leygardagur 8. august 1970síða 7

tt er ra m rit 8. AUGUST 1970 OLOF PALME endar: Valorrustan verður týðandi skeið á vegnum til at umskipa tað svenska samfelagið Aftaná valið hitti eg Ernst Wigfors í Malmø. Eg nevndi, t ilt fór at vera at greiða tey lyftir um betri landaskipan, ið fólkið nú væntaði. Uppá 2 ár kunnu vit ikki klára at seta í verk meira enn ein part av stevnuskrá = okkara. Wigfors svaraði: tað er rætt. Men tað fer ikki at bila. Framum alt mugu tit byrja við at fyrireika fyri fólki tað, sum henda skal í 7O'unum. Vit hava nú 2 ára verk aft- fyri okkum. Men tey hava eisini borið merki av grund- evandi tjaki innan arbeiðara- fjøldina um framtíðar politikk- n. Ongantíð fyrr hava so nógv fólk luttikið innan flokk okk- ra í ráðagerðarhópum, gransk ingarsamtøkum, samrødum og fundum. Tað ið hevur ligið til grund ndir øllum hesum fyriskip- inum hevur verið at kanna tey brek, ið núverandi samfelag hevur. fad er í gerandisdegnum, menniskjuni møta brekunum g órættvísinum. Tað er har politikkurin byrjar. Stevnuskráararbeiðið = hevur kki verið at seta langar listar upp um ynskidreymar. Men við at byrja við samfelagsat- finningunum hava vit stungið út stavnhaldið og sett verulig ippskot. | g Eg trúgvi. at tey ið hava ver 6 við í hesum arbeiði hava fingið betri fatan av, hvussu nógv órættvísi, ið framvegis íður samfelagnum. Hetta kann kanska tykjast logið. Svøriki, »fyrimyndar- landid« ttanlanda flestu, siga tey y halda Svoríki vera fyri- | at | t har eru øll tydandi problem yst. Eg var sera týðuliga mintur | hetta í einari TV-sending í Ameriku. Spurdur, segði eg frå llum teimum brekum. sum framvegis eru í ti svenska sam- elaginum og nevndi í hesum ðfangi ójavnan millum lands- irtarnar. Samstundis segði eg á, at nógv arbeiði var til fólkið. Tá var mikil fagnaðar- mur. Ikki fyrr enn aftaná endingina skilti eg, at hetta Komst av, at arbeiðsloysið í Ameríku er heilt uppi á yvir milj. menniskju ella 5 % av Mari arbeiðsorkuni og støðugt veksur. Líknandi domi havi eg verið fyri frá øðrum síðum. að ið teir svensku takararnir hava vunnið í spurn nginum um arbeiði, sosiala trygd, lærulíkindi, húsaviður- skifti 0. s. fr. er enn ein fram- tidardreymur hjå arbeidsmonn- um í flestu londum. Ti er tað, at teir halda Svøriki vera »fyrimyndarligt«. Vit hava ikki åneydir at av- nokta ella umbera tad, id er | líkindi, fíggjarlig javnrættindi, upplæru- | | UI og nógv annað, ið alt erl | samantengt. Hetta er vegurin,| | líkindi | hoyrdur. vunnið. Kortini hvessist at- finningin móti okkara samfel- ag. Eg haldi hetta er natúr- ligt. Tá ið ávís grundleggjandi problem, ið valda bæði huga og afígerð, byrja at verða loyst, standa tey órættvísi, stættarmunir og brek, ið enn eru óloyst, enn grefligari og taka enn fastari teimum, ið eru fyri. Útjavningartjakið hevur rót í mótmæli móti ávísum grund- leggjandi lyndi í tí modernaða ídnaðarsamfelaginum: 1. Tann tyduligi vandin fyri at menniskjan í ti tekniska fullkomiligleikanum bert verð- ur eitt atvinnuamboð, ið kann sleppast undan, skiftast um við okkurt meira glæsuligt. Hetta hava mong roynt sum eyðmýkjandi og minkandi teirra mannavirði. 2. Tað opinbera lyndi til at gera grovari markaskjal millum ymsar mannahópar og einstakl ingar. Hetta er til munar spurningur um fíggjan og inn- tóku. Ti í tí modernaða sam- felaginum vil lítil løn siga tað sama sum at verða settur utt- anfyri. Tað vita vit frá áliti- num um hetta mál. 3. Týnan av góðum búleika- umstødum og skapan av vána- ligum nyggjum. Her er um bæði náttúru og húsaum- støður, eitrandi luft lort. Men eg veri meira meira oo og sannførdur um, at størsti vand | in fyri vælferð og trivna er á arbeiðsstoðunum. Tað má koma fram í ljós. 4. Trotið á demokrati og rætti at gera av, í royndum at standa uttanfyri, uttan nøkur til at ávirka og verða Her. er tað aftur í arbeidslivinum, at framtíðar stóra demokratiproblem (0) Tað eru hesi problem javn-| | rættindapolitikkurin skal fara í | holt við. Harímóti mongum økjum eitt målvist ar- beidi, har tað hin einstaki cer, | einum samfel rædur um al beiðs- verður knýtt saman i vælgjógnumhugsaðum agssjónarmiði. Tað samstundis at kanna marknadarproblem, spurningar, figgjarligt demokra Vit eiga at ganga til at koma fram til javnrættindi. Í fyrstuni tóktust næstan oll at vera fyri utjavnan. Tað framstóð sum ein sjáldsamur sosial | fuglur, sum enn meira var av- lønm6t- myndadur og eykadi skemt il kvøldsetum. Men tå fólk varn- aðust, at javnaðarflokkurin meinti í álvara at javnrættind- ispolitikkurin skuldi = valda, fóru fólk at iðrast. Nú er hat- ur í álopunum á henda poli- tikk, eitt afturstig til rakstrar- róp um kvalan av frælsinum, ið ein annars helt vóru tagn- aði við alla. Frá høgrumonn- talan | eigur ! lat verða loyst. Javnrættindi er | ynd fyri øðrum londum, og|ein sjåldsamur fuglur. finst á Hetta við Lítlagrunni mundi helst vera um tað mundi, um tú var komin so langt, at tú oyruni. | Ergo útróðrarmenn sum | høvdu havt 24 oyru skuldu nú! SOSIALURIN NR. 60 | að er samband millum (stríðið í Vietnaam, vápn til | Sudurafrika og viðferðini av |teimum minst mentu í teirra bud londum | z, . „Móti veruleikanum | Hetta gildir nationalt. Aftaná , , | valið í 1968 kunngjørdi eg at jum er at hoyra um, at tað|hendan hátt bar til at vinna |6o var harðast mótstøðumaður j stridur móti natúrini at vera | áhuga hjá teim stóru peninga-|av veruleikanum. Tað er eitt líka- afturljóð frá argumentu- | mønnunum. 7O-ini verdur CM | ódnartak í huesun irskapi, i |num ur ti tidini, tå tad var | vandamikil tíð. Tað el eingin | eenum floksarbeiði og í rovnd- gott latin við arbeidsloysi og|grund til at taka sær av løtt- | um til i stríð móti framíhjá- | fátækt hjá fjøldini. Vit skulu|um ella halda væl til standa. |rættindum at føra isiøenum |ikki vænta okkum størri javn- | eina sosiala utjavnan í svenska rættindi uttan harða mótstøðu. | Vietnamstríðið | samfelaginum | »Nærdemokrati« Hetta er alheimsfyribrigdi. Tad Eitt valstrid ber altíð merki | jer vandi fyri, at politiska og|av ósemju um tey mál, sum | Ein avleggari av beinleiðis| moralska tapi í Vietnam skalljúst liggja fyri. Men tað eru | konservatismu er at tala um |føra vid sær eina tíð við hard- |eisini líkindi til at upplýsa okkurt annað. Í folkpartiet tala | ari framferð og trongum sjón- | veljararnar um tað. ið fer at teir nú um »nærdemokrati«. í armiðum millum tey stóru ídn- | henda longur frammi á vegnum Oll halda hetta orðið vera frå- | adarlondunum mótvegis teim-|og um tey samfelagssjónarmið líkt. Men mál folkpartiets er | Um fátæku fólkaslogunum. ið eru grundleggjandi fyri at ikki minst harvið at royna at| Hetta er ikki bert stórvandi | seta tað í verk „Soleiðis verð- a 2 g | fyri sambandi við tað tridju|ur valstríðið eisini umráðandi forða fyri øktari samfelags- | vordina. Tað vil eisini geva|skeið á vegnum fram til at ávirkan. Tað vardi eitt sindur | afturstig í uppbyggingini av|umskipa hitt svenska samfel- áðrenn tað var avdukad, at á|teimum ríku løndunum. | agi. 6 | bert fáa 20 oyru pr. kg. i prís- | viðbót. Aftursvar til J. V. | Sig mær, mín góði I. V. | hvønn veg vendi kærleikin har, jeru ikki útróðrarmenn eisini | Dekan og langt burt fór tú at!bardist við okkurt skjúrtifald | fiskimenn Skal hin menni sveima frå ti tu byrjaði vid, at [at styðja teg vid. skjaliga = fordeilingin, sum tú | javnaðarmenn ikki høvdu Skal eg heilt sleppa mær | Þáberópar teg í hverjum roynst væl sum orðhildnir |undan hasum skjúrtufaldinum, | åndadråtti, koma burtur úr menn. Hetta var tað ið fyrra|so verið eg noyddur at draga | einum slíkum uppskoti, so dugi Í grein tín snúði seg um. Núlymiskt fram sum talar fyri ti|€g ikki annad at siggja, enn hevur tú skrivað aðra grein, | måtsatta. Eg fór sum sagt til|2t logaritman, tú plagar at |hvar tú í staðin fyri at skriva | Ísland i 1922 og fiskaði har í nýta, verður havd á lofti. |um politikk, melur uttan um/|try år, var eisini staddur á| Lat meg enda hesa ferð við (tað sum eg svaraði tær aftur, | Suðurlandinum hitt kuldaárið | at spyrja teg eins og Nathan og er farin at fletta nakað | tå ið sluppin »Anna« fór á | spurdi Dávid: >Hvat eigur at saman av stuttligum um meg|land við Grindavikina, hvarjverða ejort við slíkar politik- | persónliga, ja líkafram farin at|ikki ein sál varð bjargað. |arare. sum til seinasta fólka- | kanna meg líkam sum sálar-| Havi seinri rundað Hvarvið tingsvl stóðu í Útvarp Forova | liga, og diagnosan — verdur | 16 ferðir. so heilt á rættari leið | og róptu út um alt Førova | hendan. jer tú íkki hasum viðvíkjandi. |land: >Koma vit niður á | 1. er illur, 2. lógkonur, 3.| Um skógvarnar er at siga. at | danating. skal eitt tað fyrsta Í brúkar trongar skógvar og 4.|teir latið meg altíð í uttan|vit fara í holt við verða, at | hevur lyndi til at krógva seg|skóhorn, men um hetta og ann | fáa lækka hesa okursrentu Vit aftan fyri okkurt skjúrtifald o.|að eg havi greitt frá, fært tú førovingar liggja í størstu ar- s. fr. | nu sjálvur at dóma um, tílmóð og berjast við. | At vera stuttligur og skemt- | valla sleppur tú undan at stilla Valið var av An A | ingarsamur er ikki tað versta nýggja diagnosu. sum vónandi flokksmaður kom 8, i | brek eitt menniskja kann hava, | verður munin frægari. A TV DIE A Ga |alt annað, tí tað er i mongum Eg ætli mær ikki á nakran á“ a hen SIÐ (fórum líkafram neyðugt at|hått at verða persónligur, ti et Én Va! | hava nakað av ti við tað hevur einki við tína ella Af A K p | Ein skuldi ikki svara upp á | mína politisku stóðu at gera eina slíka kannan, men bara Fyri at koma aftur til javn Ongantíð nga i, ti lati staði til, fyri tina egnu |adarflokkin, sum tú sigur einki | átti tú J. V. at stun idina rokning sjálvandi, men er túlvil gera fyri fiskimannin. með- |í egnan barm og sa ' teg stuttligur, so má tað eisini|an tú hevur hug at hevja tann | sjálvan, tvistøda. tað er mín vera mær loyvt at vera stutt-| flokk sum tú forsvarar so hógt okkara støda | ligur í til skýggja, at vandi kann vera Sum ollum kunnugt. so kom Til 1., er illur. ér at siga, | fyri, at hann fær somu lagnu rentan nakað niður. men tað lat har fær tín diagnosa av øll. | Sum Ikaros fekk á sinni, við varð ikki av tykkara ávum. tí |um sum kenna meg, og tey eru | Yðrum orðum hann verður at|sum hvort mansbarn í Førgy. ikki so fá í tali, eitt mæli ið | bráðna. um veit. við undantak av tær | kemur at liggja tætt upp at! Samstundis „gert tú flokkin) a tað var P. M. Dam, sáli | mádeligt ti er tað nakað | hjá tær til fiskimannavin, lat | sum fekk nationalbankan at sum eg ongantíð fekk lært, so|meg taka eitt dømi um vin- keypa obligationir. sum fordi er tað alt tað sum hevur við | skapin. við sær at vit fingu eina | ondskap og illsinni at gera. | Eigarar til útróðrarbátar | rent lækking. Ver annað | Til 2. vera lógkonur, hevur|vendu sær til tingid við bøn | sagt, er tað ósatt leftir umstødunum ligið illa fyri|um prísviðbót til bátarnar. Bátaeicarar & | hjá mær eftir skúlagongdini at|sum vóru dýrir at halda í RS SIEM fingu sina pris | dóma. Eg fór í skúla tætt viðlgóðum standi. Útróðramenn | V0D0t til bátarnar, men tað |8 ára gamal, og í 1922 bert 13 fingu tå 24 oyru pr. kg í pris- | "9 ikki skarva burtur av frá Ára gamal dróg eg í sveitta-Í viðbót. nøkrum útróðrarmanni. Sært broti vid fótaspenni ímóti | Tá fór sjálvur høvdingi tykk | 9 ikk? munin her, manst tå lånningini við teir heidnu åjara upp á pallin vid uppskoti | =. em og liga eintåttadur Litlagrunni í Ísland" og havi|um, at prísviðbótin skuldi set. | POitikkari síðan tá ongan skúla verið i,|ast til 30 oyru pr. kg, og být-| Hevur tú meiri at føra fram so hatta við lógkonheit tú sig-|ast soleiðis. at útróðramenn|so kom bara: eitt fari eg af ur, man vera sagt til skemt-|fingu 20 oyru pr. kg. meðan | lova tær, um eg ikki eri toll. ingar. bátaeigarar skuldu fáa tey 10/ari. at í politisku syndini skalt |tú ikki doyggja. J. P, Thomasen,