mikudagur 10. januar 1973síða 3

NR.3 — 10. JANUAR 1973 SOSIALURIN Bert tveir mánaðar aftaná forsetavalið i USA, har Nixon | vann stóran sigur, verður spått: Edward Kennedy verður forseti í 1977 Gallup-kanningar sýna, at Edward Kennedy, senatorur, hevði vunnið á Nixon við forsetavalið fyri tveimum mánaðum síðani um hann bert hevði verið uppstillaður Amerikanska forsetavalið er av. Fyri langari tíð síðan. At- kvødurnar eru upptaldar, og Nixon. forseti, hevur lagt fram stjórnarskrá sína fyri komandi fýra árini. Fólk spyrja: hvat fer at henda við demokratiska flokkinum. sum tapti forseta- valið? Brennur nakar lívsneisti framvegis? Ella er tað øvugt, at menn als ikki hava mist mótið, men bíða í spenningi eftir næsta valinum? Og hvor kemur møguliga at taka við eftir Nixon aftan á valið í 1976? Svarini, ið hesir spurningar fara at fáa, eru óivað ymisk. Men verður lítið at teim met- ingum, ið úrslit av veljarakann- ingum bóru við sær framman undan valinum.so kann ikki ann að verða sagt, enn at demo- kratarnir eru bjartskygdir. Metirgarnar. ið teir gjørdu, vóru hesar: 1) MiGovern hevur ongan møguleika at gerast forseti. Stårpolit'ska spæl hnasara er av. 21 men demokratiski flokk- politiska George McGovern spæl hansara er Gv. urin stendur sterkari enn nakr- an tíð áður. (eftir valið fingu demokratarnir fleiri kongress- limir enn republikanararnir) og 3) næstimaður Nixons verður Edvard = Kennedy, senatorur. Hesar vórðu metingarnar, ið gjørdar vórðu framman undan valinum, og tær vórðu í mong- um fórum snórabeinar. Hóast Edvard Kennedy varð heldur enn íkki óviljaður at stilla upp til forsetaval:ð 7. no- vember i ár, so er nógv, sum bendir á. at hann fer at lut- taka í valstríðnum við forseta- valið í 1976. Tel, ið tala Tol kunnu í mongum forum gerast mødsom, men heldur tvorturímóti mugu tey sigast at verða, tá tey verða nýtt í sam- band við politisk viðurskifti. Verður Edward Kennedy for seti í USA í 1976. so tekur hann við 16 ár eftir, at bróður John F. Kennedy gjørdist for- seti i 1961, og 714 ár eftir, at bróðurin Robert F. Kennedy arð skotin til deyðis undir uppstillingarvali í California í 1967. Gallupstovnurin, sum uttan iva er mest eftirfarandi, tá tal- an er um veljarakanningar, sig- ur, at Edvard Kennedy hevði verið forseti í USA í dag. um hann var einasti mótstoøðumað- ur Nixons, forseta við valið fyri einum mánaði síðan. Ti: Edward var bert 9 pst. aftanfyri Nixon við forsetaval- ið. Samstundis er at minnast á. at Kennedy var ikki uppstill- adur, og tí heldur ikki gjørdi nakað, til tess at vinna valið. Hevði Kennedy luttíkið í valstríðnum, so hevði hann ver- ið 0. u 5—10 pst. framman fyri Nixon, sýndu veljarakann- ingarnar. Nixon Við forsetavalið í november í fjør, fekk Nixon, forseti so nógvar atkvødur, at hesar fara at seta spor eftir seg í ameri- kansku veljarasøguni. Men hó- ast hetta, so tykjast menn íkki halda, at sporini fara at verða so sjónsk, sum tíðin líður. Sum varaforsetavalevni hevði Nixon kosið sær Spiro Agnew. | Hann tók við einum nýggjum varaforsetaskeiði. Í suðurstatunum og í øðrum statum er Spiro Agnew mað- urin, sum ber heitið »hin óálít- andi politikkarin«, og hetta heiti, halda um viðurskifti floksins til valið í demokratiska 1976. Sega Politiska søgan í USA seinastu tíggju árini, hevur verið rætti- liga »upp og niður, sum tikid verður til. Við forsetavalið í 1960 eydn- aðist tað John F. Kennedy at skumpa Richard M. Nixon burtur, og eftir morðið á Ken- | Vinna, menn, fer at bøta | Edward Kennedy verður hann forseti í 1976. nedy í 1963. fekk Lyndon B. Johnson høvi at royna seg. Hann stilladi seg ikki uppaft- | 1967. orsakað | uttanríkispolitikki | ur við valið í av vánaliga sínum. Nixon, ið varð svikin av velj- arunum í 1960, fekk sidan høvi at seta hugsanir sínar í verk. og hann vann stóran sigur við | valið í 1972. Nixon ger seg nú til reiðar at leggja í vaðið í 1976, til tess at forða »Kennedy'unum« at men spurningurin er bert: eydnast tað honum??? B R Ø V Fólkamorðið í Vietnam Tøkk til Sverra Djurhuus og Jóannes Dalsgaard, sum í blød- unum hava skrivað tað, sum nógv halda. Andstødan móti amerikan- ska stríðnum í Vietnam, sum tók seg upp í ymsum smábólk- um fyrst í 60'unum, er nú vorðið eitt heimsumftaandi mótmæli moti ti fólkamorði, sum heimsnis mætasta og rík- asta tjóð fremur móti einari fá- tækari = asíatískari tjóð, sum) hevur verið nívd av koloni- og fremmandavaldi og kríggi brátt í hálva old. Tað er ikki minst amerikon- skum. frílyntum blaðmonnum | fyri at takka. sum hava funnið | fram oll loynilig og forargilig | skjøl, at eingin í dag nýtist at) skjóta spurningin frá sær, ftí| hann er ov illa upplýstur. Hetta | og herðingin av stríðnum er) orsøkin til at mótmælini nú fáa so sterka undirøku. Frá at vera | eitt mótmæli frá smábólkum | |eg tað. uttan fyri tingini og vanliga po- litiska lívið, koma mótmælini nú hvassorðað frá stjórnum, lóggávutingum, politiskum flokkum og einstaklingum við øllum politiskum stjónarmiðum um allan heim. r Brotsgerðirnar í Vietnam, sum meira sjónskt enn nakað annað vísir nakna og skitna andlitið hjá imperialistiska valdspolitikkinum. Einki er at ivast, at sterku | motmælini hava havt avgerandi tydning fyri at bumbingarnar norðan fyri 20. breiddarstig næstan eru steðgaðar. Undir hesum umstødum er tað beinleiðis háð og kynisma | av grovasta slag at verja ameri- | konsku tiltøkini. Eitt hvort rætt hugsandi menniskja kann ikki| annað enn hava andstygd móti ti tjóð, sum nýtir visind, tek- nikk og rikidømi til eitt altoyð- andi kríggj móti kvinnum og børnum. Okkara er skommin. Hetta eru partamenn okkara i NATO. | sum trysta á bumbuknøttirnar. | Eg taki fult undir vid, at ein-' asti mátin Føroya Løgting veru- | lgia kann visa andstygd sina er at krevja sína egnu samtykt í | Natomálinum frá 1970 setta il verk. Um nøkur orsøk skal nevn-| ast til. at vit eru so seinir á| sjóvarfallinum til at mótmæla. so er tað kanska hon, at førov- ingar gjøgnum blødini fáa alt ov litla og alt ov litada vitan | um uttanrikispolitikk. Hevur tå | møguleika at lesa utlendsk blød, | so hevur tu sæd amerikanska Vietnampolitikkin vidgjørdan ut i æsir, tu hevur fingid alt at | vita um loyniligu Pentagon- skjølini, tú hevur hoyrt um úr- slitini hjá sokallaða Russeltribu | nalinum, har tað svart upp ál hvítt varð prógvað. at ameriku- menn framdu krígsbrotsverk hvønn einasta dag. Somuleidis hevur tú gjøgnum sjónvarpið | beinleiðis sæð ræðuleikarnar. Men hóast henda vána tíð- indaflutning her heima, so er eingin umbering. hvorki fyri at verja amerikonsku tiltøkini, ella fyri ikki at mótmæla. Løgting, verkamannafeløg og einstaklingar eiga at taka und- ir við lóggávutingum, verka- mannafeløgum og einstakling- um aðrastaðni og fordóma fólkamorðini. Kjartan Hoydal. Í Utvarpinum nýársaftan var millum aðrar góðar menn Bir- | gir Danielsen, fiskasolustjóri. Røda tygara ljóðaði fyri mær nakað so. sum um ein kjøt-| handlari hevði funnið uppá. at: sent boð til bóndan: »Fg vil) hava nakað av áseyðinum at} selja«. Nakad soleiðis skilti) Tygum komu ikki | nærri inná, hvussu trolast skul- di, antin tað skuldi gevast leyst ella hendan sokallaða royndar-| trolingin. Tað søgdu tygum | einki um, og tað kundi verid| ynskiligt at fingið svar uppá. Tað er jú ikki bara at koma til mikrofonina og kasta tílíkt út í luftina, eg haldi eg tori at| Í þh siga, við ongum eftirtanka??? | | | Í Í Í |} Vita tygum hvussu stórur út-| róðraflotin er í dag? | Hvussu ætla tygum, skal alt) trola ella skal helmingurin SÍÐA 3 trola, ella hvussu? Hetta er eir opin spurningur ti tygum. Meina tygum, at stovnurim tolir hetta og hvussu leingi? Hava tygum ein plan, sum kann skaffa meira fisk, ikki bara fyri 1-2 ár men fyri fram- tíðina, so skulu tygum vera vælkomin. Men eg loyvi mær at ivast stórliga, tí allir menn, sum eru komnir nakað til års og hava fingist við útróður. kunnu ásanna hetta. Árini fyri kríggið var útróð- urin ógvuliga smáligur, so kom kriggid, og sum árini liðu. vaks fiskurin, líka til kríggið var av og trolararnir komu aftur. Tá minkaði fiskurin aftur líka so skjótt sum hann vaks árini und- an. So varð sjómarkið flutt út og á sama hátt, fiskurin vaks. So funnu menn uppá garnaveiðu og toskurin minkaði. Eg kann taka eitt dómi. Fyri fáum ár- um síðani var veiðan pr. dag 50 til 75 pst. av vaksnum toski, nú er hon frá 0 upp 15 pst. Við hesum í huga. hava vit góða grund til at geva gørnunum skuldina, men hýsuna hava tey so ikki skatt. Stutt sagt, tað var eingin útróður rentabul í dag, um tað ikki var hýsan, ið bjargaði ollum. Hon heldur til fyri tað mesta á bleytum botni. so har skuldi ligið væl fyri hjá trolarunum at gjørt bart. So er tað flatfiskurin, sum skal vera so oføra nógv til av. Er tað nú so? Ég sigi so, tí tå onki er til av honum uttan fyri 12 míla markið. so kann ikki tann ørgrynna vera innan fyri heldur, í fyrstu syftu tí at pláss- ið er ov lítið, í aðru syftu vísir tað á, at hann er stødufiskur og er lættur at taka hjá trolarum, so har verður ikki tað stóra skríggið. Har er so nakað. tað hava trolbátarnir prógvað. og tað er ti, at hann hevur fingið frið. síðani markið varð útflutt. Eg meti hann gevur úrtoku til 2 ella 3 bátar. og hvat er tað av so mongum? Tað harmiligasta er tað, at av monnum eg havi tosað við, |eru ongir so spentir, sum teir, sum vvirhøvur ongantíð koma á flot. at geva leyst fyri troling. Eg vil siga við tykkum tað sa- ma, sum sagt varð við skómak- arin: »HaldiO tykkum til tykk- ara leiste. At trol- og garnamenn eru ósamdir ið meg er einki at siga til. tað er íkki meira enn menniskjaligt. Kjartan Hoydal hevur eina sera áhugaverda grein í einum fiskimannablað, um tær kann- ingar og tað úrslit fiskifrøding- ar úr fleiri londum eru komnir