mikudagur 22. november 1972síða 4

BÍÐA 4 É[É[ [|| |[|[[ [AA [Af [Af [ff [ff ff[ [ [ [ff | [———————b———————3S—————j££—…———————… — SOSIALURIN eg er allur hansara útbúgving. |sum lønsamt var, og bjargaðu | taka frá nøkrum og geva til Men hvor skipar fyri hesum?? Og harnæst: hvor skal gjalda ketta eftirútdannilsi??? Eg havi so ofta sagt fyrr, at | skulu vit hugsa um føroyskan | ídnað, so megu vit hava vilja til at føra ein ídnaðarvinarligan politikk. Men hetta kostar, ikki onki. Høvudsidnadur okk- ara higartil hevur verið skipa- | smíð og foredling av fiskavør- um. Men tad er eisini bædi gamal og nyggjur idnadur av ødrum slag, sum nú er farin at telja vid. Men tað er ivaleyst so, at á ølluim hesum økjum — trytur kunniciki, og ti fyrikeuur mær, at hetta, at geva monnum og kvinnum okkara henda kunn- leika, er eitt av høvudsmål- unum innan føroyskan ídnað. og Nú vidgjørdi løgmaður hetta | evnið rættiliga gjølla í røðu! síni á Olavsøku, og vísti løg- maður har á- teir møguleikar, | sum skaptir eru fyri føroyskan ídnað. Hann vísti á, at láni-| lógirnar eru so rúmar, at ikki | nærtil allur tann peningur, sum | er til taks er nýttur. Tað verð- ur latin studningur til ídnaðar- | ráðgevara. búskaparráðið, sum serliga skal taka sær av hagfrødislig- um arbeiði. Lýst er eftir manni til búskaparráðið, sum skal taka sær av ídnaðarmál- um. Alt oyski ti før- | stridst hetta er neydugt, ídnaðurin hevur við stórar trupulleikar. virkir eru farin av knóranum, meðan onnur hava orsakað av at legtingið kom teimum til hjálpar. Orsøkin til hesar trupulleikar hava ver- | ið ymiskir: byrjunarsjuka, mangul uppå råvøru. Men mest av teirri orsøk, at prísirnir í | marknadarlondunum sveik. Tí ein idnadur, sum byggir 100% byggir á útflutning er sera við- brekin og følsamur. Hesi tiltøk frá almennari síðu hava bjargað mongum før oyskum ídnaðarvirki frá húsa- gangi. Henda støduiakan tings- ins hevur gjørt, at mong bygd- in, sum vildi ligið í virkisloysi í dag, í staðin hevur vælvirk- andi virkir, har stórur partur av heimafólkinum hevur ar- beiði sítt. Her var rætt atborið til frama fyri føroyskan ídnað. Men bæði ting hava verið av teirri an, at skuldi føroyskum unnast góð arbeiðslíkindi, so var tað ikki nokk. at koma honum til hjálpar í krepputid- um, tað var eisini neyðugt, at skana honum betri arbeiðsum- stødur eins og tað er gjørt í ødrum londum. har ídnaðurin er vorðin høvudsvinna manga staðni. landsstýrið og løg- áskoð- møguligt ting- laga- har- fær betri hetta samtykti seinastu setu nýggjar munandi ligari avskrivingareglur eftir føroyski idnadurin heilt adrar og munandi arbeidsmøguleikar enn fyrr. hesum oki er nú komið langt áleiðis. Eg havi tíkið uppaftur teir betringar, løgmadur nevn- di. Men umframt teir, kom tineið føroyska ídnaðinum til hiålpar, tå hann var sera hart raktur av teirri føroyska ídn- aðinum til hjálpar. tá hann var sera hart raktur av teirri orsøk, at prísirnir fyri vørur okkara fullu niður um gera tingið í Oo Fyri at so … } reiðiliga | Maður er settur í) serliga | Summi | yvirlivað | ídnaði | tað tey undan húsagangi. Tingið | hevur samtykt avskrivingarlóg- | ir, sum føroyski ídnaðurin so | harðliga trongdi til. Men tá eg segði tingið, so jer hetta ikki heilt rætt. Ég | skuldi havt sagt: ein tingmeiri- luti. Tí tað heilt einastandandi |er hent i allari hesi føroysku idnadarsøguni, at ein tingflokk- jur hevur hildið seg heilt uttan- fyri oll hesi tiltøk, eg her havi | nevnt. Ikki ein ella tveir ting- | menn, men ein heilur flokkur, | tjóðveldisflokkurin, hevur i øll- um hesum målum til bata fyri |føroyskan ídnað, íkki vilja | rætt hond frá síðu. | Tað er skilligt, at tá ein so Ístórur flokkur tekur eina so Í negativa støðu til eitt so týð- „andi mål, sum studlan av út- | byggingini av føroyskum ídnað, |so kann tað lætt ávirka støduna | hjá øðrum flokkum vid. | Tá tær lógir, fyrr havi Í nevnt, hava verið til viðgerðar eg | við undantak av tjóðveldis- |flokkinum verið nøkurlunda á |einum máli, meðan tjóðveldis- |flokkurin hevur verið ímóti. |Og mótstøðu sína hava teir grundað við, at stuðul til for- loyska ídnaðin var einans at |geva burtur almennan pening [til teirra. sum høvdu ov nógv | frammanundan. Tað er skilligt, lat slíkir pástandir vóru egnað- |ir til at loypa fjåltur å menn. (Og vóru ivaleyst ætlaðir til Í tað sama. Samgongan hevði onki val, hon hevði sett sær hetta mál, jog kundi ti ikki ganga aðra leið. Men tað skal verða sagt bæði Framburðsflokkinum og | | Fólkaflokkinum til rós, at teir juttan himpr gingu ímóti tjóð- | |veldisfloksins negativu agita- sjón til skaða fyri føroyskan | ídnað. | Tað má tí virka fullkomu- [liga forvirrandi uppá aðrar | enn meg. tá nú Erlendur Pat- ursson fyri Tjóðveldisflokkin | leggur fram uppskot á tingi um at veita studning til byggjan av føroyskum ídnaðarvirkjum rakstrarstudning til somu | ir. | Hvat vildi tingmenn í og virk- verið hent um seinastu tingsetu fylgdu ráðum tjóðveldisfloks- ins og íkki høvdu lógina um broyttar avskriving- arreglur. Hvat stóðu skuldu teir nú tinkid? Vit hava áður samtykt um kreppuhjálp fyri at koma føroyskum ídnaðarvirkjum til hjálpar. Men íkki ein veldismaður = stemmaði fyri. Vit hava í figgjarnevndini sam- an vid landsstyrinum samtykt i nógvum fórum at veðhalda |fyri ávís virkir sambært hesa lóg. Men um eg ikki misminn- so er tad næstan ikki hent, tjóðveldismaður í eina einastu ferð hevur verið við. Hvorki har, ella virkir. Vit samtyktu lógirnar í seinastu tingsetu og lógina um serligan fløgugrunn fyri tað einstaka felagið, men ikki ein tjóðveldismaður var við. Teir vildu ikki geva burt- ur fólksins pengar til teir, sum frammanundan høvdu alt ov mikið. Men hesar avskrivingar vóru við pengum, sum virkið ella virkini sjålvi høvdu vunn- ið — her var ikki talan um at or ist, at avskrivingar- å tingid, hava allir tingflokkar | samtykt | lógir | tjóð- | nevndini | tad galt skip | aðrar. tjóðveldisflokkin seinasta vár. Er hann vaknað- ur við kaldan dreym og nú ásannar hvussu villleiðandi poli tikkur hansara hevur verið? | Ella er hann politiskt púra mið leysur? Er stóða floksins bara nakað sum stingst uppá ein í veikum stundum. vóru id hvussu so er allar | royndir gjórdar fyri at fáa eis- innan |ini tjóðveldisflokkin við til eitthvørt tiltak til frama fyri foroyskan ídnað. Men full | komuliga úrslitaleyst. ligt at reka politikk, har menn tilsýnalátandi skifta stóðu frá dag til dag og tá til so týðandi mál?? Hetta uppskot um 4 millión- ir um árið sum beinleiðis til- skot til stovnan av ídnaðar- virkjum og harafturat rakstrar- | studning, må verda ein håan av ti politikki, flokkurin ådur hevur ført. Ella er komuliga tilfeldugt, hvat sett |verður á blað? Hvor torir at Í seta nakað í verk í einum lan- di, har teir, sum stýra skulu landinum eru so politiskt mið- |leysir, at tann stóða, sum var | floksins í gjár, er ein heilt onn- | lur i dag. Har lóggávuarbeiði verður tilvildarligt ella onkurs- vegna. nú legði um tingið Landsstýrið dagarnar fyri |um avlamispensjónina einkju- | pensjónina við einum 7 milli- ónum. Hetta er ein munandi | |hækkan. Men hvussu nógv av |hesum 7 milliónunum behalda {tey gomlu ella tey avlomnu ella |einkjurnar, tá skatturin er far- jin av. Tað gongur skjótt tann | vegin, at tú fært | | | 1 og dag, men i morgin kemur skat- tamadurin eftir teimum. Ojavnt henda verður at fåa | Sum nå skattað i pening, sum frå 1. lur við 70 pst. áðrenn |verdur í summum bygdum, | medan hann verður hækkaður | |vid 40 pst. áðrenn hann verður | | skattadur í øðrum bygdum. (hesum bygdum verður hækk- ein uggi, men lítil bati. er Føroyum, nú hesi meiri skattað | Ég hugsi, at fyri at fingið ei- na GT: skatiing her, at skuldu vit samstundis sum hen- samtykt, eisini ellisrenta, av- of so | |da lóg verður |samtykt, at øll lamispensjón og einkjupensjón |fær ein munandi frádrátt áðr- enn bæði landsskattur og kom- | munuskatturin verður oknaður- | Eitt punkt í løgmansrøduni leitur samferðsla. Tá ein nevn- |ir samferðslu, hugsa menn sjálvandi beinan vegin um Sandoynna, har samferðslu- |neyndin hevur skapað eitt elju- liggja Ogjørdir vegir, sum ting- lið fyri langt síðani hevur sam- tykt at gera, sum nú frá Funn- ingi og inn í fjørð. Á verandi fíggjarlóg setti tingið eina mil- lión av til henda og onkun annan veg, tí sagt var, at ting- | Ein má spyrja: hvat er hent | síðan | Seinasta vár | Hvussu skal tað verða møgu | tað full- | uppskot | at hækka fólkapensiónina, | pengarnar il; | | | | | 1 | oktober verður lækkað- | fl stríð millum bygdafólk. Men | jeg komi so sjáldan í Sand- |oynna, at eg ikki skal siga nakað um henda syndarliga | lleik. Men við tað at Eystur- | oyggin enn er einasta stórri oyggj. har íkki er samband | bygdanna millum, so er tað Í rímuligt at nevna hana. Har samtykt utan pengar var onki verd. Men nú eru pengar, |men arbeitt verður ikki. Tunnelgerdin, = sum binda skuldi norðara part av oynni við sunnara part og Streymoy i|við Eysturoy er fyri langt síð- | lan samtykt her einki gjørt. Nú lur í talu síni, | brúgvagerðini gongur eftir ætlan, hoyrt, at tunellin verður (boðin um stutta tid, so | verður vend at koma í. Men hví hetta arbeiði skal hava bíðja í øll hesi ár er ikki til at skilja. Hví vórðu bygdirnar lí Suðuroy samanbundnar við vegum og tuncllum áðrenn | bygdirnar i Eysturoy blivu tað. Og hví blivu bygdirnar á Borð- | oynni samanbundnar við veg- | um og tunellum áðrenn bygdir- |; Ínar í Eysturoy blivu tað?? á tingi, men sigur løgmad- at arbeiði við og tunnelgerðini og havi eg út- her Hetta sær ikki bara logið ut, men hetta er meira enn logið, tá Eysturoya tunellin bindur |saman eitt samferðslugki við |yvir 20.000 fólkum. Meðan |Árnafjórður og Sandvík eru smábygdir í samanlíkning. Men nú er komið undir |land, og um ikki brúgvin um |Sund var tíkin framum, vildi tunelln verið komin langt á leið. Men íað er skilligt, at nú | ótolnast sjálvt teir annars tol- nu eysturingar. so sannur Men tá hetta er sagt, ein eisini fyri at verða |åsanna, at hetta eru risatok | | at fara undir í einum: Dýpan lav Streyminum, sum talað og | skrivað hevur verið um í eini 80 ár. Samanbinding av Eyst- uroy og Streymoy — og so tu- nel gjógnum Eysturoy. Hetta milliónir. | mær hava skuldi Fg og hildið. havt nógvir við at prioriter- | ingin verið annar- | leiðis, blivu gjørd i einum, og so hetta var gjørt, tå at fari undir | brúnna. Men Havnin skal eis- ini hava okkurt, ti tå prioriter- ingin bleiv sum hon bleiv, so |var hetta fyri at skapa møgu- jleikar fyri Havnafólk til at kunna fara kvøldtårar norður i Eysturoy. Men tå lidugt er hava allir partar fingið fyri- | mun, og tað er stundum neyð- | ugt í politiskum virksemi. Her |verður nú í hvussu so er trý stórmál loyst nærum í einum, tað verða nógv at fáa og . | gleði og gagn av. So er tað eitt mál, væntaði fór at verða høvuds- málið í løgmansrøduni, málið um gerð av nýggjum flogvøili. | Men hetta mál fær tvær linjur: »nevndin hevur hildið fleiri fundir, og har gongur væl fram- å.« Í mars 1971 frætti tingid, at jein flogvallarnevnd hevði givið jålit frå fær í flogvallamálinum. |Tá landsstýrið var spurt eftir Í hesum áliti, var svarað, at har var ongin konklusjón. Men á ólavsóku sama år, fekk tingið | málið. og var har tyduliga víst | (á, at best eghaða økid til flog- vøll var á Skorðhædd uttanfyri Toftavatn. sum eg Eg las fyri kortum í SOSI- ALINUM grein sum staðið hevði í »Jyllandsposten«, har sagt verður, at tað at fáa bygt henda flogvøll, va einans ein viljasak. SOSIALURIN hevdi verður í pengum meira enn 30 | so dýpingin og tunellin | tá | NR. 87 — 22. NOVEMBUR 1972 ls ongar viðmerkingar til hesi út- talilsir. Ég vil ti spyrja: hvar er tuð at v'jin trýtur? Er tað hjá landsstýrinum? Ella er tað hjá teirri nevnd, sum landsstýrið hevur sett ella valt limir í?? Nú øll ferðamannasigling er nidurløgd landanna millum, so skilja fólk, at nú fer allur ferðafólkaflutningur loftvegis, í nærsagt hvussu viðurlíkindina eru. Flogvøllurin í Vágum er nýtuligur í góðum veðri og tá ættin er til vildar. Men hann liggur = millum fjallaskørd, við mjørkaoynni Mykines fyri dur- unum á Sørvågsfjørdi. Ein hvør skilur, at tað at skulu flyta allan ferðafólkastreymin á vetri eins og á sumri á øllum ættum og í góðum sum ring- um líkindum — er sjansaflúgv- ing. Donsku loftferðslumyndug- leikarnir = settu eisini forboð fyri = ferðafólkaflutningi um henda vøll, tá kríggið var lið- ugt. Hann er væl nýtuligur á bestu líkindum, men meira jenn vandafullur sum einasta loysn. Og tað er meiningsleyst at miða ímóti einum flogvolli til at loysa ferðafólkaflutningin millum Føroyar og útheimin. |'Ti í Føroyum er alt avgerandi hvussu ættin er. Í Vágum er væl lendandi á eysturætt og hógætt, meðan vesturættirnar . |eru hopleysar. må | hople, | Nú verður sagt, at tað verð- |ur ov dýrt at hava manning á | tveimum vøllum. Men kunnu (vit fáa ráð til at betala undir- (skotið hjá »Prinsinum« ella |»Umanak« fyri sigling uppá | Føroyar. So hava vit mangar | ferðir betri ráð til at løna teir- ri bakkamanning sum neyðug jer fyri at halda ein sekunderan | flagvoll mannaðan. Hetta kostar neyvan nógvar millión- |ir, meðan undirskotið av skipa- | ferðsluni ger tað. Eg hugsi, at tað ikki fer at bera til at bóla omaná hesum máli longur. Í hesi tingsetu má tingið taka avgerð í flog- vallarmálinum, tí her leikar ov nógy á. Tað er ikki bara ferða- fólkaflutningur, ag tey ferðan- di sum líða undir hesum skila- loysi. Men so sanniliga eisini |— og kanska serliga føroyska | vinnulívið við tað, at tað gan- ga vikur og stundum fleiri vik- jur har virkir og skip liggja |lamin í bestu vinnutíð, tí ting og lutir ikki koma vegin fram, tá fólk og postur taka alt rúmið aftaná langan steðg veg- na mjørka ella illveður. Hetta verður ikki nókur ábreiðsla til eg kenni kanska leikir í hesum máli. Men meira fyri at vísa á, hvussu átroðk- jandi tað er at koma longur í (hesum máli og nærri einari | endaligari loysn. sagt sum nakran, tí ikki allar | Eg aksepteri ikki, at tað | verdur lagt å is i eini ella adr- lari nevnd. Og eg hugsi, at landsstýrið må geva tinginum frágreiðing um gongdina í mál- inum frá mánað til mánað. so tingmenn, ið valdir eru av fólk- inum til fyrst og fremst at fáa greitt slík stórmál ikki mugu verða teir sum minst vita. Fg vil tí biðja landsstýrið geva tinginum frágreiðing um, hvussu langt á leið flogvallar-