leygardagur 16. september 1972síða 7

NR. 69. — 16. SEPTEMBER 1972 SOSIALURIN SÍÐA 7 Nýggja islendska fiskimarkið Ein søgulig frágreiðing um útílytingarnar Í 1859 var íslendska fiskimark- ið 17 sjómíl. Samsvarandi don- sku lógina var henda skipan galdandi til 1901. Í 1901 kom bretska og darska stjórnin ásamt um at fiyta fiskimarkid inn til 3 fjórðingar uttan um fsland, Føroyar og Danmark. Henda skipan var so galdandi | lika til 1950, uttan at vera løgd fram fyr; altjóðadómstól. Í 1950 fluttu íslendingar fi- skimark sitt, við Norðurlandi Hesa grein um íslendska fiskimarkið og sogu tess hava vit fingið frá »Félag íslenzkra námsmanna í Noregi«. út á 4 fjórðingar og i 1952 kom hetta mark at galda fyri alt Ís- land. Hesar útflytingar fingu bretar til at seta tiltøk í verk ímóti Íslandi við at steingja bretskar havnir fyri fiski veidd- um av íslendskum fiskiskipum. | Hetta var eitt lið í royndunum um at fáa íslendingar at flyta markið — innaftur á tríggjar | fjórðingar. Hin 1. september fluttu is- lendingar fiskimarkid út á 12 fjórðingar. Bretar gjørdu nyggj- ar royndir í at noyða og sendu herflotan upp til Ísland til tess at verja trolarar sínar. Soleidis ICELAND royndu bretar at kúga íslend- ingar við hermegi í trý ár, líka | til såttmålin i 1961 varð undir- |ritadur av trimum tjóðum. Henda samtykt frå 1961 var gjørd millum fsland, Bretland og Vesturtýskland. Sáttmálin ella avtalan bar í sær, at hesar | báðar tjóðirnar vildu virða 12 fjórðinga fiskimarkið hjá is- lendingum. Ístaðin fingu hesi bæði londini serloyvi til at fiska linn at 6 fjórðingum tey næstu | trý fylgjandi árini. Eisini segði hesin sáttmáli, at um Ísland skuldi flyta fiskimark sítt víð- ari út, so skuldi henda ætlanin Haag, um hesar báðar tjóðir- |nar ikki vóru nøgdar við út- |flytingina, Hesin sáttmáli var harðliga átalaður av andstød- juni í íslendska altinginum (teir somu flokkar sum sita í stjórn |í dag). Teir, sum sita við stjórn | arvaldi í dag, hava altíð síðani 1961 sáttmálin kom í gildi lova lat taka henda sáttmála av | Av teirri orsøk at ein stór jøking av útlendskum fiski- |skipum hava roynt undir Ís- {landi higartil, hava hagtøl vist, jat fiskastovnurin er storliga | minkaður um Ísland. Tí var einasti utvegur hjá íslendsku stjórnini at vraka 1961 sátt- málan við Vesturtýsklandi og Bretland. Henda vrakanin var gjørd sum sáttmálin kravdi við = pe» 819% | > > id PT NORWAY 10.6% bæ> CANADA Í. 9T GREAT BRÚ 0 e) (77 2 VAIN W-GERMANY 0.29 Fiskiveida íslending: gevur í landbúnaður 6,5% »j 'Jdarinntøku 81,9%, 9% uppá og lættur ídnaður 6,1%. leggjast fyri altjóðadómstólin í |iska 6 mánaða ávaring. So henda vrakan ber ikki í sær, át al- |tjóða reglur verða brotnar, tå tað í sáttmálanum onki stend- jur um, at tað ikki ber til at siga såttmålan upp. Harafturat (var Ísland tvungið til at geta henda sáttmála í 1961, tað |er ongin tjóð sum í eitt langt tíðarskeið, tá ið hesin sáttmáli ikki ber í sær, at Ísland kann klára seg við 12 fjórðingum í |dag, tí at fiskastovnurin er við at vera tyndur, Hin 1. septem- |ber flutti island fiskimark sitt ut á 50 fjórðingar. Henda avgerð fekk stuðul frá fleiri tjóðum. fyrst og fremst frá triðja heimi, men eisini t. d. Finlandi, Føroyum Kines- fólkalýðveldinum. Haraft- jurat góvu heimskendir fiski- frødingar besta viðmæli til út- flytingina. Hví út á 50 fjórðingar? hesa og so og fslendska gevur grund: Í. Neyðugt verður heimsins fiskastovn jur fyri stórum verða avovddur stjórnin at sum vanda fult verja stend fyri at heilt og 2. Tað er fíggjarliga neyðugt hjá Íslandi at verja fiskastovn lin kring Ísland RT Halda argumentini hjá bretum? Nógv spyrja: Er ein slík fiski- marksútflyting ikki nakað nytt? Fil dømis hava hesi lond. ið her verða nevnd. flutt fiski mark síni nógv longri enn 50 fjórðingar: Argentina 200 fjórð ingar. Brasilia 200, Ekvador 200. El Salvador 200, Guinea 130 Panama 200, Uruguay 200. Chile 200, Korea 20-200 Nicaragua 200, Peru 200. Cey lon 106, Costa Rica 200 Ghana 100. Indía 112 og Paki- stan 112 TaO sum fram gongur av hesum lista prógvar at tað er eingin altjóða lóg um fiskimárk Hvat varð gjørt í Haag? 1970 5,314,021 GRT 1969 4,923,553 GRT GREAT BRITAIN „a rd es ——— > ' 4 Á A P 4 Få i; 4 m 4 2 , ' P ? 4 + á 4 + Á -——— 01 free de = = POLAND dd md ud le dt el me | Á 4 Á : i ma os verde ere ; Við ed Medii dr De RE fl Te me ud | rðr fe : ; ' ur 4 ' he T rv x —— veed et vov le por: ere verde ——— Hagtøl, ið visa vøksturin av útlendskum fiskiførum, ið hava roynt á leiðunum ð Ísland. lóg ella vidtøka sum dómstól-|er tí, hvat ið aðrar tjóðir. ið urin kann byggja sína endaligu | líta á havsins mið, ætla at vera avgerð uppá fyri = fískastovnin? Hvat vil 4. Figgjarstøda Ísland kemur |Bretland gera? í álvarsligar trupulleikar. um fiskimarkið ikki verður flutt | verður ikki NATO her- út istødin í Keflavík nýtt til at | erja islendska fiskimarkið frá H ein hretskum Hvat hava aðrar tjóðir gjørt fyri at verja Un møguligum hernaðarálopi móti islendskum ) n FJÚSKIÐU Haagdómstólurin lat íkki dóm fella. Hann avgjørdi ikki um hann var førur fyri at taka mål ið til viðgerðar. Hetta vil við vera gjørt í fyrsta lagi í einum seinni tíðarskeiði, møguliga um 114 ella 2 ár. Tað sum Haag- | dómstólurin avgjørdi var. at gera einar fyribilsáheitan a) til Ísland um at útseta víðkanina av fiskimarkinum til Haagdómstólurin hevur avgjørt ella felt dóm um 1145 til 2 ár b) til Bretland og Tyskland um at avmarka veiðu sína við Ísland til eina ávísa nøgd Hvi kann Ísland ikki er akta bodini úr Haag? I. Ísland góðkennur ikki. at dómstólurin í Haag ger seg føran fyri at ráða yvir íslend sku junum. 2 wnurin við Ísland verður . egis minKadur, við ti ursliti, at Ísland ikki verður fort fyri at taka nakar víðari møguleikar 3. Tað finnst ongin altjóða land) eru limir í NATO. og í Tad, at fólk hava skilt at fiska | NATO-sáttn ilanum tendur stovnurin Í heimshøvunum |týðuliga og ereitt. at einki verður avoyddur hevur vakt! NATO-land hevur lowi til at miklan ans tey seinastu árini. nýta hermeg ímóti nøkrum Hesin vandi er lagdur fram fyri av NATO-limalondunum. ( n fleiri altjóða fundir, men skilið |so bretar nýta hervald til (ess frá politiskari síðu hevur verið lat tarna íslendsku verjuni. hava sera lítið. Men kortini finnast |teir við ðrum orðum brotið einstøk undantøk. Tað er eisini | NATO-såttmålan frá 1949 |vid lí fyri eyga, at: varðveita USA hevur gjørt málið fiskastovnin, al íslendingar | greitt o; igur, at fískimark flyta fiskimark sitt út nú oglíslendinga íkki rakar USA fyri ikki at koma fiskastovni- | Við ðrum orðum heldur USA |num í stórri vanda enn hann at fiskimarksmål itt stríð løngu nú er, tí tað er vandi at ímillum Ísland á einum b ovi stødea til um eini tve ár ge Bretland í Vesturtyska- Spurningurin hjá íslendingum í land á hinu |Fiskikappingin teir ikki sera mun, men síðu- stilla henda part av fólkinum Fad flovaði um hjartaróturnar | sum Javni umbodar við unn- at síggja. at tað, sum kemur lan og friskan ungdóm. tá talan inn við søluna av fiskikapping- jer um at stuðla. Hetta er rætt ini, fer til felagið Javna hugsað av teimum. og eiga vit Øll í Havn vita, hvussu óme- lonnur at vera sera takksom taliga góðan stuðul Lionsfela fyri hetta megnartiltak. sum ið hevur veitt Ítróttarhollini. | vånandi fær onnur feløge ella Í Henda hóll er til stórt samfel- jaðrar samtøkur at gera tað agsligt gagn, við tað, at ein|sama, nevnliga at stuðla TAV | stórur partur av ungdøminum NA fiegjarliea og haraftrat | samlast her, summi sum bein- | vera vid til at breiða út kunn |leidis luttakarar í teim ymsu leika um tað arbeiðið. ið gjørt |iOkanum, og onnur sum åskod- | verður evnaveikum at bata larar. sum avgjørt er av størsta týdn- Felagið JAVNI er so ungt !ingi |enn, og tu hevur ikki hetta fel- Vónandi fer hvør maður av jag longu fyrr notið gott av t. d. | hús bæði at veiða og at | fiskikappingini. Nú í ár hevur keypa | Lionsfelagsskapurin gjørt av. at| GÓÐAN FISKISKAP OG peningurin skal latast til JAV- (GÓÐA SÓLU. NA. W im fyri, at | Vakksamur.