leygardagur 5. juli 1969síða 4

NR. 52 SOSIALURIN Forsetaval á Filipsoyggj- unum til heystar Valið kann koma at hava stóran týdning fyri viðurskiftini millum Manila og Washington Seinasta heyst var forsetaval í USA, og nú í heyst verður aft- ur eitt forsetaval. sum kanska kann koma at hava nokkso fitt ligan tydning fyri USA; tað er forsetavalið á Filipsoyggjunum, sum verður í november í ár. At hetta valið kann koma at Oo hava týdning fyri USA kann kanska ljóða eitt sindur logið, men orsøkin er, at teir báðir, | sum eru uppstillaðir, hava hvor | sína áskoðan viðvíkjandi viður- skiftunum við USA. Ter báðir eru núverandi forsetin Ferdi- nand E. Marcos, sum enn ikki | er uppstilladur men ongin ivi er um at tað verður hann fyri flokkin Nacionalista Party. og so senatorurin Sergio | Osmena jr. sum tann 15. juni varð kosin til valevni hjá flokki | sínum. Liberal Party Enn ongin forseti afturvaldur Hetta valið kann koma at ger-| ast nokkso spennandi. tí síðan Filipsoyggjarnar í 1946 fingu sjálvstýri frå USA. er enn ong- n av teim seks forsetunum, sum hava verið, vorðnir valdir. Í løtuni tykist tað og Marcos forseti fer to. eins hevur hann ikki so fáar fyri- munir fram um Osmena. Tað er nevniliga eydnast aftur- | at | broyta hesa støduna, ti fyribils | Marcos- | id at finnast at. omadar í Europa stýrinum gjøgnum tey fýra år- ini, sum hann hevur havt vald- | ið. at økja um framstigini á so | týdningarmiklum økjum, sum útbyggjanina av vegum lands-| forsetin Ferðinand Marcos Hin russisk-sinnaði ins. av skúlunum og av rísfram leiðsluni, sum eftir fýra árum er vaksin nogv, at Filips- oyggjarnar frå at hava flutt nógv inn. nú telist millum | tey stórstu rísútfiytandi londini | í Eysturasia. So ris Spurningarnir | Tað sum tó framvegis ger val-| ið spennandi, er at enn finnast nógvir óloystir sosialir — spurn- ingar. at Osmena hevur almik- Osmena ga er ' | um ÚTVARPIÐ Sunnudagin 6. annars maðurin, sum er fyri USA, og spurningarnir, sum skilja teir báðar á hesum øki- num, eru I.: Luttøkan í Vietnam-krig- num, og Laurel-Langley arnir. Filipsoyggjarnar eru við í Viet- namkrígnum við tí 2.000 mans stóru herdeildini PHILCAG. Studentafeløgini í landinum eru serstakliga hart ímóti hesari luttøku, og tað er onki at ivast í. at Marcos fer at lurta væl betri eftir krøvum teirra enn 9 . spurning- Osmena. f 1974 eru Laurel-Langley tær sonevndu avtalurnar | USA loknar. og tað er skilligt, at tann nyggi forsetin fær eitt | stórt orð at siga i spurninginum halda | hvussu hesar skulu við | 5. JULI 1968 stórpolitiski MIÐDEPULIN vi micky | fram. Hesar avtalur geva Í bert USA stórar hernadarstødir |á Filipsoyggjunum, men javn- seta eisini Í mongum | amerikanskar | statsborgarar, t.d. | ingarmikil oki í Tad er heilt greitt. at Marcos, Og innan týdn- Leygardagin 5. juli: 17.00 Kappróður á Varma- keldustevnuni, 18.30 Vedurtidindi og tidindi. 18.42 Harmonikan. 19.00 Fyri 50 årum sidan. 19.20 Løtt løg. 20.00 Millum fjalls og fjóru. 21.00 Dansiløg. juli: 14.00 Tónieikasending. 14.30 Kvoðuljómar. 16.50 Veðurtíðindi og tíðindi. 17.00 Gudstænasta Mánadagin juli: | 18.30 Vedurtidindi tidindi. 18.42 Ur ymsum heraðshornum 19.00 Løtt løg. | 19.30 Grammofonkonsert. og Tysdagin 8. juli: 8.30 Vedurtidindi og tidindi. 8.42 Barnautvarp. 9.10 Tonleikur. Mikudagin 9. juli: 8.30 Vedurtidindi og tidindi. 18.42 Samrøda við Johonnu Mariu Skylv Hansen. Tónleikur. Hósdagin 10. jul: 18.30 Vedurtidindi 910 tidindi. og 8.42 Quo vadis? | 19.10 Tónleikur fyri hålvvaksin førum | filipinskar Í Í vinnulívinum. | ikki | um hann sleppur at halda fram, er hugaður fyri at loysa Filips- | oyggjarnar enn meira frá USA vinnuliga sæd, og hann hevur longu í hesum farna árinum g handilsavtal- Eystureuropa. roynt at fáa í la ur við Sovjet og 5 pst. av fíggjarlógin Moguleikarnir hjá Osmena eru teir, at hann í 1961, tá hann var uppstilladur sum varafor- setavalevni, fekk fleiri atkvoður | enn nakar hevði roknað við, o ge at hann er ómetaliga ríkur. og tað kann sanniliga eisini gersat neyðugt at vera fyri yvirhøvur at taka lut í valkappingini, ti til hana verða nýttur so nógvur | peningur, at tað er samsvarandi o vid 5 pst av fíggjarlógini Fyribils tykist tad sum nevnt hóast alt at vera Marcos. ið fer at vinna, men nógv kann henda til november er komin, og verð ur tað Marcos, so er eisini útlit til. at takið hjá USA eisini fer spakuliga at loysna í hesum heimspartinum, so sum tað fí løtuni er vid at gera í Suður- amerika. mick) Í fjør summar var 4. nåtorfrødisligi flokkur á Foroya Læraraskúla & studiuferð í Svøriki. Millum annað vitjaðu teir samarnar. Villi Hansen s samar í síni heild Fyrstu ferð samar eru neyndir søguni, er av (il rómverska øguskrivarinum, Cornelius ra- citus, i 1. old. Hann kallar te fenni. Fenni er finn er ti eitt gamalt navn fyri lappar, og verður hetta navn enn nytt 1 Noreg. Tað vanligasta navnið er lappi. men virkar hetta eiti sindur niðursetandi um teir, og vilja teir helst sjálvir verða nevndir samar. hóast hetta ikki hevur sligið heilt væl igjøgnum: | men ikki er hetta meira niður- setandi enn at fólk, 10 vil komu í samband við á ferð okk SO. ara í Norrbotten. sum stóðu samunum nær og komu nógv 1| samband við teir. kallaða teir| hóast alt lappar Samarnir liva í Svoríki, No- regi. Finnlandi og veldinum, og er talið á teimum umleið 34000. Av hesum finn- 10.000 í Svøriki, Noregi. 2500—3000 í Finlandi g 1500—2000 í Sovie“ m- sldinum. Utbreidslan h'% ast Sovjetsam- | um umfatar — Kolahålvoynna, | gjøgnum Nordurfinland til | Norðursvoríki (Dalarne) og| Noreg (Trondhjem). Fá ið talan er um samar, | verður í flestum fórum hugsað | um fjallasamarnar. ið liva sum) nomadar; men hetta er bert| ein partur av ollum samunum. Skógarsamarnir hava sín rein- dýraflokk innanfyri eitt av- markað oki. har teir halda til bæði summar og vetur. Fiska- samarnir ella sjóvarsamarnir | halda til við firðir. vøtn ella| dir, og teirra mest týðandi fødi er fiskurin. Nógvir samar hava verið búfastir og livað av land- búnaði ella skógarbrúki. og tey seinastu árini hevur ein hópur | leitað sær vinnu inni í býum. | Gjøgnum giftir blandaðar við | ikki-samar hava nógvir heilt | ella lutvíst mist Fasveyðkenni | síni. Sostatt er nomadulappin, | 20.000 1) ið vit kenna hann, bert ein part | hesum 34.000; men har- | ur av | afturímóti tann mest åhuga-| verdi parturin. | Mentanin = hjá — fjallalapp- | krivar í hesi grein um unum. sum hon nú tekur út. er ikki stórt meira enn tús- seg | und åra gomul. Fyrr hava sam- arnir verið veidu- og fiskimenn, og eftir tí, ið funnið er, hava teir deils búð við Atlantsstrond- ina og deils sindur inni í land- inum norðanfyri. Frá hesum vetrarbúplássum eru teir farnir niðan í fjallavøtnini, har hópur av fiski var. Um heystið hava teir jagað vill reindýr. Tá ið handilsmaðurin trong- di inn sunnanífrá at fáa sær pelsskinn og villdýr. hava sam- arnir sæð, at reindýrini vóru av stórum týdningi, at (ey máttu verjast fyri hesari hóttan. Nakrar ættir hava tá byrjað at fylgt teimum flakkandi rein- dýraflokkunum — frå háslætt- anum til skogarøkid, og sostatt er nomadisman uppstaðin, sum vit kenna hana í dag. Lappabýir vórðu grundaðir, har dýrini ferðaðust. og liggja teir sum smøl bond paralellir við dalarnar norðanfyri. Hetta hevur ført til. at fjallasamarnir hava gott samband i UN-LS og so Í ti vøkru fjallanátúruni vid teim mongu åunum, hava lappar havt ein tann størsta vinnuvegin. Frá vetraríbúum teirra hava teir leitað nidan í fjallavøtnini, har hópur av fiski var