leygardagur 6. september 1969síða 4

NR. 69 SOSIALURIN 6. SEPTEMBER 1969 Latið DANIEL MADZIMBAMUTO leysan ALSINWV TYNOILVNYHLINI DANIEL MADZIMBAMUTO PRISONER OF THE YEAR Rhodesia er 9 ferðir stort | sum Danmark, har búgva gott | 4 mill, folk, harav 200.000 eru | hvít. sum hava tað politiska og | fíggjarliga valdið. Síðan fimti- | árini hava afrikansku íbúgvar- arnir meira og meira gjørt vart so við, at her krevst ein broyting. | teir hava samskipað seg i yms- ar flokkar ella bólkar, sum eru teim | vórðnir bannlýstir av skiftandi num. Daniel Madzimbamuto er | hvítamannastjórnu- | | undir | fór i 1953 í samgongu við Nord týðandi limur í einum av hes- um flokkum. Rhodesia, fyrr nevnt Suður- rhodesia, fekk í 1923 sjálvstýri bretskum yvirræði, og nir, harimillum to, vóru settir i varðhald. Í 1964 varð hin ráðaríki hvíti politikkarin lan Smith forsætis- ráðharri, og stóðst av hesum enn meira klandur. Smith legði doyin á at stimbra hvítamanna- valdið, meðan bretar vildu tryggja afrikanarunum stjórn- arveldið. Fyri at forða hesum. lýsti Smithstjórnin við avgjørd- um meiriluta í november 1965 Rhodesia at vera sjålvstødugt. Um hetta mundið hevði Mad- zimbamuto sitið i nøkur ár í eini fangalegu, hann varð nú fluttur í eitt fongsul. Madzimbamu- | sía, er at sterkt trýst uttaneftir varðhaldi í | Madzimbamuto, sum nú er 38 ára gamalur, er giftur og eigur 4 børn. Kona hansara, sum er sjúkrasystur. hevur av ollum alvi stríðst fyri at fáa mannin | leysan. Sakin kom fyri hjá ge- heimeríkisráðnum (Privy Coun-| cil) í London, hægsti dómstól- ur í bretska ríkinum, sum Smith-stjórnin tó ikki longur viðurkennir. Í juli 1968 løgfrødisliga nevndin hjá g: heimeríkisráðnum fast Smith-stjórnin er hon sostatt lógini. ikki imotl hevur og al við. at! helt | myndugleika at halda Madzim- | hamuto í varðhaldi. Henda gerð vakti miklan ans í Bret- landi. ti hon álegði ensku stjórn ini ábyrgdina, at Madzimba- | muto framyvir verður sitandi í urrhodesia og Nyassaland, sum | nú eru sjálvstýrandi afrikonsk lond (Zambia og Malawi). Sam gongustjórnin byrjaði at rilla 1 | | 1959. óÓfriður íbirtist í ollum trimum landslutum. Sudurrho- desia varð lýst í undantaks-| varðhaldi. Ín- varð Á ársfundi hjá Amnesty ternational í august 1968 Daniel Madzimbamuto valdur sum ársins fangi saman við eini grikskari kvinnu. Elini Voul- gari. og einum polskum fanga. hin seinast nevndi er longu latin leysur. Treytin fyri, at Madzimbamuto. sum kann sig- ast at vera umboðsmaður fyri stóðu, og afrikansku leiðarar-| allar samvitskufangar í Rhode- av- | verður lagt á rhodesisku stjórn- 1na. Amnesty International á tygum um at hjálpa Madzimbamuto verður leysur við at ringja ella skriva til Amnesty International, post- box 219, 3800 Tórshavn, tlf. heitir til, at latin | 2601, 3256, 3134, og biðja um eitt postkort. Postkortið er | prentað vid adressuni hjá for-| sætisráðharranum í Rhodesia við kravi um, at Daniel Mad- zimbamuto verður latin leysur. Tygum skulu bert seta frímerki á kortið og senda tað avstað. Hesi kort verða send frá næst- an ollum 20 limalondunum i Amnesty International, og mót- takarin fær sostatt fleiri túsund eintøk í hendi. Ger tað í dag sum ein annan dag. Tryggingarsambandið | Foroya Kriggstrygging .......... TIf. 1090 Feroya Sjóvátrygging ......... - 1090 Foroya Brúnatrygging .......... - 1098 Føroya Vanlukkutrygging ....... - 1466 Vit tryggja: Bátar, skip, verur, hús, innbligv, akfør o. a. | Føroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging. Spinnid í Gøtu tygum fáa gott tógv, og skjóta avgreiðslu. Vit keypa óvaskaða og vaskaða ull og selja øll sløg av føroyskum tógvi. v) Ólavur Gregersen == tlf. 20 í Gøtu TØTINGARVIRKID FÆRØSK MARGARINE Vita No 1 VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT SEKTEN TU— Týskland eftir 2. heimsbardaga (Framhald) | »Styrkleiki« var slagorðið il stjórnartíð Adenauers. Hann) greiddi týskarunum frá at hetta | var einasta leið til at »koma í samband við okkara bróður og systrar hinumegin,« sjálvt um) rann sjálvur og vestanveldini | vistu, at maktpolitikkur var tað | mótsatta av ti politikki, sum | førast skuldi um tað veruliga | skuldi eydnast at sameina Tysk | and. | Fann einasti realistiski møgu- | eiki. sum nakrantíð hevur ver- | ið fyri eini týskari sameining, | var ein politikkur, sum gekk | inn fyri. at neutralisera eitt sam | eint Týskland og forða fyri at | tað fekk loyvi til at binda at nøkrum hernaðarfelagsskap! Men tað eru tvey ting, sum fleir | seg talið í kristiliga demokratiska flokkinum hevur ræðst: Hern- aðarlig neutralisering av Tysk-| landi og fýraveldaavtalan. úr Postdam. »Postdam liggur sum ein marra oman á mær plagdi Adena uc at siga. Hann osti vesturtyskararnar upp við sín antibolchevistisku talum, og um fekk á tann hátt mótarbeitt ein" vorji ætlan um tyska | neutralisering sameiningarætlanunum. og Hvørja ferð Adenauer tosadi um Eyst-| | urtýskland í samband við sam- einingarspurningin, varð kravt av honum, at fræls val blivu hildin í Eysturtýsklandi, sum fyrsta treytin í tjóðskaparliga ystríðnum< fyri = sameining. Hevdi Adenauer meint nakað við tað hann segði, so hevði hann tikið ímóti Stalinsa Tysk- landsuppskoti av 9. apríl 1952 við vælvild. Í hesum skrivi var tað. at Stalin gekk vestanveldu- num og Vesturtýsklandi á moti í teirra kravi um frí, demokrat- isk og kontrolleraði val í Eyst- urtýsklandi. enntá áðrenn Vest- | urtyskland var vorðin endaligur limur í nøkrum vestligum hern- aðarfelagsskapi. Nógvir vesturtýskir politikk- arar ivadust í 1952 um Stalin veruliga meiáti tað, hann hevði | sagt i Warzawa, Stalin bjóðaði eisini einum sameindum Týsk- landi at hava eina verju sum kuldi telja 500.000 mans, fimm ferðir so nógv sum Versailles traktatin = loyvdi Weimartjóð- kravdi skuldi samstundis Fyskland ikki veldinum. hann at felgsskap, sum fór at verða vendur móti nøkrum landi. sum luttók í krígnum móti Týsk- landi. Privati skrivarin hjá Aden- auer, Rudolf Augustein, sigur soleiðis frá, hvat kanslarin di- lemma var í apríl 1952: Aden- auer var ikki bangin fyri, at | Stalin ikki var erligur í sínum uppskoti um endaliga loysn av Týsklandsspurninginum. men tvorturímóti óttaðeist hann, at Stalin veruligu meinti tað hann hevði skotið upp. og at Týsk- land fór at blíva sameint aftur eftir treytum. sum Rusland hevði skotið upp. Hann rædd- ist eina militera neutralisering av einum sameindum Týsklandi tað at avtalan úr Postdam aftur fekk nakað at siga. Ti avvísti Adenauer uppskot- inum frå Stalin. Og vestanveld- ini lupu sum vant å leistum eft- ir tí sum Adenauer segði, und- antíkið Bretland. sum væl Moskva, og sum støðugt gekk inn fyri Locarno-ætlanini frá 20-unum, sum grundarlag und- ir einari europeiskari loysn. Churchill vildi forða fyri eini og skilti | harvið | fara uppí nakran hernaðarligan | fastlæsing av markunum í Eu- | annaðhvort tað var í sambands- ropa í eina langa tíð framyvir men hetta skilti >metodistpre- dikanturing (soleiðis kallaði Churchill. Dulles) ikki, og so- leiðis fór hesin møguleikin. Serliga aftaná forsetavalið í | USA í nov. 1952 tá John Fos- ter Dulles bleiv utnevndur til! uttanrikisråOharra, fyrst tå føldi Adenauer seg heilt vissan í, at hann fyri so vítt hevði gjørt rætt í sínum politisku meting- um. Hann greiddi aftur vestur- týskarunum frá, at einasta leið til sameining var »durch die Politik die Mach« og teir trúðu, tíverri. Adenauer fekk rættiliga vind í seglini tá John F. Dulles kunngjørdi = uttanrikispolitisku leidina hjå Amerika undir hans- ara leiðslu, hann tosadi um at treingja Sovjetsamveldi burtur úr Eystureuropa og at frígera kommunistisku = londini. Áh, sum henda tala kom monn- unum í Bonn væl við. = Dulles tosadi um »roll-back« strategi, | og hesi ordini vórðu aftur og aftur havd á lofti av Adenauer, tinginum í Bonn ella á veljara- og flóttafólkafundum í Vestur- týsklandi, sum einasta leið til sameining av Týsklandi. »Men« legði hann afturat. »vit mugu hava tol.« Allur ivi var burtur um vilj- an til sameining hjá Adenauer eftir réðu, sum hann helt í apríl 1953, hann segði m. a.: »Vesturtyskland fer ikki burtur úr vesturlendska verjufelags- skapinum, sjålvt um Rusland gongur vid til fri val i einum sameindum — Tysklandi.« Her síggja vit júst høvudsendamål hansara = á uttanríkispolitiska økinum, neynliga at fáa Vestur- tyskland við á ollum økjum í vesturlendska samarbeiðinum åjavnt við hini londini. Aftaná at franska tjóðartingið hevði felt uppskotð um hin sokallada Europaherin, har Vesturtýsk- land kom at vera sterkasta maktin, mátti gangast aðrar leiðir. og Adenauer ætlaði at bera so í bandi, at Vesturtýsk- land gjørdist limur í sjålvum NATO. Adenauer helt røttu lotuna vera at endurreisa týsku hermegina aftaná at Korea- kríggið var byrjað í juli 1950, og tað eydnaðist honum, hann fekk loyvi til tað frá vestan- ri ÞÁ Fr pr