leygardagur 1. august 1970síða 3

1. AUGUST 1970 SOSIALURIN Gleðiligt at fleiri byggja … (Framhald frá 1. síðu.) Sum avdráttur er úr lands- kassanum afturgoldið av nevn- du lánum kr. 1.460.000. Lætt er at skilja, at stórur munur er á einum stuttfreistað- um likviditetslåni, sum bert skal nýtast ta tíðina av árinum, tá inntøkur landskassans eru í tepr ari lagi, og sum eftir lánitreyt- unum á hvørjum ári skal gjald- ast niður í O kr., og eitt lang- freistað lån, sum ikki kann ejaldast skjótari aftur, enn hvat stendur í låniskjølunum. Tey nevndu lånini upp á 13 milj. kr. blivu lánt upp á stytst møguliga tíð og bleiv aftur- vjaldstíðin sett til 10 ár. Av hesum orsøkum er rentu- Landsstýrið helt við samráð- ngunum um ftrekningsrætt í Nationalbankan, so tryggleiki fekkst fyri landskassans likvidi- tet. Hesar samrådingar eydnadust at enda soleidis, at landskassin nå kann trekkja upp til 20 milj. kr. upp å Nationalbankan gjøgn um teir føroysku bankarnar. Munur til tað betra er í lands kassans likviditeti í ár mótvegis fjør. Tað eru tekin til, at tað í ár kann sleppast undan at lýta likviditetslånid. Men hetta skal ikki á nakran hátt takast sum prógv fyri, at vit ikki hava brúk fyri kassa- kredittinum. Eitt komandi landsstýri kann gvuliga væl koma í somu stóðu sum sitandi landsstýri var í fjór, og tí kann treknings- rætturin vera hentur at taka til. Abøtur upp á vegir, brýr og avnir gerast nú eina ferð best ;g bíligast i summartíðini a tíðina, tá skattur og tollur ílaða spakuligast í landskassan. r eingin trekningsmøguleiki ná ti bremsa setast á nevndu inlegsarbeidir, hetta kann sig- ist at vera meira neyðugt enn ationelt. Tað sum hevur ført henda tóra bata í likviditetsstoðuni ið sær er fyrst og fremst stórri ruttoveiða innan fiskivinnuna g ikki minst munandi prís- ækking á uttanlandamarknað- num Tó skal sigast, at fyri tann artin av fiskiflotanum, sum! ongur undir heitin línuskip, U umstødurnar framvegis ånaligar Her er neydugt at gera eina letan um, hvat eigur og kann rast at koma hesum skipum i hjálpar Figgjarlógin 1970-71 oknar vid eini netto inntøku pp á kr. 92,7 milj. Av hesum er fyri fyrsta jórðingsár saman við eftirstød im inngoldið um 23,3 milj. kr. Útreiðslurnar eru mettar til kr. 92,7 milj. Av hesum er í fyrsta fjórð- ingsári útgoldið 27,4 milj. kr. Landsstýrið = hevur latið kanna eina umskipan av skatta viðurskiftunum við at ganga vir til meirvirðisgjald samstun dis sum lætt verður um tann beinleiðis skattin hjá inntøkum undir 30.000 kr. Nevnd hevur arbeitt við hes- um máli og framlagt álit. Fiskiveidan Veidan pr. 1. hagdeildini uppgjørd 95.200 tons. Tað tilsvarandi talið somu tid í fjór var umleið 80.000 tons. Útflutningurin pr. sama dag er uppgivin til 110 milj. kr. ímóti 66 milj. kr. somu tíð í fjør. Fiskiflotin er i 1969 øktur vid 18 skipum ella 5800 brutto tons og i 1970 4 skipum, ella 350 brutto tons. 1 Úr skrásetingini eru í sama tíðarskeiði (1969-70) farin 5 skip, ella 630 brutto tons. Tað er í samband við endur- nýggjan av skipaflotanum hent tað gleðiliga, at menn hava meir og meir lagt seg eftir at byggja spesialskip, soleiðis at veiðupapasiteturin = er gktur munandi. Her hava okkara sjómenn slóðað fyri nýggjum veiðuhætt- um, hvat vit eru takksamir fyri, og landið hevur og vil styðja tilik tiltøk. Minstaløn og prísviðbót i juli 1970 er av til um Skipanin bleiv endurnyggjad vår. Munandi prishækking å fiski er tibetur farin fram. Men á hitt borðið ber tó, at seinastu árini eru á fiskivinnuna lagdar øktar byrður sum td. dýrari útgerð, dýrari agn, hægri tryggingargjøld og hægri banka renta. Seinast diskontoin bækkaði. samráddist landsstýrið við bank arnar um ikki at hækka útláns- rentuna, har útlánini høvdu sína grund á føroyskum inn- skotum, og gingu bankarnir við | til tað. Roknað varð við at hækking- in av diskontoini bert fór at vera eina stutta tíð. Men tíverri, so bleiv ikki. Og nú er tann europeiska rentan so við og við komin á hædd við ta donsku. Annars hava kønir menn metan, at peningurin blívur nak að biligari, tá felagsmarknaður- | ta | þandi, má tað skiljast, at tyngri og tyngri má blíva at fáa ar-| ! | | hest in EEC. blívur víðkað- ur |Innflutningurin (frá Danmark, ið er størsta inn flutningslandið). Í 1969 fluttu vit verur inn | fyri umleið 136 milj. kr. ímóti í | i 1968 fyri 122 milj. kr. Fyri tíðina 1.1-1.5. 1970 var innflutt fyri 54 milj. kr. ímóti | | | | | | | | | | | Í | 54,7 milj kr. fyri hálvárið i fjør. | Investeringsvørur taka mun andi part av innflutninginum, meðan tað ikki tykist at verið stórvegis hækking í flutninginum av hvat kann takast sum tekin uppá, at fólk eru ansin við at vaksa um egna nýtslu. inn- Limaskapur í millum- landa felagsskapum Sum kunnugt gjørdust Fóroyar í februar í ár limur í Norður- landa ráðnum, og fingu vit so- leiðis møguleika á jøvnum fóti við hini norðanlondini at lut- taka og taka stóðu í øllum teim málum, ið koma til viðgerð og avgerð. hava I Vit konsumvørum, | 1, ud 1 t > fjanuar 1968 gjørdust vit lim ir í EFTA fríhandilssam- gonguni, hvat hevur givið okk- um betur — exportmøguleikar, ímóti at vit so við og við koma at avtaka okkara verjutoll. Sum heild tíkið gevur limaskapurin okkum týðandi fyrimunir. Um limaskap í E.E.C. verða realitetssamráðingar. Tað er í løtuni Ogjørligt at siga nakað avgjørt um hetta málið uttan tað, at tað er ein misskiljing, tá sagt verður, at Føroyar treytaleyst verða partur saman vid Danmark. Tað er tikid fult fyrivarni í so máta. Í 1965 veiddu vit 110.000 tons, Í 1966 …— - 104.000 tons, Í 1967 — — 102.000 tons, Í 1968 — 96.300 tons, Í 1960 — — 131.300 tons, Í sama tidarskeidi er miðal- exporturin av okkara fiskiveiðu fluttur til: Tænastumannalógin Í 1968 bleiv vald nevnd at viðgera málið. Henda nevnd hevur ikki enn gjørt arbeiðið liðugt. Tað er ofta drigið fram, at heimastýrið skal yvirtaka meir og meir av tí umsiting, ríkisum boðsmaðurin hevur. Prinsipielt er landsstýrið fyri hesum — tað er jú heimilað í heimastýrislógini. Men vit mugu gera okkum greitt, at tað samstundis við slíkari yvirtøku er avgjørt neyð- ugt, at tað vid normering og lønarlog er møguleiki at finna tann sakkunnleika, sum neyð- ugur er til slíka umsiitng. Frá 1948, tá heimastýrið byrj aði sína umsiting, og til dagin í dag, er arbeiðið hjá okkara tænastumonnum — og — starvs-| Í hesum sambandi er geiva gætur, at vit á einum fyri okkum avgerandi oki — fiski- vinnuna — eiga suvereran ióg- gávumyndugleika. Vit skulu tó ikki vera blindir fyri, at ein limaskapur ikki bert førir vid sær fyrimunir. Vansar eru eisini, m.a. á fiskivinnuøki- num. Vansar og fyrimunir vit so viga hvor ímóti ødrum. Føroyar hava bert fiskivinn- liva av, men tað má samstundis ásannast, at tilvera okkara er bundin til export, tað nyttar lítið hvat okkara fiski- menn veiða, um vit ikki fáa exporterað hesa veiðu til rent- ablan prís. mugu una at harav heimafiskiskap. 11.600 t. 13.300 t. 15.500 t. 25.000 t. 33.000 t. | EEC EFTA Onnur I. 70.543.000 kr. 45.662.000 kr. 51.007.000 kr. 437% 27% 30% hana strangari. So har eru vit ikki eftirbåtar, um tad er poli- tikkurin. Hugsast má um at skipa eina monopollóggávu. Í 1965 valdi løgtingid nevnd at kanna sjálvt prístalið og mát an at rokna prístalið út. Henda nevnd situr enn við arbeiðinum. Ministari Nyboe Andersen segði nyliga, at tað vanliga ikki nervar fólk, um handilsbalansan er negativ, tey njóta lívið øla tað hugnaligt, bert lónin hækkar samsvarandi prístali- num. | og ! at ! Ja, soleiðis er tað óivað, men | tá myndugleikarnir skulu til at bremsa fáa export og im-| | port at balansera, eru tað sjálv- | dan blíð orð, id falla. | og | Framtíðarætlanir fólki vaksið óvanliga nógv utt- | an at talið av tænastu- starvsfólki er okt samsvarandi, og tá hartil kemur, at plássvið- urskiftini eru heilt ótíðarhósk- og beiðið frá hondini. |Pristalid Á sannast må hækkað óvanliga n: Im valskeiði, men ikki viðganga, nóg it prístalið er farið landsstýri at prístalið er undir eg kann øv sum UDD av or- sitandi hevur na fyri Einki land í meira bundið til harvið prísgongdina í num enn Føroyar. meira heiminum er innflutnng útheimi- Og eftir folkatalinum veida enn nakað annað eftir fólkatalinum meira enn flest onnur eftir fólkatalinum eru bundin til ] mett itflyta vit lc nd, mett vit meira | marknað enn flest onnur lond. jog mett eftir fólkatalinum eru vit ti, sum eg nevndi, undir | størstu ávirkan av prisgongdini uttan fyri okkum. Eg eri fyri, at vit at eiga hava strangligt eftirlit við vøru- |" | eN prisunum her á landi. Vit hava | út í dammarnar og gjørdi mikl- | Reinert, hvat hann heldur lan skaða. lógarheimild til at fremja slíkt eftirlit sambært lóg frá 1952. Henda lóg er so strong, at neyv an nakað annað land hevur uttanlanda | | hevði maður úr Vági gjørt eina | | frálíka góða sílaalistoð | Eg skal her draga fram nakrar framtíðar ætlanir: | 1. Møgulig | | línuveiðuni. 2. Framhald av endurnýggj- an av skipaflotanum. umleggjan av ESSO-STRÍÐIÐ lá talan var um at nýg tangar skuldu setast up Í Havn, og mótmælt va n | hesum, kom eg at hugsa um at fleiri tílík mótmæli skuldu rið gjørd, tá ið vandi ella | skaði kann standast av einum ella øðrum. Tað ger einki, um vit binda um heilan fingur | Ella tað er onga nyttu til at gráta uppi yvir mjólkini, tå tú hevur hvølt hana. Fyri nøkrum árum síðani sum eftir ollum at dóma for at | verða til stórt gagn. Men hvat hendi? Menn arbeiða uppá veg | við maskintólum. Tá hendi tað, | at olja frá hesum tólum rann | Nú tidliga í summar var eg og sá alistødina inni í Skála- NR. 58 3. Útbyggjan av ídnaðar- virkjum á landi. 4. Framhald av havnabygg- ing og vegaserð eftir 10 ára planinum góðkendur av landsstýri og serstak- ari nevnd. S. Samskipan av allari ferðslu sbr. lóg frá 1970 6. Framhald av útbyggjan- ini og automatiseringini av telefonverkinum. 7. Byggjan av nýggjum løg- tingshúsi og umsitingar- hólum, umframt bóka- og skjalasavni 8. Heita á ríkisstýrið at útbyggja floghavn sum skjótast til hentari flog- ferðslu. 9. Úlvarps- og sjónvarps- hús. 10. Utbyggjan av fisiranns6k nararbeiðinum, herundir byggjan av skipi. Landsstýrið tók vid í eini tid, tá stórt prísfall tók seg upp í okkara marknaðarlondum. Hetta føldist sum ein køvandi hond yvir okkara samfelag. Men hóast so var, slóknaði ikki hugurin millum okkara fiskimenn og reiðarar at byggja fiskiskip. Tað eydnaðist at bóta um lánikorini hjá hesum monnum. Fylgjan av hesum báðum fak torum er ein týðandi endur- nýggjan av skipaflotanum farin fram. cc Landsstýrið hevur ferðir verið umskipað vegna deyða løgmann okkara P. M. Dam og deyða Villa Sorensen, landsstýr- ismann. i Okkara arbeiði skal leggjast fyri fólksins dóm. skjótt Hvor kemur at skipa næsta landsstýri kann einki sigast um í løtuni, men tað skal vera mín von, at eisini komandi lands- stýri skulu fáa eydnu til at út- inna verk sítt til gagn fyri land Ikki kann heldur í framtíðini væntast viðrák í ollum forum | men er viljin til staðar at lata sakligar grundir til eina og hvørja tíð vinna á politiskum X n ilt vil ilti t best mo y måli Á Fi t? Hava | nógv slíkar byggingar ruskovnur Kunnu kann tað, ] mi (Havnardalur drekkivatn v ikki vænta, at at henda hendi i Grønadal DrovV U Víf koma sum mm.) unn i i Hovi? Vit hava spurt Andreas um hetta, at bensinstød skal liggja so tætt uppat silaalistødini. »sil í olju.