leygardagur 11. november 1972síða 3

NR. 84 — 11. NOVEMBER 1972 Onki politiskt vár í Chile Vidurskiftini í Chile eru vorðin spent, eftir at stjórn landsins hevur lagt frá sær Várið í Chile er byrjað. Alt stendur í besta blóma. Várið er bert til tann 21. desember, so er »alment« summar. Men tað er harímóti onki po- litiskt vår í Chile í hesum tíð- um. Verkføll hava verið. Serliga eru tað flutningsarbeiðararnir, ið hava skipað fyri verkføllum. Tað er politikkur forsetans, Al- lende, sum hevur elvt til slík verkføll, siga teir. Men verkføll í Chile er vorð- ið nakað, ið fólkið er vant við. Meðan Frei, úr kristiliga de- mokratiska flokkinum sat við stjórnarvaldinum, vóru eisini hópur av verkføllum. Í seinasta stjórnarári hansara varð stødan vorðin so hættislig, at løgreglan varð noydd at leggja uppí. Tað var serliga í høvudsstadnum, Santiago, at| tey spentu vidurskiftini gjørdu | seg galdandi. Tað varð ikki nogmikid at nýta vatnkanónir, nei, løgreglan skjeyt við skørp- um ímóti Seks lógu eftir á og fýrati vóru særd. Síðani varð verkfallið av, og lívið í Santiago gekk sína van- ligu gongd; men Edwardo Frei, forseti, var óheppin, tí í stjórn- artíð hansara vóru eisini verk- føll i koparnámunum í norðara parti av landinum. Tá varð løg- reglan eisini noydd at uppí | og Okkurt smávegis varð skriv- að um teir luttakandi í verk- fallinum, sum høvdu latið liv í bardaganum við løgregluna, | men annars tóktist alt at ganga | sína vanligu gongd. | AO LIMAFUNDUR F.K.-limir veður á HOTEL FØROYUM fyri 20. Hugnasamkoma 13. november kl. Sk verkfalsluttakarunum. | Væl umtóktur Frei var ein sera væl umtóktur forseti. Sagt varð, at hann hevði kvinnum landsins fyri at takka, at hann gjørdist forseti, ti tær høvdu valt hann. Vinstraflokkarnir i Chile ha- va alúð verið spjaddir, inum hevur borið við sær, at vinstraflokkarnir hava verið al- | mikið stuðlaðir. Og vinstrasinn- aður var Frei. Annars tykjast froðiheitini lat vera eitt sindur løgin, Radi- | kali flokkurin er kanska meiri | javnadarkendur, Sosialdemo- kratiski flokkurin er kommu- | nistiskur, Kommunistiski flokk- |urin heldur seg meiri til vinstru | Chilenesarar hava leingi vnskt leiðis er við enn teir kommunistarnir, ið | siga seg vera rættar kommunist- | ar o. S. fr. | Og í 1970 eydnaðist tað »marxistisku flokkunum at fáa |valt Allende til forseta lands- ins. Tað er vert at geva gætur, ti talan er jú um Latín- amerika. Fólkið hevði nú fingið ein | marxistiskan 10 m. byrjadi at nationalisera kopar- |nåmini, sum er landsins størsta inntøkukelda. Frammanundan hevði amerikansk: — kapitalurin fi ) rSCima, | sæti sítt á koparnåmunum. se |SOSialar broytingar Allende framdi eisini sosialar Í . . | broytingar. M. a. hækkadi hann |lønirnar hjá arbeiðsmonnunum, |og helt annars fram á tí grund- arstødi, ið fyrrverandi fursetin, Frei, heyði lagt. Allende var vitandi um, at Tórshavn rá: Frágreiðing. Keypssamtøkan 20 år. Drekkamunnur. Ordaskifti. Fi Sum vant verður høvi til at fylla sær lummarnar vid súreplum. DDK 58 OU SE OO 54 DA OG Imur. men | |tad stóra fåtækradømid í land- | hesum SOSTALURIN tað var í Chile, hann framdi hetta, og skal hetta skiljast so- leiðis, at býtingin av landinum er sera Ojøvn og at landið er latínamerikanskt. Meðan Frei var forseti var prosentið av arbeiðsleysum um $, var sagt alment, men sann- leikin var tann, at tað var fýra ferðir so stórt! Chile var framvegis landið hjá »teim 100 familjunum«, har bert 2 pst. av fólkinum áttu 98 pst. av ollum gørðum lands- | | ins. Frei royndi í stjórnartíð síni lat bøta um hetta, Allende tók | við, og royndi hann eisini sítt | á hesum øki, men tað miseydn- | laðst fullkomuliga, tí tey, ið| | skuldu umsita garðarnar, dugdu als ikki. | Í | |} | 'Ynskja danskar fyrimyndir | at sæð lands teirra á tann hátt, | Kai-Shek, 85 ár. Hann he | eftir at tað kundi verið samanborið við t. d. Danmark, og kanska er hetta bert ti, at nøkur donsk nøvn hava havt ávirkan á teir. Um aldarskiftið komu eini donsk læknahjún til Chile, har tey stovnsettu eitt barnasjúkra- hús, og varð hetta hópum av børnum, sum vóru komin illa fyri, til gagns. Hetta hava chi- lenesarar ongantíð gloymt, Seinni gjørdi ein danskur skipari tað bragd at gera eina havn í Chile nýtiliga. Framman undan hevði verið sera vanda- mikið at lagt inn í hesa havn. Danir hava eisini latið hjálp til Chile á annan hátt. M. a. hava teir bygt ein skúla, har ungir chilenesarar kunnu fáa handverkaraútbúgving. Hetta hevur borið við sær. at chilenesarar hava roynt sjálvir, donskum fyrimyndum. men stutt eru teir komnir, sum forða til framburði. ið teir eftir førimuni vilja fremja. Arbeiðsloysið er stórt. somu- analfabetismuni og fátekradominum.Um vur fyri stuttum tikið vid einum nýggjum forsetaskeiði (31. oktober í ár fylii forsetin á Tanwan, Chiang Kai-Shek, | år. | årunum Heilsaninar, hann fekk, vóru | mangar, men hann var ikki at! siggja alment. Tad hevur heldur ikki gjørt, sidan mánaða. hann | juli |sum onkur vil mánakveldið NEYNDI Chiang Ching Kou | hann forseti? illa, hev di Fe vildi kent um fødingardagur min verið hildin á sama hátt frammanundan. Chiang Kai-Shek, allar almennar veitslur, band við dagin, avlýstar Tíðindamaðurin = Calix frá tíðindastovuni AFP skrivar: meg sum I segði ti sam- vórðu og Tað er ikki beint, at Chiang | annað beinið í grøvini, vera Við, men er harímóti beint. tå sagt at hann er um at »føl- tað skal gerast efiirmaður hansara. Og strembanin hevur eydn- lutvíst. verður Chu |! ár gjørdist hann SIDA 3 ini í Chile kann í stuttum verða sagt, at tey ríku eru ómetaliga rík og tey fátæku eru Ometaliga | fátæk. Varsemi krevst Tað kunnu standast trupulleik- ar, um tú í fyllskapi koyrir onkran yvir í Santiago, ú tann, lið nýtir rúsdrekka verður skýrd jur at leita burtur frá veruleika- |num. Løgreglan hevur tó ábyrgd ina av teimum, ið ávirkað eru jav rúsdrekka. | Løgreglan, sum skjýtur móta |teimum, ið eru í verkfalli, er {fyrst og fremst verja hjá ti få- |tæka. Tá ið verkfall og annars | ofridur ger seg galdandi, verð- jur løgreglan noydd at skjóta, |men aftaná er hon aftur verja |hjå ti fátæka, sum hevur lut- | tikið í verkføllum og tilikum. ti | [trupulleikar gera seg galdandi, | Várið í Chile er byrjað. og |alt sprettur, men politiska vár- |ið er ikki byrjað, og kanska byrjar tað ongantíð, tí politisk- ur gróður eydnast sjáldan, skriva tidindamenn um viður- viðurskift ' skiftini í Chle. Chiang Kai-Shek helt ong- an foðingardag a. | 31. oktober fylti forsetin á Taiwan, Chiang livimáu Chiang Kaj Shek hansara er vernaður. Chiang Ching Kou gjørdist | verjumálaráðharri = í stjórnini | hjá fadirinum, og í juni mánaða forsætisráð- harri. Í mai mánaða í ár varð Chi- ang Kai-Shek afturvaldur ul forseta á Taiwan, men hogi ald ur hansara hevur fingið hinar stjornarlimirnar at fara fram við fyrivarni, tí tað kann væniast, lat forsetin fellur frá Um verður, verður tað varaforsetin, G. K. Yen, sum er nógv avhildin bæði sum ein so |lærdur maður og figgjarserfrød- | | Í ingur, ið kemur at taka við eftir Chiang Kai-Shek. Annars eru hendar aðrar smá -UIPJ nað NIP[S HAL, IVBUNKOIG ir frå og teir yngru hava tikid vid. Chiang Ching Kou, for- sætisráðharri hevur m. a. stað- ið fyri utnevningum av heitum, sum hermenninir í heri landsins skulu hava. Í fyrstu réðu síni til parla- mentið, segði Kou, forsætisráð- harri, at Taiwan leggur størstan dentin á at varðveita fólkaræði. Hildið varð, at forsætisráðharr- in í hesum sambandi vildi ha- va amerikansku stjórnina at sleppa teirri ivan, á hvort borð- ið politikkur hins unga for- sætisráðharrans hellir. Eygleið- arar siga, at tað var júst henda Framhald á 8. síðu (1)