leygardagur 5. august 1972síða 4

SÍÐA á SOSIALURIN Frågreiding frå løgmanni á Glavsøku 1972 landsstyrissamgonga | at fara fram við skynsemi og | | | | Sitandi hevur nú virkað í hålviannad år, og ber tí hesaferð til bæði at líta eitt sindur aftur um bak, gera stødur upp og siga) frá ætlanum framvvir. Tað varð sagt, at lutvíst bleiv bygt á gamla stødid, og lutvíst vildu nýggjar og ótroytt ar leiðir verða royndar. Hetta hevur eisini verið gjørt, og ter spónur settur í á mongum økj um, hóast úrslitini sjálvsagt enn ikki koma fult sjóndar allastaðni, nøkrum hesum verður greitt gjøllari frá, liga í sambandi við meting av framtíðargongdini = vinnu- fíggjarliga eins væl sosialt, politiskt og mentunnarliga. til av SETr- og og og Vit hava havt figgjarligt við rák á nærum øllum æøkjum í årunum 1970, 1971 hålvår- 10, sum liðið er av 1972, men og týðir hetta ikki, at rákið endi-| liga hevur verið so spakt oll hesi ár. Onkuntíð var vending in knøpp, skuldi ein ikki sita sjóvarfallið av sær. Tíverri eru figgjarlig flóð og fjóra ikki so reglubundin, at til ber at slåa upp i ålmanakkan fyri atrok- na ut kyrrindi og brodd. Um rívuligt floðir í landskassan, so eru í dag so mong samfelags- hjól at halda ígongd. og við- hvort fjarðar ógvuliga skjótt, og ofta er trupult at ansa eft-| ir, at hetta ikki hendir so skjótt, at likvididteturin fer í botn. Hesin tøki peningur sum er neyðugur, um steðgur ikki skal koma í av og á. Tíbetur hevur hetta týðandi tal aftur seinasta árið ligið rættiliga høgt, ja, nakað om- anfyri tað vit kenna til ella umleið/5 mill. kr. í meðal Men ikki er nóg mikið at ansa eftir hesum tali eina, ti hóast mun á flóð og fjóru. so kann henda, at tað, sum ur út í samfelagið. er við til at skapa stórt virksemi. at fíggjarlig mysing rættuliga so gerst. soleiðis at skilja. at so skjótt rennur, at vit beinleiðis skapa eina vaksandi inflation. Seta vit so nógv í gongd, at menn heldur arbeiða almenn arbeiði, avmarka vit samstund is virksmøguleikarnar hjá teirri útflutningsvendu vinnuni. renn | |isk skjól, sum rættuliga gjølla | Væl er tað í útbyggingartíð- um gott við eini »moderatari« ella spakari inflation, men júst tå er neyðugt at ansa efi ir. at viðrákið ikki harðnar so mikið, at talan verður um| vandasigling. Figgjarfrødingar halda i dag. at ikki ber til at sela størri segl uttan vanda fyri, at vit t um stutta tíð mugu leggja heilt bakk. Hesum í. Haldi ikki enn ert tað eg eru nakrar uppgávur, vit hava sett okkum | fyri, sum vit eiga at loysa í ti politiska skeiði, sum fyri fyrst var ætlað hesi samgongu at sita við politisku ábyrgdini, men skal hetta greiðast uttan at nerva mfelagsjavnvágina, s0 ér n í hesum málum samdur | at vera tilreiðar at taka Opopu lerar avgerðir, sum t.d. at fáa til vega tað, sum neyðugt er til uppgávuna, og í summum fórum meira, tá javnvágin er | í vanda. Rødu mini eru hjåløgd ym- lýsa gongdina í búskapinum. og skal eg ti ikki móða við mongum tólum. tey verða al | mannakunngjørd. Nevnast skal tó, at fyrra| hálvár í ár er útflutt fyri 156 | | mill. kr. ella knappar 30 mill. | kr. meira enn sama úðarskeið | seinasta ár Hetta er orsakað fyrst og fremst av. at tað sær út sum | fiskaprisirnir hava lagt seg til| rættis i teirri leguni teir komu upp í seinasta år, men eisini | av ti, at fiskamjølid lýsið eru spakuliga við at ganga upp aftur. Harafturat vóru goymslurnar við árslok 1971 væl stórri enn í 1970, og veiðan í 6sløgdari | vekt fyrsta hálvár 1972 nakað slakari enn somu tid í 1971,| henda veiða er nærum oll landað í Føroyum og longu) seld. | of Gjaldsjavnin = mótvegis ul-| londum sýndi aftur í fjør yvir skot. Hesaferð upp á 13 mill. | kr., meðan talan var um 49| mill. kr. í 1970. Saman við| 1967 eru hesi bæði ár einastu, | sum sýna avlop, meðan áll; onnur ár hava sýnt stórri ella | | minni hall síðan vit byrjaðu at| gera hendan roknskap upp- | Kapitalrørslurnar í 1971 vó-| ru av somu náttúru. Tað var | nettoogn Føroya sum øktist | vid 13 mill. kr., medan vanligt hevur verið. at nettoskuldin er | vaksin. | Bruttouppsparingin er eisini | í framgongd og var ca. 258 mill. kr. í fjør mótvegis 2171 milliónum fyrraárið og 1631 mill. kr. í 1969. | Hetta er vert at leggja til| merkis. Hin óvanliga økingin í| 1970 var skiljandi, tí håkon- | junktururin byrjaði við árslok | 1969, og væntandi var, at! menn, sum í 1970 høvdu funn | ið sær íleggingarendamál sum | skipakeyp, nutimansgerdan 0 | t, í 1971 saman við tí al-| menna fóru at hava størri | eginnytslu. Men hóast hetta er vøksturin aftur í 1971 um- leið 41 mill. kr. | Sjálvt um samlaði gjaldjavn- | in sýndi yvirskot í 1971. sól hevði sjálv handilsjavnvágin undirskot. Hetta var ikki væntað við| árslok í fjør, tá vit kendu út-| fluttningstølini upp á 278 mill. | kr., men ikki innfluttningstøl- | ini. Hesi komu tá avtornadi | upp á 300 mill. kr | Orsøkin til munin liggur | at hóast nógv varð ht í 1971,| so lógu fyri 37 n á goymslu á nýárinum, meðan talið árini frammanundan lá) um 20 mill. kr. Verunliga | ið av hesi goymslu var ikki 37, | hava lagt um men heldur 42 mill. kr, og høvdu fyri 22 av hesum verið avskipaður, var javnvág. Innfluttningsøkingin liggur | eina mest i, at maskininnflutt- ningurin vaks, skipakeypini øktust eins og keyp av bilum. Samstundis var javnur vøkstur í øllum vanligum keypum. Í tølunum er einki órógv- andi, vit kenna orsøkina og vita, at samlaði gjaldjavnin sum nevnt gav umleið 13 mill. kr. til avlops. Samlaðu íløgurnar í 1971 eru uppgjørdar til 192 mill. kr. mótvegis 129 mill. kr. il 1970. Herav í fjør til skip fyri 48 mill. kr. mótvegis 21 mill. kr. ul skipailøgur í 1970. Hvat = skiparakstrinum víkur eru urslitini í 1971 heild betur enn í 1970, sildaskipini ikki hava seg so glæsiliga sum hetta ár. Tey sýna tó eisini vøkur slit og hava, sum oll vita, nýtt hópin av peningi til nútímans- gerð. Samlað er úrslitið betur enn í 1970. og manningarpart arnir eru glediliga vaksnir síð- an tá, har meðalpartarnir vóru sum hóast staðið | úr 24.000 upp i 64.800 kr. til |i 1971 at verda ur 34.100 upp i 51.500 kr. Serliga er at vidmerkja, at | menn vid linuskipum hava fing ið munandi meir burturúr. Hækkingin er frå 23.400 till 36.000 ella um 13.000 kr. meira i meðal. . . . . . . Utlit fyri fiskivinnuni Útlitið sum heild liga sæð fyri 1972. og haldi eg við framm í 1973. hetta ser- liga ti samlaða mun tl eftirspurningin eftir fiskavørum er minkandi, og prísirnir tí væntandi halda sær fyribils, men har velst eisini um, hvat veitt verður av okk- ara monnum av saltfiski, flaki. ídnaðarfiski, laksi. reyðum sild. Vit vita, at fleiri frå saltfiski ísfísk seinnu helvt av 1972. hetta gevur nógv arbeiði á landi, men er eisini áhugavert, hvussu vignast hjá hesum bát- um í mun til teirra, sum í salt fiskaveiðu eru. er gott prís- og Enn nøkur skip løgdu i fjør| um frå saltfiskaveidu til fesk- | fiskaveidu ella veiðu av sild og idnadarfiski, og ein salt- fiskatrolara mistu vit í vár. og hóast meira verður framleitt heima er ti møguligt, at tað | verður torført at útfylla tær kvotur á saltfiskamarknaði- num, sum vit hav: lið vera neyðugt at utfylla, ihug in fyri at eta saltfisk kki falla burtur. Í fjør var spurningusn um at fáa fatur á nøkrum fúu skuttrolarum til saltfiskavei“ reistur, og er hesin kansk nú meira uppi í dag. Vit ovn fingið ein og er enn ein í gerð, men dagurin tá teir 6 síðu- trolarnir megu verða lagdir ella vegna fólkatrot bert hava VIO- | ur- | Í | | | | við úrdráttin veidunøgdin il trolarar | til | møguleika fyri ísfiska- ella idnadarfiskaveidu = nærkast í hvørjum, so tað er nú bráð- neyðugt at taka stóðu til henda | spurning í samband við skipa- byggiætlanir okkara. Virkismøguleikarnir 'å landi gleðilig broyting er hend seinasta árið viðvíkjandi land- ingunum av føroysku veiduni Nøgdin av isfiski feskum fiski landað í Føroyum er vak sin munandi, av saltfiski- num verður nú nærum alt land að her. bæði tí vit hava fingið Ein og og S øktar køligoymslur og ti keyp-| stórar trup | ararnir nu hava so ulleikar i Esbjerg, at teir held ur vilja hava fiskin pakkadan i Føroyum. Eisini er eydnast at fåa væl sild uppá land herheima, søluútlitið i Polen, Týska- av og landi og Svøryki bendir á, at vit eisini í heyst skuldu hav góðar møguleikar fyri at við- gera og exportpakka væl av sild heima Av hesi orsøk, men eisini ti so mong almenn arbeiði eru gjórd. vænti eg, at vit, tá árið er runnið. kunnu merkja okk- um ein avgerandi vøkstur i inntókum av arbeiði á landi, hetta gøtan, treðast og er jú skal, skulu vit loysa tær risa- | uppgávur, sum liggja framman fyri. r ldnadur Tá talað indini á hugsað um um vinnulík- oftast fyrst ídnaðin í samband úr fiski. Her sær út til at vera rættuliga væl í lagi, hóast mong av smávirkj- unum og okkurt stórri enn ikki eru heilt fyri seg komin. Áhug verður landi er in fyri at byggja nýggj virkir er stórur, og útbyggingar og víðkanir fara fram nærum allastaðni. Nevnast kann, at í Klakksvík. í Runavík, á Toft- um, á Eiði, í Miðvági, Sor- vági og Skopun eru veðhald givin fyri víðkanum, og arbeitt verður ágrýtið fyri nýbygging- um í Klakksvík, á Oyri, í Vági jog i Lopra. Aðrar bygdir ar- beida vid hugsanum ella hava umsóknir inni, her tó enn komið styttri áleiðis. Krøvini til útbyggingarork- una eru sostatt stør, men her er ein álvarsspurningur at við- gera. er Valla man tað vera beint at fult útbygd stórvirki liggja í hvørjari bygd, tað gevur íkki| úrtóku til endurgjald av lán- um og rentum. Tað er gott, at møguleikar verða til fiskavidgerd í heim- bygdum manna, soleiðis at flakt og flakaskorið kann verða, stampar verða goymdir og agn og nakað av ísi fåast, men longur er í fleiri førum ganga. Her má og felagsrakstur | sleppa upp í part, soleiðis at frystiorka, trysti- og kulda- goymslur og ísframleiðsla í stórri máti verða felags fyri fleiri virki Væl vita vit, at har virkir { Í Í | | | Í Í | | Í NR, $17. 5. AUGUST 1972. ATLI DAM, løgmaður koma, nørist um útróðurin og samlaða veiðan veksur, men mark má vera fyri talinum á fult útbygdum virkjum, sum fødast kunnu heima hjá okk um. Neyðugt er og hevur verið at fleirtátta ídnaðin og er á hesum oki ymisk lóggáva. sum birta kann uppundir. Møguligt er at fáa veðhald fyri lánum til hermetikkvirki, smærri ídn- aðarvirkir á ollum økjum eins jog lån úr ídnaðargrunni til stórri virkir kann fáast, (tå mett er, at virkið eigur livilik- indi. Hesir møguleikar eru alt ov lítið troyttir, tað er nógv stórri spurningur at fáa til vega pro- jektir við livilikindum og bun um fólki at standa fyri enn tað | at fáa pening til vega. Spurn ingurin er hann at duga at leggja til rættis virki og fáa tey at bera seg. ; Tó æeru nakrar nýggjar framleiðslur komnar í gongd, t.d. framleiðsla av plastrørum kryddaðum sildafløkum, yms- um byggielementum, seymfram leiðsla osfr fyri ikki al gloyma ta stórútbygging mek- aniska ídnaðinum í Vágum hevur verið fyri. Enn hava so vedhaldsmøgu- leikarnir rokkið, og ídnaðar- grunnurin, sum við landsstýr- isins medvirkan fær 5 mill kr. árliga í bíligum statslåni kann lættliga vaksast munandi við sðrum lántøkum. Fyri enn meira at kunna stuðla hevur landsstýrið seinnu árini fingið stórar játtanir til ídnaðarfremjandi = endamál á fíggjarlógina, nakað av hesum peningi fer til at lóna ídnað- arráðgevara. sum Føroya Ídn- aðarfelag hevur sett. Harafturat hevur landsstýrið uttan úrslit roynt at fingið sett tvey størv í búskaparráð- num, annað við manni ídnaði num til hjálpar og hitt við hagfrødingi. Gott hagfrødisligt tilfar er jú sum kunnugt ein hin fyrsta fortreytin fyri at fara undir nýggjan ídnað. Ein onnur fortreyt, sum vit oll mugu ieggja okkum í geyma, er, at vit altíð hugsa um at keypa føroyska fram- leiðslu, tå hon er kappingarfør vid adra. Hetta skapar møgu- leika fyri enn fleiri arbeiðs- plássum í Føroyum, og er tað til mesta bata fyri okkum øil Afturfyri mugu føroyskir fram leiðarar royna at sleppa sær av við vørur sínar allastaðni har fólk við keypiorku keypir, og teir mugu halda uppat við at fjasa uppi í eini kapping, teir einki hava við at gera. og sum bert er t"' um til bága. Landsstýri Á fleiri