leygardagur 1. august 1970síða 4

NR. 58 Nýggjar bøkur frá Einars forlag Undan ólavsóku komu tvær bøkur út frá Einars Prent og Forlag. Tær eru Om Emancipa tionen af Færøerne og Grøn- land og Carl Mogensens: Fær- øeske Krønike, bådar eftir Carl Adolf Muhle. Í forordinum sigur Einar Jo- ensen; Om Emancipationen af Færøerne og Grønland er eitt uppskot, sum Carl Adolf Muhle sendi út í 1835, til at vegleiða fólkini í hesum báðum londum, nú fríhandilin var væntandi at koma hvørja lotu; kortini fóru eini 20 ár enn aft- ur um baki áðrenn Monopol- handilin misti takið. Tó at kongur longu í 1790, íslendingar fingu fríhandil 1786, hevði lovað, at føringar skuldu fáa frihandil 1796, dró longur og longur út við endaligu av- gerðini, og í 1838 komu 3 út- handlar aftrat: á Tvøroyri, í Klaksvík og í Vestmanna. — Orsøkin til hesa drálan man ikki vera so nógv tann, at før- ingar ikki vóru búnir at taka við fríhandli, sum summir em- bætismenn, og helst Løbner, hildu, men heldur, at fóroyski handilin hesa tíðina gav stórt avlop, sum Muhle við sínum fyrstahonds kunnleika so væl greiðir frá, meðan grønlendski handilin gav undirskot, tó at fólkatalið í Grønlandi var hálva aðruferð meira enn í Føroyum. Tann kongaliga nevndin, sum sett var til at kanna frígeving av handlinum í Føroyum, Tryggingarsambandið FØROYAR Føroya Kriggstrygging . Føroya Sjóvátrygging Føroya Brunatrygging . Føroya Vanlukkutryggin Vit tryggja: Bátar, skip, verur, hús 1090 1090 - 1098 1466 8 , innbúgv, akfør o. a. øroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging. hash Millumbylgja við Tórshavn ráði. Útvarpið byrjar at se Við tasku og oyraproppi. RADIOBÚÐIN, RADIO-EL -Radio. — FM bylgju um- nda FM í summar. — Prísur: 228,00 kr. Runavik, tlf. 7008 Tórshavn, tlf. 1397 Spinnið av føroyskum tógvi. —vo—— i Gøtu tygum fáa gott tógv, og skjóta avgreidslu. Vit keypa óvaskaða og vaskaða ull og selja oll sløg TØTINGARVIRKID v/ Olavur Gregersen — tlf. 20 í Gøtu Vit hava altid å goymslu | alt tilfar til DEMICH Tlf. 1072 - Tórshavn blikksmíð sanitet hitaverk Verður seat um alt landid SOSIALURIN 1. AUGUST 1979 spurdi ymsar menn um teirra | førum, so at hann í bókini, nú | medhjælper i det islandske og hugsan um hetta mål. — Ser- | hann er fråfarin, gevur teimum ligan áhuga hava svarini frá Schrøter presti í Suðri og Løb- ner amtmanni, sum bæði eru við her. — Meðan 6&chrøter heldur, at suðringar eru fult búnir at fara undir fríhandil beinanvegin (her er at minnast til, at Schrøter og suðringar høvdu handlað við útlendingar í loyndum í mong år, og hetta førdi til, at hann misti embæt- ið; frammanundan høvdu sudr- ingar, sum lógu best fyri, havt loynihandil = við hálendingar, skotar, írar og onglendingar í fleiri hundrað år), stúrir Løbn er fyri teimum skaðiligu fylgj- um, ið fríhandilin fer at hava við sær, og ræður tí frá. — Frí- handilin kom tó umsíður, mest slíkum monnum sum Schrøter, Ployen og Muhle at takka fyri. Í síni umtalu av Gronlandi sigur Muhle, at har allastaðir er fult ac toski og kalca. Hann ivast ikki í, at grønlend- ingar fara at klára seg sum frí- handilsmenn við tí stóra og ríka landi, teir eiga, men lítið heldur hann um meginpartin ac teimum donsku handilsmonnun um (»piparsveinum«), sum send ir eru til Grønlands. — Úr báðum hesum bókum hjá Muhle: >Om Emancipationen af Færøerne og Grønland« og »Carl — Mogensens — færøeske Krønike« saman vid Ployens bók um Hetlandsferðina 1839, fáa vit mangar upplýsingar um tíðina uppundir fríhandilin, sum okkum tørvar at vita, sigur Ein ar Joensen í forðorðinum til bókina. Í forðorðinum til hina bókina verður sagt: Carl Adolf Muhle man ikki vera nógv kendur í Føroyum í dag tó hann hevur havt so týð- andi starv sum hovuðsbók- | haldari vid Kgl. føroyska mono København i polhandilin i Henda bók hans- mong ár. ara gevur okkum so mangar upplýsingar um monopolhand- ilin, sum ongin annar. Tó hann ongantíð var í Føroyum, hevði hann góðan kunnleika um viðurskiftini her á landi, og fylgdi væl við í ollum. — Her hevur hann fingið góðan stuðul av sínum brævaskifti við Jákup Nolsøe forvaltara. Hann kendi eisini Nólsoyar Páll, og sigur frá, hvussi hann var bæði av útsjónd og sinni. - Tó at Muhle var eitt flogvit, hava stjórarnir á hovuðsskriv- skúgva hann til viks í mongum Telefon: 5148 - 5265 ' Telgr.: Kjølbre, Klakksvik | Tølex 20 KLAKKSVIKAR TIMBURKANDIL Pí. J. F. KJØLB RO Á stovuni roynt at kúga hann og | av grovfílini. Um hetta mundið var nógv tjak um monopolhandilin móti fríhandli, og prósturin Garde, sum var nýliga farin úr Føroy- um, gjørdi við tveimum bók- lingum hvøss álop á Jákup Nolsøe fyri misrøkt av handli- num, men her vardi Muhle for valtaran, og aðrir løgdu eisini uppí blaðtjakið, og summr av hesum greinum eru at finna aft- antil í bókini. Í 1835 hevði Muhle skrivað eina bók: »Om Emancipationen af Færøerne og Grønland« og er hon áhugaverdur lestur enn 135 ár aftaná. — Annars hevur »Almindeligt Forfatter-Lexicon« v. Thomas Hansen Erslev, København 1847, hesar upplýsingar um mannin: »Muhle, (Carl Adolf), f. d. Ste April 1786 på Herregården Skougård i Fyen, hvor hans fa- der Mogens Muhle var Forpag- ter; hans moder Mette Margre- te, fød Ewaldsen. — Blev j for året 1803 privat dimitteret til Universitetet; i Novbr. 1806 Volontair í det 2det norden- fjeldske Comptoir under Rente kammeret; d. Iste marts 1809 finmarske Handels-Realisations Comptoir; bestyrede og udførte fra 1810 Expeditions- og Bog- holder-Foretningerne ved den færøeske Handel i København, og udnævntes samme år til Assi stent; underkastede sig i juni 1812 den latinsk-juridiske Ex- amens theoretiske, og i Juli s A. dens praktiske Prøve, begge med Carakteren Laudabilis; dyr kede derefter sit Yndlingsstudi- um, — Graveerkonsten (jvf: Kbhvns. Skilderi 1825 S. 1721); blev 1820 constitueret boghol. der, og den 7de April 1821 ud nævnt til Secretair og Boghol- der ved den færøeske Handel Kjøbenhavn; d. 13de Maj 1839 efter Ansøgning, i Nåde entled. iget med Pension. — Var der på nogle år bosat i Kollekolle Kirkeværløse sogn, Kjøben- havns Amt; opholder sig nu Kjøbenhavn. — Gift 1810 n Jacobine Luno (d. 20.11.1842 en Datter af afd. Tolder J.Li no í Randers. (Bidrag hans Biographi findes i de ne enanførte Skrifter »Om Ema: cipationen af Færøerne og Grø land«, og »Carl Mogensens fa øeske Krønike«), sigur Elna Joensen í forordinum til bókina OPIÐ BRÆV TIL ÚTVARP FOROYA Týsdagin 21. juli í ár visti Út-| varp Foroya tey tíðindi, at fíggj arnevndin eftir tilmæli frá Landsstýrinum hevði góðkent at hækka starvsmannalønirnar. Henda hækking førdi við sær, eftir hvat Útvarpið visti at siga, at lønir føroysku starvsmanna nú lógu umleið á hædd við danskar starvsmannalønir. Av tí at hetta vóru skeiv tíð indi, gjørdi felagið vart við seg beinan vegin og greiddi Útvarpi num frå, at føroysku (lønirnar framvegis lógu langt, langt nið- anfyri danskar lønir, og fekk Útvarpið tey røttu tølini, sam- stundis sum bíðið var um, at rætta tíðindini. Kvoldsending Útvarpsins end aði uttan nakra rætting, og tá heldur ongin rætting var í morg un- og miðdagssendingini dagin eftir, varð aftur ringt til Út- varpið og gjørt vart við, at tey tíðindi. ið borin vóru um starvs mannalønirnar, vóru skeiv, og fekk Útvarpið enn einaferð at vita, hvat ið var tað rætta. Svarið vit fingu frá útvarps- manninum var, at helst eingin skaði var í hesum (at Útvarpið bar skeiv tíðindi). men um so varð, at: tíðindini komu fyri aftur, skuldi hann royna at minnast til at fáa hetta við. Síðani er einki hoyrt aftur um starvsmannalønir í Utvarpinum. Hetta må haldast at vera ein løgin þáttur hjá einum almenn- um stovni at siga takk fyri rættingar til skeiv tíðindi, og må ti vera loyvt at spyrja: Ér Utvarpid ein neutralur tidinda- stovnur ella eitt einaræðis pro- pagandatól, ið leggur íka í, um Sum dómi um at tey tíðindi Útvarpið hevur funnið uppá eru heilt skeiv, kunnu vit td nevna, at eitt starvsfólk eitt ár eftir lokna lærutíð framvegis fær 530 kr. ella umleið 30 pst minni um mánaðin enn starvs- felagi við danskari løn. Tað er felagsins vón, at fáa rættað henda ójavna skjótt, men tað er góð tíð hjá Útvarpinun at bera tíðindini tá. f. Starvsmannafelagið Á. Midjord formaður HAVNIN SKAL SKÍNA, soleiðis ljóða slagorðini hjá bý ráðnum, og gavi at so var; men enn vantar nógv i. Uppi Stoffalåg stendur eitt vidtiggi av einum skúri, sum er so ljótt at orð fáa ikki lýst tí, tað má síggjast. Tað mangla einar 4 ella 5 sinkpiåtur sum sløgast - rundan um og einar 6 ella 7 plátur hanga leysar sláa hvørja ferð eitt lot er, so eingin fær sovið í grannalagnum. Skúr ið stendur nakað niðanfyri nýggju marinustødina tætt við helikoptaraplássið, millum hús ini hjá Ólafi Gudmundsson os Ferðamannaheimið. Tað sigst, at ein býráðslimur (ella maður í hansara tænastu) hevur »funnid« hetta skúrið á gamla Bukk-val uppi við Strond og koyrt tað nidan í Stoffalág til at kroka í, við meira. Vælsignaðir farið nidan takið eitt bílæt av skúrinum og seti tað í blaðið og helst eisin eitt av býráðsliminum eisini og »finnarinum« hjá honum, sum | finnur skúr uppi á Bukkvál os | dregur tey aftur inn í býin. Hlur Stoffalágbúgvi. og og Keypid frå teimum, sum lýsa í tey tíðindi, tað ber, eru rett ella ikki? SOSIALINUM