mikudagur 15. apríl 1970síða 2

NR. 28 SOSIALURIN Forboð móti innflytan av livandi laksi Seinasta fríggjadag legði lands- stýrið fram uppskot um inn- flutningsbann móti = livandi laksi v. m. Uppskotið miðar ímóti, at banna øllum innflutn- ingi av sílum og laksi og liv- andi yngli og rogni av hesum fiski. Í serligum føri kann landsstýrið geva innflutnings- loyvi til rogn til klekingar. Í viðmerkingunum til skotið, sigur landsstýrið: Aling av feskvatnsfiski hevur lítið uppá seg i Føroyum, men upp- SENSURUR AV ÚTVARPINUM Tað er sjálvsagt, at ein stovnur sum Útvarp Føroya hevur stóra ávirkan á fólk. Men ætla menn at sensurera okkara eftir mín- um tykki sera góða útvarp, fari eg at ivast í, hvussu loyalt tað fer at vera. Her hugsi eg mest um referat hansara frá donsku lærarafelagsfundi sum átalaði danska sjón- og útvarpið fyri at hava elvt skúlanæmingum til uppreisturs. Argasta vápnið hjá | anå | danskan | | hesum ungu skuldi vera >Den lille røde for skoleelever«. Eftir teirra áskoðan átti henda bók ikki at vera umtalað av al- mennum tíðindastovni, men tigast burtur, so so fáir næm- ingar sum gjørligt komu at| síggja hana. Tað er væl skilj- | andi at flestir lærarar vera illa við av hesi bók, ti hon kann skerja teirra vald sum torar. Menninir ið hava bókini eru sjálvir lærara- lærdir. Óhugsandi man tað vera, at teir fola seg hóttaðar av ti, teir hava skrivað. Annað er at allir teir, sum hava aðrar peda- gogiskar fyritreytir eru skelk- aðir Gávið Útvarp Føroya »eggj- dikta- | skrivað | møguleikarnir eru her, og tad ræður ti um longu nú at gera neyðug tiltók at verja áirnar fyri smittu, sum lættliga kann verða flutt inn av gáloysni. Bæði í Danmark og Noreg hev- ur hesin vinnuvegur vundið nógv upp á seg í árunum aft- seinasta = heimsbardaga, | men í báðum londum hava teir verið ósketnir við innflutningi og hava tí tapvaldandi sjúkur at stríðast við nú. lærarafelagsfund við líka ósakligt, sum atferð | danska útvarpsins um »Den | lille røde for skoleelever«. Sendingin skírisdag hoyrdi | eg tíverri ikki. Men hevur hon óivað verið sera åhugaverd, tå at menn, sum Hákun Djurhuus í oddagrein Dagblaðsins hevur funnist so mikið at henni, og gamla Dimma ger sínar við- merkingar við minus fortekni, | ber í sær sjálvum næstan prógv um eina góða sending. Latið slíkar afturhaldsmenn - fóikafloksmenn og sambands menn — um at skriva slíka óðamannaskriving, tí teir vera ikki tíknir fyri fult av teim flestu = hugsandi og hini lesa ikki hesi blød so gjølla. Ansið bert eftir ikki at fáa sama skriv- ingarlag sum tey, og enn minni lata tykkum ávirka av so ósak- ligari skriving, sum hesi blød umboða. | | | * * * | | HERMING OG BLASFEMI | Nú um dagarnar ringdi ein | blaðmaður til mín spurdi, | um eg helt, at tað at herma eft- | ir prestum i útvarpinum var blasfemi. 1 I Eg segði: »TaO ið er sent il útvarpinum av slíkum havi eg ikki hoyrt, so tað kann eg ikki og | síga nakað um. At herma eftir einum presti behøvir ikki at at vera blasfemi, men er inni- haldið i hermingini gudsspott- | landi, so er tað blasfemi. Tad vardi meg ikki at hesi| fåu ord mini skuldu prentast, a0i« foroyskum skulanæming- um til at taka føroysku skula- | lógina til revision; Dagblaðið. Dimmalætting gera tað neyvan. Pó man tað vera tvørligt hjá teimum ungu at gera seg gald- andi, meðan lógin er so lítið á teirra síðu sum nú. Qregaard nýtist ikki at fara til Danmark- ar at finna misnøgdr næmingar, ið hava »Den lille røde for skoleelever« sum einastu leið- beining og hjálp. Nei, vit hava so sanniliga fingið misnøgdina at kenni heima hjá okkum jálvum. og NEYVAN ER SO HARDLIGA FARID FRAM MOT! EMINGI Í ØDRUM PARTI AV RÍKINUM. sum fram varð farið móti fyrrver- blaðstjóranum á studenta- skúla um ÞVITIN<É Slík mi in framd var móti hesum dreingi hevði ikki farið fr i li undir danska und- ifvi rmálaráðnum um tað varð í ieldað. I kalli tað, at referera men tá ið tey nú eru prentaði í blað, og endurgivin ikki heilt beint, vil eg fegin fáa hovi til at nøkur orð um hetta evni. tí at hesi fáu orðini kunnu | helst misskiljast bæði. tá ið tal- | Siga an er um herming, og tå ið tal- an er um blasfemi. | At herma eftir fólki hevur) ongantíð fyrr verið góður fólka- | skikkur í Føroyum. Tad sæst eina best av ti, al sera væl var ansað eftir. at tann. ið hermt var eftir. ikki fekk) tað at hoyra, og tað at herma eftir fólki upp í teirra opnu eygu var djúpt hådandi, næstan verri enn at fáa tålt At herma eftir fólki. líka mikið hvørjum tað so er, I mannfjøld ella út um alt landið gjøgnum útvarpið er at herma upp í teirra opna andlit. ti tey hava oll høvi til at hoyra tað. Tad er at gera gjøldur vid | mest | verður | djúpari ætlan liggur aftanfyri. Treytirnar fyri innflutningi av sílum til USA eru sera strangar. Serligar heilsutreytir eru fyriskrivaðar fyri at fyri- byrgja, at sílasjúkurnar Egtved- sjúka og pankreasnakrosa, ið báðar eru virussóttir, ikki skulu verða bornar við deyðum og livandi fiski til USA. Vit eiga so statt í góðari tíð at fyribyrgja, at Foroyar ikki verða illa kendar fyri sjúkur hjá ferskvatnsfiski. Bæði í Íslandi, Noregi og Danmark eru komnar lógir til fyribyrgingar av smittandi sjúk-| um hjá ferskvatnsfiski. | værd at re og rejst mere principielle spørgsmål som for eksempel: Hvem bestemmer, hvad der skal sendes i radioen? eller er der ingen grænser for, hvad man kan risikere at komme til at høre, når man lukker op for radioen? Nogle har endog brugt ordet censur! Nu har løgtingsmadur J. Fr. Øregaard imidlertid udtalt sig i sagen — i SOSIALINUM 8. april. Han er indehaver af et af landets højeste officielle tit- ler, og når en så indflydelsesrig person udtaler sig i en så be- tydningsfuld sag, er det nok se lidt nærmere på, | hvad han siger. Det er velkendt, at politikere | pakker deres meninger godt ind og helst undgår at komme med direkte udtalelser. J. Fr. Øre- gaard skriver da også lidt af| | skeligt, at forstå hans skræk | og | fólki. Slíkt er óhóskandi, Overd- | for, at radioen skal blive mis- | likki taka hina síðuna i sakini|ugt fyri fólk, id vil hava orð | brugt, efter at han i begyndel- | | sen af sin artikel har skrevet: fyri at vera mentað fólk. Einaferð, tå ið eg var små-| drongur, kom ein maður av óvart at hoyra ein drong herma eftir sær. Maðurin tók í herða- | toppin á dronginum og hoyggj- aði hann við illsligari hóttan aftur og fram, so vit allir gjórdust heilt bangnir, og vit hildu tað vera beint, at tann vaksni bróðurin at dronginum, ið hermt hevði, fór til mannin og bað um fyrigeving bróðurs- ins vegna. Altso mín meining er, at tað at herma er ósiður, kann vera hådandi og í øllum fórum mentunarliga mannminkandi fyri tann, lið ger tað. Hermingina í útvarpinum havi eg ikki hoyrt. so tað kann eg ikki taka støðu til. Men tá ið hermt verður eftir einum presti, kemur lætt eitt og annað heilagt orð fyri í tí, ið sagt verður, og tá ið herm- ingin í sjálvum sær er ein háð- | andi endurgevingarhåttur, kem-| ur eisini ein skuggi av vanvirð- | ing at falla á tað, sum nevnt | verður í háðingarorðunum. | Um tað er so skikkað, at tað | er prestum, ið hermt eftir, er líkt til, at ein| Fyri fólk tykjast prestarnir | | | at vera kirkjunnar rødd. og har | lið menn vildu (ella vilja) taka | samfundet. Guðstrúnna frá fólki, var altíð) fyrst lagt eftir prestunum, | roynt var at vísa, at teir vóru | byttir og órættvísir. og roynt| var at gera teir láturligar, ti! varð tað progvad, at ordførar- | nir í kirkjuni vóru byttir, ella | vórðu teir gjørdir láturligir, so fall aftu ein skuggi av høpis- loysi og láturligheit yvir á kir- kjunnar boðskap, og kirkjunnar harra. Skuldi tað verið so tendensur liggur aftanfyri ið her er talan um, so er tað) álvarsamt; og so eigur fólkið il Foroyum at vera vakið og var- | ið at hesin | tað. J. Joensen. » * “ Í UTVARP FØROYA | OG EN POLITIKER | Í Der har í den sidste tid været | skrevet en hel del om Útvarp | Føroya. Det har hidtil mest været kritik af enkelte udsen-| delser eller indignerede reakti-| oner på dele af udsendelser. | Nogle har dog drevet det vide- | Í hvert. Det er for eksempel van- | »Nu er skjótt long tíð lidin | síðan Útvarp Føroya fór at hava regluligar sendingar, og er ikki at ivast í, at fólk flest | eru glað og fegin um hesar sendingar yvirhøvur.« Nár man læser artiklen, skal man hele tiden være pá vagt for ikke at blive revet med af de mange kønne ord og tomme oplysninger, den er krydret med. Ligeledes skal man heller ikke lade sig vildlede af, at den er bygget op som et resonne- ment med en slags konklusion. Det er nemlig kun i den ydre form, at artiklen er et resonne- ment, og ikke indholdsmæssigt. Endelig skal man være opmærk- som på, at det meste af det, han bruger som argumenter, er | bygget på moralske synspunk- ter, som han ikke nærmere præ- ciserer og altså heller ikke be- grunder. Det vil altså sige, at| | heder 15. APRÍL 1976 sentere et bestemt poltisk syns- punkt. Det første kan J. Fr. Øre- gaard næppe mene, for det vil- le vrre ensbetydende med, at der slet ikke kunne være nogen radio. Reportager fra lagtings- debatter kunne ud fra dette princip selvfølgelig ikke sendes. En gudstjeneste er udtryk for den kirkepolitik, der er landets officielle, og en sådan kunne altså heller ikke sendes. I ny- hedsudsendelserne er der en mængde politik, og i selve ud- rælgelsen af, hvilke begiven- lytterne skal gøres be- kendt med, ligger der tydeligt |en politisk holdning. Det andet, at radioen som in- stitution ikke må repræsentere et bestemt politisk synspunkt kan igen forstås på to forskel- måder. or det første kan det for- stås sådan, at der ikke må kom- me politiske synspunkter til udtryk i radioen, og at der hel- ler ikke må være udsendelser hvis tilstedeværelse kan opfattes som udtryk for en eller anden politisk holdning. Argumenter- ne for, at en sådan måde at dri- ve radio på er umulig, er de samme som de ovenfor anførte. For det andet kan det for- stås sådan, at radioen så vidt muligt skal være alsidig. Det vil sige, at radioen skal sørge for, at alle politiske (herunder og- så moralske og religiøse) syns- punkter kommer frem og at in- gen politisk institution eller be- vægelse får mere sendetid end sine modstandere. Herigennem ville radioen kunne formindske den samfundsmæssige skævhed. det er, at jo større kapital man har, desto lettere har man ved at få udbredt sine meninger. De store politiske institutioner har jo deres egne blade, hvori lige F de kan skrive, hvad de vil. mens de mindre grupper på trods af trykkefriheden har van- el det slet ikke er argumenter, el- | ler rettere, at det er argumen- | ter uden indhold. Men de er| farlige. fordi de ligner argu-| menter. | Men fra alt bortset dette steder —iartiklen. Steder, der | siver grundlag for at regne ud, wilken stilling J. Fr. Øregaard 15 — mener radioen skal indtage i Det gælder dog | ikke dette citat: »Men ringt man vera atl leggja til rættis, at velja og vraka, at meta um hvat ið| I kann verða sent, og hvat ið | ikki eigur at sleppa framat. „..“ Det er selvfølgelig rigtigt, at det er en vanskelig opgave at | være redaktør også af en radio, men hvis der findes et| | grundlæggende = princip — for, | hvad radioen skal være, kan | det vel ikke være vanskeligere at være radiodirektør end chef | for et stort dagblad. J. Fr. Øre- | skriver imidlertid ingen om, hvad han me- grundlæggende prin- | gaard steder noge ter dette cip skal være. Derimod skriver | | han noget om, hvad der ikke | bør sendes i radioen: >... útvarpið eigur ikki at verða nýtt til einvísa polit-| ska propaganda fyri ávísum | $: politiskum hugsjónum.,...< | dtte kan betyde to ting Enten at alt, hvad der har med | politik at gøre, skal være band- lyst i radioen, eller at radioen som institution ikke må repræ- ii bedre skeligt ved at få sine meninger udbredt. Hvis radioen blev på- lagt at udvælge sine program- mer efter dette alsidighedsprin- cip. ville den altså også komme overensstemmelse med |findes der et par interessante | demokratiets grundprincip: Al- | | £ le ska! have frihed til at danne eget politiske standpunkt. Frihed vil size mulighed for at få oplysnng om så mange for- skellige samfundsopfattelser sig |som muligt. Dette synes J. Fr. Øregaard dog ikke at mene! Han skrive jo om en enkelt udsendelse: »Hetta var Osømuligt og heilt oskiljandi.« Efter . de demokratiske hvad radioen en enkelt udsendelse jo netop ikke være Osømulig, men må opfattes som blot et enkelt led i en rigt varieret helhed. skitserede for, kan OY erfor principper skal sende, Hvad han mener, der skal sendes i radioen, fremgår da også ganske tydeligt af hans pompøse finale, hvori dei blandt andet står: >... ansast må eftir, at spill- andi niðurbrótandi kreft- ir, sum finnast i einum hvørj Og um samfelag, eisini her hjå okkum, íkki megu, hvorkt beinleiðis ella umvegis fáa slíkt vald á hesum stovni, at skaðin ikki bøtist aftur. Hetta áliggur fyrs fremst log- tinginum at skipa fyri.« og ansa eftir og Han mener altså, at lagtinget skal censurere og godkende det, = fi T T U