mikudagur 22. mai 2002síða 19

36 Nr. 94 - 22. mai 2002 Nr. 94 - 22. mai 2002 37 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Eingin toskur Toskastovnurin í Katte- gat og Skagerak er so illa fyri, at svenskir fiskifrøðingar mæla til at steðga fiskiskapin- um. Svensku fiskifrøð- ingarnir siga, at nú er so lítið eftir av stovnin- um, at skal tað bera til at bjarga honum, má fiskiskapurin steðga. Hagtølini vísa, at í fjør vórðu fiskað bara 10 prosent av tí, sum fiskað varð í 1980. Samstundis vísa tølini, at svensku fiskimenn- inir kláraðu ikki at fiska meiri enn helm- ingin av sínari toska- kvotu í Kattegat og Skagerak í fjør. Umvælast í Danmark Danska ferjan "Prin- cess of Scandinavia" kom annan hvítusunnu- dag til Fredericia, har skipasmiðjan skal um- væla skaðan, sum skipið fekk, tá eldur kom í maskinrúmið fríggjakvøldið. Í gjár var ikki greitt, hvussu langa tíð umvælingin fer at taka. DFDS, sum eigur "Princess of Scandi- navia" boðaði mána- dagin frá, at rutur felag- sins millum Kristian- sand og Gøteborg og millum Newcastle og Kristiansand verða niðurlagdar í eina viku. "Princess af Scandi- navia" var á veg úr Newcastle til Kristian- sand, tá eldur kom í maskinrúmið. 900 ferðafólk vóru við, men eingin skaða av tilburð- inum. Úr Esbjerg Síðani tíðliga í apríl hevur Mærsk Olie & Gas ikki nýtt havnina í Esbjerg, tá felagið hevur flutt útgerð til og frá oljupallunum í Norðsjónum. Ístaðin hevur felagið nýtt eina havn í Niðurlondum. Orsøkin er ein sátt- málatræta við teir, sum arbeiða í oljuhavnini í Esbjerg. Havnini kemur tað illa við. Bara síðani fyrst í apríl hevur havnin mist 30.000 tons av góðsi til ta niðurlendsku havnina. Úr Norðurlondum: Fingu høvd í trolið Skotski trolarin "Bona- venture" fekk um vikuskiftið eitt manna- høvd í trolið, meðan teir royndu góðar 80 fjórðingar eystur úr bretsku strondini. Trolarin fór inn til Eyemouth í Skotlandi, har tann heldur ó- hugnaligi fongurin varð latin myndugleikunum. Skotsku myndugleik- arnir siga, at trolarin royndi á einari leið, har skipaferðslan er stór. M. a. sigla ferðamanna- og farmaskip hendan- vegin, tá tey sigla mill- um Danmark og Bret- land, siga skotsku my n d u g l e i k a r n i r. Skotska løgreglan sigur seg ikki hava upplýs- ingar um nakran, sum er horvin á leiðini, har trolarin royndi. Spara nógv Nógvir danir leggja stóran dent á at spara upp til pensjónstíðina. Seinastu árini hevur áhugin verið heldur minni enn fyrr, men kortini er so nógv í pensjónsgrunnunum nú sum ongantíð fyrr. Ein uppgerð hjá danska toll- og skatta- verkinum vísir, at um ársskiftið áttu danir 62 mia. krónur standandi í teimum ymsu pen- sjónsgrunnunum. Tað var 4,5 mia. krónur meiri enn eitt ár frammanundan. Kann- ingar hjá toll- og skattaverkinum vísa, at fólk halda fram við at spara upp, hóast teir politisku myndugleik- arnir av og á fremja bú- skapartiltøk, sum av- marka møguleikarnar at spara. Styrkja ikki kongshúsið Flestu norðmenn halda, at tey bæði systkinini, Haakon krúnprinsur og Marta Louisa prin- sessa, kundu havt verið hepnari, tá tey valdu sær maka. Mette Marit krúnprinsessa og Ari Ben, sum er trúlovaður Martu Louisu, hava sambært flestu norð- monnum gjørt norska kongshúsið veikari. Bretski forsætisráð- harrin roynir at slætta sjógv millum Evropa og USA, nú amerikanski forsetin kemur til Evropa í morgin BRETLAND Árni Joensen Í einari samrøðu við blaðið The Times um hvítusunn- una royndi bretski forsætis- ráðharrin, Tony Blair, at sissa teir evropeisku po- litikararnar, sum í sein- astuni hava funnist at amerikanska politikkinum í sambandi við bardagan ímóti altjóða yvirgangi. Men teir amerikansku po- litikararnir fingu eisini sítt. Í samrøðuni duldi Blair ikki fyri, at hann tekur undir við politikkinum hjá amerikansku stjórnini, og tað var týðiligt, at hann heldur tað vera umráðandi, at politikarar báðumegin Atlantshavið styðja hvør annan í málinum um al- tjóða yvirgang. Eygleiðarar í London siga, at orðini hjá for- sætisráðharranum eru ein roynd at slætta sjógvin, nú George W. Bush, forseti kemur til Evropa í morgin. Teir næstu seks dagarnar skal Bush vitja í Berlin, Moskva, París og Rom. Týsku myndugleikarnir vænta, at fleiri túsund fólk fara atganga mótmælis- gongu í Berlin, har tey fara at mótmæla amerikanska politikkinum í Miðeystri, hóttanini um at leypa á Irak og umhvørvispolitikkinum hjá Bush-stjórnini. Politiskir eygleiðarar í London siga, at Evropa- ferðin hjá amerikanska forsetanum verður uttan iva trupul, og at hann kann vænta sær atfinningar á fleiri økjum. Á midnátt hvítu- sunnukvøld varð Eysturtimor lýst sjálvsstøðugt ríki. EYSTURTIMOR Árni Joensen Á midnátt hvítusunnukvøld varð Eysturtimor lýst sjálv- støðugt sum tað 192. lima- landið í heimsfelagsskapin- um ST. Tað var ST-aðal- skrivarin Kofi Annan, sum formliga lýsti landið sjálvs- støðugt og handaði teimum politisku leiðarunum á staðnum ræðið, sum ST hevur umsitið seinastu trý árini. Í 1999 samtykti fólkið í Eysturtimor, at landið skuldi skipast sum sjálvs- støðugt lýðveldi eftir 450 ár undir portugisiskum hjá- landastýri og 24 ár undir indonesiskari herseting. 80 prosent atkvøddu fyri full- veldi. Í røðu síni sunnukvøldið segði Kofi Annan, at hóast fólkið í Eysturtimor nú sjálvt tekur við valdinum, verður framvegis stórur tørvur á altjóða hjálp, so tað nýggja samfelagið kann fóta sær. Altjóða samfelag- ið hevur lovað Eysturtimor meiri enn tríggjar milliardir krónur í hjálp tey næstu trý árini, og eftir hátíðarhaldið sunnukvøldið kunngjørdu einstøk lond, at tey fara at veita stuðul. Fólkið í Eysturtimor er yvirhøvur fátækt, og ar- beiðsloysið er heili 70 prosent, men teir nýggju politisku leiðararnir bera ikki ótta fyri framtíðini. Væl av olju og gassi er í landinum, og roknað verð- ur við, at samfelagið fer at fáa ágóðan av náttúruríki- døminum um trý ár. Sam- stundis ætla leiðararmnir at menna aðrar vinnuvegir so sum fiskivinnuna, land- búnaðin og ferðavinnuna. Umleið 800.000 fólk búgva í Eysturtimor. Eysturtimor fingið fullveldi Blair mælir til betri samband tvørtur um Atlantshavið Nógv børn tóku lut í hátíðarhaldinum í høvuðsstaðnum Dili, tá Eysturtimor varð lýst sjálvsstøðugt ríki Mynd: Reuters Leygardagin varð skipað fyri hátíðar- haldi í Christians- kirkjuni í Klaksvík, har tríggir norðoy- ingar fingu handað heiðursbrøv- og nálir fyri avrik teirra, tá tey við egnum lívi í vága lupu á bláman fyri at hjálpa øðrum HÁTÍÐARHALD Solby A. Eliasen Klaksvík: Hetta var fyrsta hátíðarhald av sínum slag í Klaksvík, og okkurt um eini sjeyti fólk vóru savnað í Christianskirkjuni leygar- dagin. Hetjurnar hendan dagin vóru Elsuba á Høvdanum, Bjarni Poulsen og Erland Sivertsen. Orsøkin til hetta var, at tey hvør á sín ser- staka hátt kunnu fegnast um, at tey hava bjargað ein- um menniskjalívi. Bragdið hjá Elsubu á Høvdanum fór fram í juni 1961, tá hon bjargaði Ann Petersen, ið var dottin á sjógv. Ann var einans 6 ára gomul, tá hendingin fór fram, men hóast nógv ár eru liðin, so hevur hon ikki gloymt Elsubu. Ann Petersen hevði sjálv innstillað Elsubu á Høvda- num til heiðursnálina, ið GullHornið í Havn hevur latið úr hondum. Hinar hetjurnar vóru Bjarni Poulsen og Erland Sivertsen, sum vóru við til at bjarga lívinum hjá Ma- thiasi Samuelsen. Táverandi 11 ára gamli Mathias var í oktober í 1999 komin til Føroya í vetrarfrítíð. Saman við tveimum vinmonnum hans- ara spældi hann sær í fjøru- ni á Viðareiði. Veðrið var ikki av tí besta, og brádliga tók eitt brot tveir av dreingjunum við sær út á bláman. Drongurin, ið stóð einsa- mallur eftir á turrum, gjørdi skjótt av og leyp niðan í bygdina eftir hjálp. Tann eini drongurin megnaði eftir stuttari løtu sjálvur at koma upp aftur á turt, meðan Mathias varð slongdur so mikið langt út, at hann ongan møguleika hevði fyri sjálvur at sleppa á land aftur. Erland Sivertsen, drong- urin, ið fór eftir hjálp, hitti beinanvegin nakrar menn og segði teimum so, hvat hent var. Millum hesar menn var Bjarni Poulsen, og komnir oman í fjøruna, bant hann eina línu um miðjuna á sær, bað hinar menninar halda fast, og leyp síðan á sjógv eftir Mathiasi. Hóast rok og nógv brim var í sjónum, so megnaði Bjarni at finna Mathias, og hjálpa honum á land. Hesar óhugnaligu hend- ingar, sum tó endaðu í øll- um góðum, vóru orsøk til hátíðarhaldið í Christians- kirkjuni. Tey hittust fyrst við Róðrarneystið, har myndir vórðu tiknar við vágni, sum bakgrund. Síðani varð farið niðani í kirkjukjallaran, har sjálv handanin skuldi fara fram. Hans Eiler Hammer, sókn- arprestur, handaði hesum trimum fólkunum heiðurs- nálir og heiðursbræv fyri teirra megnar avrik. Hans Eiler greiðir frá, at løtan í kirkjukjallarinum var stak hugnalig. Sjálvur segði hann nøkur orð, og síðan var boðið til drekkamunn. KAPPRÓÐUR Ragnhild Ellingsgaard Klaksvík: Róð var í millum málið á Grønabóli og málið inni í Klaks- vík, sum er á Stongunum. Hetta er túsund metra teinurin, sum róð verður kapp á Norðoyastevnu Sosialurin frættir, at bátarnir róðu knappar hundrað túsund metrar til- samans. Og má tað sigast at vera sera gott, siga tey úr Klaksvíkar Róðrarfelag, sum hevur fimm manningar til- meldaðar til Føroyameistarakapp- ingina í ár. Tað vóru kortini sjey manningar, sum tóku lut í stuðulsróðrinum, tí har eru tvær so kallaðar »old girls« manningar, sum hava róð nú í einar tveir mánaðir. Hvør rógvari hevur skaffað okkurt um tíggju stuðlar. Stuðlað verður við oyrum fyri meturin, og tað er ójavnt, sum fólk stuðla. Eis- ini eru onkrar fyritøkur, sum stuðla. Limir úr Klaksvíkar Róðrarfelag lata væl undirtøkuni. – Norðoyingar og fyritøkur eins væl og vinnulívið her norðuri hava stuðlað felagnum ótrúliga væl, sig- ur Kristian Eli Zachariassen, for- maður í Klaksvíkar Róðrarfelag. Hann er skjótur at leggja afturat, at her sipar hann ikki bert til stuðuls- róðurin, sum júst hevur verið, men yvirhøvur. – Vit eru sera fegin um allan stuðulin vit hava fingið, nú vit hava gjørt so umfatandi íløgur tey sein- astu árini, sigur hann. Klaksvíkar Róðrarfelag er nú far- ið í gongd við fyrireikingarnar til kappróðurin á Norðoyastevnu, sum í ár verður vikuskiftið 1. og 2. juni. Vóru heiðrað fyri teirra brøgd Tey trí, Elsuba á Høvdanum, Bjarni Poulsen og Erland Sivertsen fingu handað heiðursnálir og heiðursbræv, frá Hans Eiler Hammer, sóknarpresti. Klaksvíkar Róðrarfelag: Stuðulsróður um vikuskiftið Um vikuskiftið skipaði Klaksvíkar Róðrar- felag fyri stuðulsróðri á vágni í Klaksvík. Hetta varð gjørt til frama fyri teir nýggju bát- arnar Bátarnir hjá Klaksvíkar Róðrarfelag róðu knappar 100.000 metrar tilsamans, so ikki kann sigast annað enn, at stuðulsróðurin eyðnaðist væl. Ann Petersen (t.v.) og Mathiasi Samuelsen (t.h. húkandi), kundu sanniliga gleðast saman við sínum persónligu hetjum. C M Y K 37 36