leygardagur 27. november 1971síða 6

SÍÐA 6 SOSIALURIN NR. 91. - 27. NOVEMBUR 1971 Miðvísur uppbyggingarpolitikkur Seinni partur av røduni sum Hilmar Bech helt meen. EP — undir fíggjarlógarvið- = * TILL: EO, ee. ” . . gerðini á tingi: Áðrenn eg sleppi fiskivinn- uni, skal eg nerta við eitt mál, sum liggur mær á hjarta, og tað er minstalønin. | Sum monnum kunnugt eru) flestar lønir hækkaðar í hes-| um árinum, og fiskimenn ha- va eisini havt betri urtøku, tå | fiskiskapurin hevur eydnast, minstalønin — er ikki | broytt burtursæð frá hækking- um, sum hava staðist av pristalsreguleringini, og í løg-| mansrøduni á oOlavsøku boðaði | men løgmaður frå, at landsstýrið | hevði = ætlanir um at hækka | minstulønina, so eg vænti upp | koma frá lands-| viðvíkjandi. árini hevur tikið seg upp á skot fer at stýrinum hesum Tey seinastu smáídnaður ymsum plássum og hesin eig-| ur at verða stuðlaður mest | móguligt, og tað er min von, | gullg í | | at ídnaðargrunnurin, sum | varð settur á stovn herfyri fer at virka til at økja um hesa vinnugrein, og uppskotini frá landsstýrinum um nýggjar av- skrivingarreglur og iløgugrunn skuldi eisini birt undir á hes- | um eki. soleiðis at arbeiði | kann blíva til fleiri, og at| fóroyskar = idnadarvørur — ikki | bara verða seldar her á landi, | men eisini verða framleiddar | til útflutnings. Tað hevur ver- ið ført fram av teimum flestu um tann vanda, ið hóttir okk ara samfelag, um tad hendir | at foóroyskir fiskimenn verða | stongdir úti á teimum fjaru fiskileidunum, og ti eigur ser- ligur dentur at verða lagdur å| at royna at byggja upp ein ídna her á landi, sum kanska kann upp ímóti hesum missi, tí sum kendi danin segði: >Hvad udad tabes, skal Viga indad vindes.« Føroyskt skipasmíð hevur vunnið nógv fram tey sein-)| árini og henda stuðlað av tú al-| astu verður | dyggiliga | róður er av | vinna |so heldur | hesa sigling. var á røttum stað, og tá løg- maður í ólavsskuróðuni boð- aði frá, at dentur fór at vera lagdur á at fremja nøkur be- stemt vegastrekki í hesum val- skeiði - ma. vegin Hov-Vág, so hevur ein síðani fingið lyfti um, at endalig projek- tering skal vera liðug til várs, og at vegarbeiði tá fer at byrja av álvara. Eg skal loyva mær einaferð enn at nevna Víkarbyrgisvegin, sum eg vóni kann verða byrjaður við tað fyrsta, ti Víkarbyrgi er einasta bygd í Suðuroynni, sum nú er uttan vegsamband. Í flestu plássum í mínum valdømi er tað soleiðis, at út- stórum týdningi heimafólkið, og ti hava lendingarvidurskifti í hvussu henda | kann verða drivin, og rættiliga = nógv bóta um fyri havna- og alt at sIga, í stødum er gjórt til havnaviðurskifitini, men íÓ ikki nóg mikið, og tær játt-| anir, sum eru givnar | fara ikki at røkka til at fremja ta neydugu utbygg- ing, ið kann skapa bestu for- less al treytir fyri útróðri, og tå núl| lgtingið hevur fingið um-| sóknir = frá kommunum um eykajáttanir og fer at viðgera summar havnaætlanir av nýggj um, so haldi eg tað var ná- túrligt at tikiO alla havnaætl- anina upp til endurskodingar. | Samferðsluna innanoyggja á sjónum er bøtt um ta seinastu tíðina, og júst nú er komið | snotuligt og — tidarhoskandi skip til Sandoyarsiglingina, og| til sigling uppá Suduroynna, | fingu vit »Smyril« fyri fáum | árum síðani. >Smyril er dygd! | argott sjóskip og frálíkt han- daverk er lagt í arbeiði um- bord, men tað er tó teknisk | brek, sum gera. at hann er) ikki so væl egnaður til hesa | sigling, sum ein kundi ynskt, | og umrøddu brek eru kostn- g adarmikil at rætta, so tað erl ein spurningur um ikki rætt-| ast var at selt »Smyril«, nul meðan hann er nýggjur og peningur fæst fyri hann, og bygt annað far til ! Flogmálið, sum nú hevur verið frammi nú í mong ár men sum loysn ikki er fing-| in á, skal eisini vera nortið vid, og eg skal eins og aðrir mæla til, at flogvøllurin i Vág- um verður útbygdur, men samstundis minna um, at far- ið má verða undir at byggja verunliga floghavn við tað allar fyrsta, ti hetta er eini átrokandi spurningur, sum tað hevur tikid alt ov langa tid at loysa. Ein ætlað floghavn menna og gevur nógv arbeiði. Eg skal tríva eitt sindur í samferðslumál., sum standa | fyri góðar 14 mill, tá bil-| gjøld, bensingjøld og kommun | unna partur, sum — tilsaman | geva 11 mill., so tann saml-| aða útreiðslan er umleið 251 mill., og er tað ein hækking uppá 4 mill. Vegirnir eru tann storsti| parturin við 16 mill, meðan havnagerð í grunn er 6 mill.| og (til lendingar í grunn eru settar 2,5 mill. og haldi eg hetta vera alt ov lágt, og vil eg í mæla figgjarnevnd- ini til at hækka lendingar- kontoina Umframt tær mill. sum her, eru nevndar, eru stórar pen- mgahæddir. sum við lánum! úr 60 mill. grunninum verða nýttar til at fremja vega- og bergholsgerð. Eg skal í hesum sambandi gera vart við, at tað gleðir síggja, at gongd er komin á landsvegagerðina í Suðuroynni, men hetta hevði valla rokkið, um ikki trokað meg at eigur at verða bygd á tí staði, lið flogtekniskt liggur best fyri og har lendingartryggleikin er | størstur og eftir teimum upp- lýsingum, sum — løgtingsmenn hava fingid, liggur Sandoyggin frægast fyri. Telefonsambandid í Suður- oynni hevur í mong ár verið ógvuliga vånaligt og tað hev- jur næstan verið Ogjørligt at | fáa telefon innlagda, men nú fer tibetur automatisering av telefonini fram, soleiðis at te Suduroy, sum lefonfelagar i telefonskivuna, og at folk tå skuldi sloppið frá at bíða i tímavís fyri at fáa samtalu igjøgnum, og hetta framstig fara helst flestir suðuroyingar at verða glaðir fyri. Meðan telefonverkfallið var í vár, spurdi eg summar stóðir í Suðuroynni um hvussu lønir teirra vóru, ið rekja telefon- stóðir á bygd, og skal eg tí sera vari við at her er ein | skeivleiki, sum eigur at vera rættaður, ti fleiri av teimum, summar kunnu ringja norður um fjørð, bert við at snara á ið hava bodstødir á bygd, fáa | ógvuliga lítla løn, og summi ikki meira í årsløn enn ein vanlig månadarløn á t. d. te- lefonstødini i Havn. | Skulaskapur, herundir fólka- | skúlin studentaskúlin sjómansskúlin háskúlin studningur til lesnað ítrótt- ur og annað kostar lands- kassanum umleið 15 mill, men hetta eru ikki allar út- reiðslur til undirvising, ti av læraralønini til fólkaskúlan rindar statskassin umleið 55 pst. og av skúlabygging 20 pst. Annars er tað at siga, at eins og á flestu samfelagsøkjum eru skúlaviðurskifti = okkara nógv broytt tey seinastu árini, tað eru og vera nýggir og I | | stásiligir skúlabygningar reist-| ir, sum geva næmingum Og | lærarum betri arbeidsumstød- ur, Eisini skúlastruktururin og arbeiðslagið í teim ymsu skúl- unum er broytt og broytist ár undan ári, og hend er ein sinnalagsbroyting í fólki okk- ara í forhold til skúlan og skulaarbeidi, og hetta er at gleðast um, tí nú er betri sam- arbeiði millum heim og skúla enn fyrr, og bæði foreldur og skúlamyndugleikar hava stórri áhuga fyri at geva tí uppvaks- andi ættarliði bestu umstødur at útbúgva seg til tað lívsstarv, tey nú einaferð velja sær tað verið seg á sjógvi ella landi so tey gerast gagn- ligir samfelagsborgarar. Ein góð fólkaskúlaundirvís- ing er fortreytin fyri, at næm- ingar kunnu halda fram við víðari útbúgving, og ti hevur tað alt at siga, at góðar kreft- f - ” | + Í FOR A 2 8 Í 0} 8 j NEN o i ; r, c | ; i fø í | a x ! . j | TIMBUR i | ; at | aa | på : se 3 i | | i Tolefon: 5148 - 5265 — 4 Í Telgr.: Kjalbro, Klakksvík Telex 20. | KLAKKSVÍKAR | TIMBURHANDIL Pí. J. F. KJØLB RO siga, longu næsta upplysingar ir koma at røkja hesa undir- vising, og at skilagóð útbygg- ing av okkara skúlaskapi fer fram, sum hóskar til foroysk viðurskifti og soleiðis, at før- oyskur skúlaskapur alúð er á hædd við tann í hinum norð- urlondum. Ein partur av børn unum hevur til fyri nøkrum árum herfyri ikki fingið ta undirvísing, sum fall teimum best, og ti kom mangan lítið burturúr, og í hesum fori hugsi eg um tey, sum ikki hava fingið tey bókligu evnini í vøggugåvu, ella tey brekaðu, so sum hoyribrekað, sjónbrek- að, talubrekað o. 0. Viðvíkjandi = undirvísing av hesum er stórur bati hendur við spesialskúlanum, sum hev- ur virkað í fleiri ár og sum ætlanir eru um at útbyggja, og í fólkaskúlanum hevur holl og góð undirvísing verið giv- in lesiveikum og lættari brek- aðum børnum undir leiðslu av ráðgevaranum í serundir- vísing Johs. A. Næs, eisini hesa = undirvísing eru ætlanir um at fáa enn betri, og hava lærarafólk ú fingið og fáa ser útbúgving á hesum øki, so- leiðis at mest møguligt av bórnum kunnu fáa hesa und- irvísing í skúlanum í heim- bygdini, so hesi børnini fram- vegis kunnu bugva heima hjå foreldrunum. Meðan eg tosi um skúla- skap, skal eg loyva mær at gera vart við ein týðandi spurning í sambandi við fólka skúlaundirvísingina, og tað er skulabarnabokasøvn; slík áttu at verið við allar skúlar stóru og smærru alt eftir sum umstødurnar eru og lands- kassin og ríkiskassin saman við kommununa átti at lati eina vissa peningahædd til bókakeyp. Væl er tað so, at skúlar hava kunnað lænt kass- ar við barnabókum frá lands- bókasavninum í Havn, men hesar bøkurnar hóska ikki al- tíð so væl til tey smærru børnini, meðan eitt skúla- bókasavn kundi havt bekur, sum lærarin valdi út og sum fullu børnunm best. Nú i nøkur ár hevur Fróð- skaparsetrið havt ársskeið fyri lærarar, soleiðis at 3-4 lær- arar av bygd hava kunnað fingið víðari útbúgving her í Havn, tó soleiðis, at teir eis- ini hava undirvíst í skúlum her í Havn, harvið hava teir ikki tær allarbestu umstødur til ta víðari útbúgving, teir eru komnir higar fyri at fáa. Rættast var, at hesir lærarar, meðan skeiðið vardi, vóru leysir fyri allari undirvísingar- skyldu, so teir verunliga kun- du samlað seg um ta útbúgv- ing, teir koma tl Fróðskapar- setrið at nema. Á fíggjarlógini stendur studningur = til arbeiðsloysis- grunn fyri 225.000 kr., og eg skilji, at hesin peningur verð- ur javnt býttur millum tey trý arbeidarafeløgini vid 75.000 kr. til hvort, men her- til er at siga tað, at limatalid í teim ymsu feløgunum er so ymiskt, og tí átti hesin studn- ingur at veri latin í mun til limatalið, og tá Klaksvíkar arbeiðsmannafelag fær 75.000 kr., so skuldi bæði Havnar- og Føroya arbeiðarafelag fing- ið væl meiri, ti limatalid er munandi hægri. Annars vil eg at enda yn- skja Foroya fólki alt gott og landsstýrinum blíðan byr fram yvir og vOni, at tað fer at halda fram við at føra ein miðvísan politikk. Fólkatings-kaffistova? Nú hevur sosialdemokratiski fólkatingslimurin Poul Sø- gaard skotið upp. at gera eina kaffistovu í Fólkatingi- num. Vit skulu to ikki niðurleggja snapstingið! For- maður fólkatingsins Karl Skyt te sígur soleiðis: —- Spurningurin um kaffi- stovu hevur verið vidgjørdur fleiri ferðir, men hevur ong- antíð fingið góða undirtøku. Nú skulu vit aftur undir hetta »aktuella« mál, sigur Kart Skytte. Danskur kavbátur skal vitja Foroyar síðan 1923 kavbåtur at fyrstu ferð danskur Fyri kemur vitja føroysk farvøtn. Tað er/ men henda vegin í desember mán- aða. Kavbáturin leggur ikki at, kemur at sigla framvið kavbáturin Narhvalen, sum er| Nólsoynni. á rundferð, ið kemur at vitja Søluutliuid fyri íslendsku reið- uveiðina er vánaligt. Síðsta ár fluttu íslendingar út 786 tons fyri 185 milj. ísl. kr. Fyrstu 6 mánaðarnar í ár hava teir útflutt 444 tons fyri 121 milj. ísi. kr. Mett verður at tað eru á goymslu uml. 200 tons av reyðu, og at cif prísurin vænt- andi liggur + Reyða i prisfalli milj. sum skulu seljast i hes- um ári. høvudsmarkn- partur fer til Bretland er aðurin og ein norðurlond. Prisfalli er um 20 pst. Í 1968 og 1969 var íslend- ski reyduutflutningurin uppá åvikavist 423 tons og 646 tons fyri åvikavist 42 og 177 milj. um ísl. kr. 50|ísl. krónur.