mikudagur 5. februar 1969síða 2

Nr. 16 B R Ø V LOMVIGIN Nú í eitt ár hevur verið almikil deilan í bløðunum um lomvig- an. Nógvir vita ikki, hvat ið tað er, teir skriva um, aðrir um persóns- og skattaklandur. Eis- ini er nógv skrivað av fåkunnu og deils bert fyri at skriva. T. d. skrivar gamal byrsumadur«, at best var at seta ein >lomviga- rådgeva«. Lesarin sær, at hetta er skrivað upp í háð og spott. Men hetta er eisini fákunna av »gamla byrsumanni«, tí tey nógvu lond hava sínar fugla- ráðgevarar. Ísland hevur havt sín »veidimålastjora« (t. d. ráð- geva) í meira enn fimti ár. Vit skulu ikki deilast meir um tað. ið skrivað er, men koma til kjarnan í málinum. Málið er, at vit bera so í band, at búfuglurin ikki mink- ar i bjørgunum. Fuglurin må fåa frid at bøla. Eyðvitað megu fyrst og fremst teir, ið bjørgini eiga, halda seg til fornan sid, t. e.: ikki veiða so, at fuglurin mink- ar. Hesum er vera bangin fyri, (i verður ikki nevnivert bjørgum longur. Tey pláss, har fuglur serliga verður søktur, er í Fugli og Vidoynni, í Skúvoy og St. Dim- un, ikki nevnivert í mun til støddina á bjørgunum har. So koma allar hinar oyggjar- nar: Suðuroy. L. Dímun, Sand- oy, Trøllhøvdi. Hestur, Vágar- nar, Mikines, Streym- og Eyst- uroy. har stong neyvan verður íbundin meir. Tað syndarliga er, at mest í hesum plåssum, har stong ikki nakað at fuglur søktur í neyvan verður uppborin, har minkar fuglurin mest, og til deils er hann avovddur so langt upp i bergið, sum byrsa her, so at langan veg sæst henda rípa av oyðibergi cg oyðirókum. Ti mega fuglalondini friðast. væi og virdiliga fyri skjóting. At oljan ger stóran skaða og drepur rógvan fugl, er einki at ivast i, men olja drepur beri upp í hålvt bergið. Ta verður so mangan skrivað hådandi um bøndurnar og bøndurnar, ið eiga fugla- bjørg. Hetta er eisini fåkunna, tí talið á bóndum, ið eiga fugla- bjørg, er so lítið, at hinir eig- ararnir. óalsmenn (gyllinsmenn), eru meir enn hundrað ferðir so mangir í tali. Nei, lunnindi til fugl finna vit innan fyri allar stættir, bæði tingmenn, lærarar og byrsumenn, bara fyri at nevna nakrar. Ikki havi eg hoyrt nakran bónda talað ilt um byrsumenn, tá skotið verður lógliga, >ma- skinbyrsa« undantikin. Góðu føroyingar! Tað er eing in av okkum, ið vil, at búfuglur- in skal oydast i bjørgum okkara. Til matna hevur fuglur, veiddur i bjørgum, litlan tydn- ing, nå tå å flestu plåssum stong ikki verdur ibundin. Fleygutid- in er eisini stutt, hon er bert ca. ein nánað årliga. Tá liggur betur fyri hjá byrsu- | manninum, hann kann skjóta alt árið. Lomvigin fer heldur ikki longur frá landi um heyst- ikki | | tí virki, eg eri settur at stýra. ið enn so, at teir stóru bátarnir kunnu náa honum í góðum veðri. Tí mátti tað ikki verið nakað órímiligt krav at friða fuglin fyri skjóting ta tíðina, hann bøl- ir. Sjúrður í Kirkjubø. * * * AFTURSVAR TIL TÓRÐUR JÓANSSON, KENNARA Leygardagin Í. februar hevur Tórður Jóansson, kennari við kommunuskúlan í Havn, skriva í teimum føroysku bløðunum grein um meg, tá ið lærlinga- málið var fyri á tingi. Tað er ikki eiti á ábreiðslum hesin ungi maður gevur mær, tá eg hevði orðið undir viðgerðini av lærlingaviðurskiftinum á log- tingi. Tað veruliga ið framfór undir viðgerðini var at eg, ið havi fylgt eitt sindur við hesum kennara, sum sat á fremsta bonki, hevur í skrift og talu ver- ið ein av hesum ungu fusintast- inum, ið hava sáða so nógv av politiskum ilgrasi í tann upp- vaksandi ungdómin, og tendens- in til at vera vinstrasinnaður, so tað var kanska ikki so logið, at hann hevði ein hóp av ungling- um aftan fyri seg. ja so nógvar, at áhoyraraplássið var stúgv- andi fult. Tað var tí ikki uttan grund, at eg tók orðið, og bleiv eg nærmast speiraktur av ollum á áhoyraraplássinum við hesum lærara á odda. Sjálvsagt vildi eg átala i mini réðu, at eg undrað- ist yvir. at so nógvir næmingar kundu sita á áhoyraraplássinum mitt í skúlatíðini. Eg bað for- mannin um at fáa frið at tosa, | ella at læsa dyrnar. Hettar móti mær var sjálv- sagt ti, at eg var ein úr einum stórum virki. sum hevði nógvar | fyri okkum lærlingar í arbeiði. og tí nevnir | Fórður. meg sum smiðjumeist- | ara. men tað lati eg fara, ti eg havi fleiri meistarar í arbeiði, í At eg havi havt grund til at tykta Tórða, standi eg við, og vil mæla honum til, sum lærara við kommunuskúlan í Havn, ikki lata sína politisku áskoðan við seg koma yvir fyri næming- unum. Annað mátti hann nýtt frítíðina til, enn at seta Í løgiingið saman við lærlingum. ið vóru rýmdir úr klassunum uttan loyvi frá fyristødumann- inum, sum var noyddur at fara eftir teimum. Hetta eru næming- ar, ið fáa løn frá meistarum. meðan teir eru í skúla. | Væl tóktist áhoyrarunum at dáma réðu Sigurð Joensen's sum lá á so lágum plani, at Gud náði okkum føroyingar, um hes- ir menn fáa høvdid fyri seg. Tað | mugu vit sjálvstýrismenn, sum eru høgrasinnadir fylkjast um at køva. Tað eg seinast visti um henda Tórða var, at hann var lærari á Tvøroyri, og fólkayvirlitið í Havn, veit einki um, at hann er borgari her í býnum. At enda skal eg bert lata teg og tínar líkar vita, at tit ikki bera tað so í bandi, at virkini sum hava lærlingar í arbeiði tey fýra árini teir læra, ikki leggja í at taka lærlingar. eins og sipa verður til í skrivi til løg- tingið frá Meistarafelagnum í Havn. Lat okkum um tað, sum taka lærlingar í læru, og sostatt gera tjóðini og foreldrunum eina tæn- astu, men skal lærlingurin verða nýttur sum politiskt kast. so er at vera v 'n. seg I Kjartan Mohr. SOSIALURIN 5. februar 1969 Áheitan frá griskum kvinnum, sum eru fangar á Kreta Amnesty International hevur fingið niðanfyri standandi bræv frá 137 grikskum kvinnum, sum uttan dóm eru beindar í Alikar- nassos fangahús á Kreta. Vit loyva okkum, at gera tykkum var við, at tað er ein royndur lutur, at fleiri hava verið undir ákæru síðan apríl 1967, tá nú- verandi stjórn tók ræði. Tá tann nógv umrødda fangalegan á oynni Yaros varð afturlatin seinasta = summar, vóru teir kvinnuligu fangarnir fluttir til Alikarnassos fangahúsið. Kæru vinir, Í hesu lotu er tað við stórum meinbogum, vit geva tykkum hesa frágreiðing. Vit, tær 137 kvinnur, sum eru politiskir fang ar á Alikarnassos fangahúsinum vilja takka tykkum øllum so hjartaliga fyri tað, tit hava gjørt og biðja tykkum halda áfram við tykkara áhuga og eldhuga og ikki gevast á nakran hátt fyrr enn vápnaleik- urin í Grikkalandi er niður- bardur, og teir politisku fangar- nir eru latnir leysir. Og tá tað nú býðst ein frágreiðing, takið hana við tykkum, og vit vilja gjarna geva tykkum tíðindi um korini hjá kvinnunum í tí ný- stovnaða leguni í Alikarnassos. | Av tí óbygdu oynni Yaros. har vit í 16 heilar mánaðar búðu undir verstu korum, vórðu vit fluttar tann 29. august til Ali- karnassos fangahúsini á Hera- cleion, Kreta, nærindis gamla Knossos. Frá at vera í útlegd á Yaros (har vit kundu ganga og spáka á einum lítlum bletti, har løgreglan elti okkum), vóru vit nú fangar. Teir høvdu tveitt okk um inn í Alikarnassos fanga- húsini fáar metrar frá havinum. Likamsvenjingin lá á láni, ræðu ligur deymur, tað regnaði í heil- um, tann vánaligi bygningurin, hurðar og vindeygu vóru ótott, væta og kuldi komu innar í fangaholuni, tað er eingin hiti, vit fáa hvorki heitan mat ella heitt vatn at vaska okkum í, klæðini eru brúkt, og familjur okkara, sum teir sækja at og stjala frå, liva í arbeiðsloysi, kunnu ikki hjálpa okkum. Fyri 4 mánaðum síðani søgdu vit myndugleikunum frá hesum, og vit halda áfram at minna teir á, hvat okkum er tørvur á, men eingin spurningur hesum við- víkjandi er vidgjørdur, ei held- ur nakar ábyrgdarmaður svarar okkum. Okkara millum eru álv- arsliga sjúkar kvinnur, sum Eli- ni Anagnostopoulou, sum bløddi frå lungunum á Yaros, og nú hevur eitt opið sår í ti fríska lunganum. Ríkisráðið sýtti hennara umsókn um at verða latin leys, at hon kundi vinna sær heilsubót. Ikki hevur hon fingið eina song á bróst- sjúkrahúsinum, og hon trænar fyri eygum okkara. Eftichia Tsoka hevur tuberklar í búk- hinnuni, og viknar fyri hvønn dag. ið fer, fær ikki viðgerð á sjúkrahúsinum. Evangelia Dou- douni, Anna Sibli, eldri kvinn- ur, Dionysia Bitzileki, Aliki Sfyridaki, hesar og adrar pinast av ålvarsligum psykoneurtiskum sjúkum, og liv teirra er í vanda. Fleiri pínast av gynekologiskum sjúkum, sum versna í hesum vánaligu korunum í fangaleg- unum, og verður hetta at fáa ein syrgiligan enda. Allar pínast av astmu. Okkara millum eru avlamnar kvinnur og kvinnur endað, og teir kungjørdu strakst eina endurnýggjan av okkara út gd í eitt ár aftrat. Vit hava ongar møcuieikar at skjóta mål- ið undir ein hægri rætt til kann- ingar. Stjórnin heldur fast við, at hon hellur ckkum í útlegd. sambært gamlar lógir frá 1924 6. s. fr. Hetta er ikki rætt, tí eftir Decru lóg 165 frá 16.10.-67 avtekur einaveldið allar vidtøk- ur fyri borgarar í útlegd. Nevnd in av Í stigi, sum ger úrskurðin frá útlagnum, er samansett av tveimum løgreglumonnum, og Nomarch útnevndur sum ein álitismaður. Verið við at hjálpa teim menniskjum, sum eru fongslaði vegna rasu, trúgv ella politiska áskoðan. Gerist limir Amnesty International-Foroya deild-box 219, Torshavn | yvir 60 ár, sum noyðast at liva undir so hørðum viðurskiftum í leguni. Fleiri móður fóru frá børnunum. = pinkubórnum og stórri børnum, sum t. d. Maria Diplou, hvørs madur hevur ver- ið fangi, og bæði børnini hjá teimum eru eftir hjá mammu hennara, sum er blind av eygna- star, og sum t. d. Maria Fran- gou, hvors maður er í varhaldi á Leros, og lítla dóttir teirra er eftir hjá einum granna. Eins og hesar eru 23 aðrar mødur og eisini kvinnur, har menninir hjá teimum eru í varhaldi í fanga- legum og fongslum, og sum liva eitt syrgiligt familjulív. Vit eru fangar, men eingin ákæra hevur nakrantíð verið móti okk- um. Vit eru bandtiknir til tess at forða okkara politiska virk- semi, sum er loyvt sambært stjørnarskipanina til tann dag, stjórnin var kollvelt, og frælsið og rætturin hjá grikska fólk- inum traðkað undir foti. Eingin kannar okkara = viðurskifti. Fyrsta ár okkara í utlegd er og Nevndin av 2. stigi er vordin tikin av. Fólkini í útlegd kunnu ikki seta ein løgfrøding ella vitni til steðar. Einasta, ið loyvt er. er at skjóta málið inn fyri ráð- Men ongantíð hevur nøkur slík áheitan verið framd. síðan vit vórðu handtiknar av stýrinum, GÍÐSLAR Í ÓVISSA TÍÐ. harran. Stjórnin ger allar royndir at fjala tilveruna hjá kvinnunum í legunum og nevna bert Leros. Fyri nøkrum mánaðum síðani vóru nakrar fáar latnar leysar. Stjórnin sigur, at tær, sum eftir eru, eru dømdar frammanundan av rættinum fyri politisk virk- semi. Tað er ikki so. Bæði mill- latnar eins um kvinnur, sum vóru leysar uttan nakra treyt, væl og millum tær, sum eftir eru, eru kvinnur, sum straks ra kr; lar