týdningi, UM VIT HALDA at vit fáa oll evnir tíkin í nýtslu. GANGA NÚ INNAN úr. | Tíverri sýna hagfrødistøl at vit „a. stødugt í hægsta stig liva í ein- + ag jum stættarsamfelag uppaling á Í T rel viðvíkjandi. Tá id vit í koman- tá bíðar teimum. Tann samfel- | ;: ,; a PO “" Idi tíð skulu bøta um »Ungdom- agsliga evolutiónin setir alsamt | da, 4 Á ri , mens ddannelsesfond« eiga størri krøv fram, hon setur okk- |, ; . : s Be i = |vit júst at royna at beina fyri um alsamt í nýggjar stødur. Til. :. Å GT i í DYSE — (teimum fíggjarligu grindunum, | kunna vit ikki eina ferð fyri | FN. ; sum f dag fordar mongum at alla leggja fast eitt »system«. ið | £ . | in vill »assar til eina framtíð, sum vit 1 På j | | hava. Javna flokkurin leggur | | ikki kenna. |eisini nógvan dent á at beina Eitt kunnu vit tó beinanveg- burtur tær grindir, ið kallast in slåa fast: Venjingin í einum | kunna veg din til venjing- nýmótans samfelag hevur stórri |arplássið. Hjá nógvum ungum tydning enn nakrantid áður. |eru teir geografisku trupulleik- Uttan venjing er ein nógv verri |arnir lika so ålvarsamir sum | teir fíggjarligu. Greinvalið meira demckratiskt Venjingarlagnum viðvíkjandi leigur tað at vera uppgávan at gera útbúgvanina so persónliga og so lidiliga sum gjørligt. T. v. s. at tað ræður um so vítt gjør- ligt at laga útbúgvanina eftir næmingunum og ikki viðvent. Vit skulu ikki noyða næming- arnar at laga seg eftir føstum »systemum« av einum ella ødr- um slag. Vit eru nú einaferð ymisk og tí verður tað ymiskt, tað tann einstaki ynskir sær og hevur neyðugt. Tað eigur tí at vera ein uppgáva at leggja út- búgvanina soleiðis til rættis, at hvor einkultur í framtíðini fær stórri møguleika at velja júst ta útbúgvan. hon ella hann hevur hug ella evnir til. Tað má eis- ini vera endamálið at leggja út- bugvingarløgini soleiðis til rætt- at tann einstaki sjålvur kann ÍS, |seta saman ta útbúgvan, ið henni ella honum tørvar. Tað eigur aldri at verða ov seint at fara undir útbúgvan 21. desember 1968 verður móguligt burtursæð frå teimum greinum iv Gu SKÚU hava — at vejja grein. vit eru, lukkutíð, á leið burt frá einum skúla, ið bytur næmingarnar sundur i ymiskar deildir og móti einum eindarskúla, sum í prinsippinum heldur næmingar savnaðar alt fólkaskúlaskeiðið frá fyrsta til tíggjunda klassa. men tað er givið, at í einum sovorðnum eindarskúla eigur tað fyri at ganga tørvi teirra ymisku næminga á moti, at vera gjørligt at velja ymsar greinir. Júst í heyst hava javnaðarmenn í fólkatinginum sett fram upp- skot um eina sovorðna broyting av folkaskulaldgini, at tað verð- ur gjørligt at gera royndir við eindarskúlanum á teimum hægstu flokksstigunum. Slíkar royndir kunnu í dag ikki gerast vegna galdandi lógir um real- deildina. lisk dømi uppå arbeidid fyri at føra tær hug- út í lívið. eg fyrr hava kann eg nerta við tekn- víðk- Sum eitt annað sjónir nevnt, fyrireikingarprógv og | ad teknisk fyrireikingarprogv. |Einderskølin | Hesi bæði prógvini eru nýggj, jog tað er tað sermerkta við Hetta at fáa eitt meira lidiligt | teimum, at greinirnar kunnu útbúgvingarlag er ikki bert ein | takast einsæris og fleiri ymisk- skrágrein hjá okkum. Vit eru |ar staðir. T.d. í teim elstu bólk- væl í lag við at gera hetta til|unum í fólkaskúlanum ella í lein veruleika á ymiskum økjum. | ungdómsskúlanum, ella á ser- Vit kunnu ma. síggja tað Í |ligum skeiðum í tekniska skúl- teimum elstu flokkunum í fólka | anum. Greinirnar kunnu eisini skúlanum. har tað alt meira |takast av teimum, id innkall- Einaferðina var tað langt burt- 5 segdi: »Tu sær hvussu reint og ur i londunum ein kongur, sum : spegilsklárt vatnið er í hesum nærindis slotti sínum hevði ein | gullbrunninum. Nu skalt tú stóran skóg. og hesin skógur verða sitandi her og ansa eft- var fullur av allskyns dýrum ir, at einki dettur niðuri og Ein dagin nú sendir kongurin dálkar vatnið; hvert kvold ein av veiðumonnum sínum|ið. meg bert sleppa inn har;jan son. Ein dagin nú spælir | illa í ein fingur; men upp fekk komi eg aftur at síggja, um tú burtur á skógin at veiða eitt rá- | gongur mær illa. er tað mín hann niðri í borgartúninum við | hann. Nú var villmadurin ikki hevur gjørt, tað sum eg bíðið dýr. Men maðurin spyrst ikki | egna skyld: eg vil so fegin |gullstikli sínum; men smátt |seinur ut og legði tilbrots aft- | teg. « aftur. Hann man hava meitt {| sleppa at royna tann leik.« |veri tí fyri, einaferð hann stikl- | ur á skógin beinan vegin. Tå| Drongurin setur sg 3 seg. heldur kongur, og dagin | yJú. jú, tekur tú tað soleidislar, nú kemur tað inn millum | kom ræðsla á dreingin, og hann | »runnatromina at ansa eftir, at eftir sendir hann tveir veiðu- | so gevid eg tær glaðiliga loyvi.« |teinarnar í jarnbúrinum. og rópti í neyðini á villmannin: | einki dettur niður í vatnið. Við- menn at leita eftir honum. yg hann biður allar góðveitrar | villmadurin fatur á ti. | »Rym ikki frá mær, tí so verði | hvort så hann gullfiskar og Við- Men teir koma heldur ikki| fylgja honum. | »Gev mær stiklid aftur. |eg flongdur.« Villmaðurin ven- | hvort gullormar niðri í brunn aftur. Triðja dagin kallar kong- Ája. so fer tann fremmandi biður drongurin. di aftur, tók dreingin á herð-| inum. Best sum hann situr. nú ur allar sínar veiðumenn sam-|veiðumaðurin burtur í skógin. »Tu fær ikki stíklið afturlarnar og so á skógin við hon-| fær hann so ilt í fingurin, hann an og sigur við teir: yFarið nú| Hann er ikki komin langt "nú fyrr enn tú letur upp fyrij um tað snarasta, hann kundi. | skurslaði seg í, tá ið hann lat allir at leita eftir teimum horv-| tevjar hundurin eitt dýr og elt- | mær.« svarar villmadurin. Í Tá id kongur kemur aftur, sær | jarnbúrið upp. og í gåloysi nu veidumonnunum, søkid um|ir tað eina lotu. Veiðumaðurin »Upp tori eg ikki at lata,<| hann at jarnbúrið er opið og stingur fingurin niður í vatnið, allan skogin, og komið ikki} er í hølunum á honum. Knapp sigur drongurin »ti kongur|villmaðurin horvin. Ødi spinn- bert eitt lítið sindur og tók aftur fyrr enn tit hava funnið | liga stødgar hundurin við eitt hevur lagt so dýran við. at |ur i hann, og hann loypir upp | hann beinar vegin upp aftur: teir:« ja teir fara avstað all- | móruhol og verður standandi. | tann sum letur upp fyri tær|til drotningina at spyrja hvussu | men tá var gull longu komið ir. Men hvat hendir? Eingin| Tá sær veiðumaðurin ein nakn- skal vera livleysur.« So rymir | hetta ber til. Hon veit einki at | uttan á hann og hvussu hann teirra kemur aftur; hundarnir |an arm rætta seg uppúr hol- drongurin frá honum. Dagin | svara, men skundar sær al royndi. fekk hann tað ikki teir hava við verða eisini burt-|linum, grípa hundin og draga eftir kemur hann aftur og bið-| hyggja undir koddan. Lykilin | burtur av aftur. Um kvøldid ur. hann niður í vatnið. Nú tann|ur um gullstíklið. er burtur. Hon rópar eftir son-! kom villmaðurin at síggja Hetta varð vanlukku lagið. | fremmandi = veiðumaðurin sær »Lat upp fyri mær, so fær inum men einki svar hon fær. hvussu vorðið Var, hyggur at Nú tordi eingin burtur aftur á | hetta, skundar hann sær heim tu gullstik id « svarar — vill. Kongurin „sendir fólk ut um dronginum. og sigur: »Hval skógin: kvirra og drepandi ein- aftur á slottið, fær sær triggjar maðurin. | bein at le ta eftir dreinginum hevur tå gjørt við brunn ns semi fall vvir skó gin. Bert ay| menn, sum hann so setur at Men tað torir drongurin ikki men einki teir finna. På skiltu >} inki petti,< svarar drong- og á sást ein ørn ella ein falk- | oysa burturúr = móruholinum. 198 rýmir frá honum. Tridja | oll hvussu vorðið var, og alt urin og krógvar fingurin aftan ur fljúgva yvir trøunum. So-| Tá ið teir hava oyst tað næst- dagin var kongur ridin burtur hovfólkið syrgdi so sáran. fyri bak. - leiðis one fimm ár. | an tómt. síggja teir. at niðri á|Á skógin, tí nú var eingin gand- Tå ið villmadurin kom út á| > Mi hevur stungid fingurin í KO ; „| botni í holinum liggur ein vill. | Ur meir og em kundi fara ótta- | tann myrka skógin, setir hann | vatnið; fyri hesa ferð skal eg Men so ein dagin kemur ein maður. heilt móreyður á litil leysur hagar. Tå kemur drong- dreingin av sær og sigur viðlikki taka tær tað illa upp. men fremmandur veidumadu! Ler sum hann er. og hárið | urin aftur til villmannin og|hann: »Fadir og móðir sær tú | síggj til, tú letur sovordid ikki garðs og biður kongin so staði- | røkkur honum til kní iegj: Teir sigur: »Um eg vildi latið upp aldri meir; eg skal hava teg her | henda after « liga um at sleppa al verda har.) (aka nú mannin nt hann í fyri tær, so fái eg ikki. tí eg hjá mær; tú hevur hjálpt mær | Tíðliga morgunin eftir sat ÞÁ tegi barastani,« SVAFAr bond og føra hann phe til havi ongan lykiil.« | burtur úr jarnbúrinum, og se | drongurin aftur við brunnin og kongur, »her er einki fyri | hallar r. | »Hann liggur undir kodd- "vil eira tær. Um tu ger alt eg | ansadi eftir at einki kom i vatn- veiðumenn at Bera. Vit hava | u , = lanum hjá mammu tíni; far eft- | biði teg. skal tú hava g6dar|id; men nú kemur sviðin aftur ein stóran skóg, og dýrini trota | Kongur letur nú villmannin | ;, honum.« sigur villmaðurin. | dagar. Gull og silvur eigi eg|í tann skurðlaða fingurin. Hesa ikki. men alt er gandað. so | S6la í Eli jarnbúr niðri slots- | Drongurin. sum so fegin vil | meir enn nakar annar í allari| ferð royndi hann at halda sær. tann sum hættar sær inn har, |túninum og legði so dýran vid, Í hava gullstiklið aftur, ger íkki| veroldini. Hann reiddi honum|men dróg hondina gjøgnum spyrst ikki aftur. fat ann sum læt búrið UPP|yandari, fer eftir lyklinum og leitt ból av mosa. Drongurin| hárið: og skamm fái tað so víst, ÞÁ ikki annað enn tað.“ skuldi lata lív. drotningin sjálv, letur jarnbúrið upp: illa gekst legði seg og sovnadi so søtliga. | eitt hár losnaði og datt í vatnið; svarar tann fremmandi veiðu- fekk lykilin at goyma. | í hond hjá honum, ti lásið var | Morgunin eftir leiddi villmaður- | hann skundaði sær at taka tað maðurin. >Ég óttist einki, lat-1 Kongur átti ein átta ára gaml-' so trygt, at hann skurslaði seg|in hann at einum brunni og upp aftur, men tá var tað longu