leygardagur 20. januar 1973síða 6

BÍÐA 6 SOSIALURIN NR. 6. 20. JANUAR 1972 Hvussu er tann ungi russarin? Sosiologurin Vladimir Lisovskij Í Leningrad skrivar hesa grein sum viðmerking til amerikanska greinarød, sum eisini hevur verið í Norðurlendskum blødum Í fjór summar vitjaði ameri-| kanska blaðkonan miss Geyer | Sovjetsamveldid. Hon kom frå | blaðnum Chicago Daily News. | kom hon ul Leningrad. M. a | kar hon sum hon segði | ætlaði sær at »kanna »ung- | dómsspurningaræ. Ungdómuúrin er jú einki min- nj enn øll framtíðin hjá einum | landi. so tað er einki at undr- ast á. at amerikanska blaðkon- | an hevði áhuga fyri honum. | Tad má eisini sigast, at Lenin- grad var væl valdur sum kann- ingarevni, tí av teimum 4 milli- ønunum, sum búgva í býnum. eru 50 pst. undir 30 ár. Figgjundi hvør íbúgvi gong- ur í skúla. og 400.000 fáa sær | hægri útbúgving. Helvtin av|hjá javnaldrum?« Við spurn- ollum. sum fåast við visinda- | inginum fylgdi listi yvir 9 slik liot arbeiði. eru ungfólk. Stutt | eyðkenni, og tann spurdi skul- sagt, her er ovmikið av tilfari' di visa á 3. UrslitiO varð: at til ungdomskanningina hjá miss|Yera sámiligur og ærligur Grever. | | 64 %: at vera fødilandstrugvur ; 54 pst. ; at vera blidur og Hon hevur esini fyrr vitjad|fyrikomandi 42 pst.; at vera Sovjetsamveldið. Nøkur ár her- | litillåtin 38 pst.; at duga at fyri hittust vit á Leningrad- | arbeiða væl 35 pst.: at vera universitetinum. Ta ferðina | miðvísur 28 pst.; at sýna vóru grindi hennara at geralfelagshug — (kollektivismu) seg kunnuga við ungdómskann- | 19 pst. ingar hjá Leningrad-sosiolog- Fry ár eftir varð næsta kann- um. Vit settu okkum so vid|ingin gjørd. Samanlagt 2204 skriviborðið og gjógnumblað- í fingu spurningin: >Hvorjar eg- aðu kanningar. tabellir og ann-|inleikar heldur tú skulu eyð- að, um var útarbeitt avl'kenna tev ungu í dag?< Í svar- »Stovninum fyri — fjølbroytta | inum vóru tey týdningarmestu | samfelagsfrødi«. | lyndiseydkennini hesi: hugur til be | størri vitan 97 pst.; arbeiðs- Nu i vår så eg so tey Fyrstu | somi 93 pst.; at vera ærligur | úrslitini av »granskingini« hjá konsku blaðkonuni. — Tad | vóru fýra blaðgreinir. sum hon | lat prenta í fleiri vestureurope- | sskum blødum, harimillum ein-| amter um donskum. Í greinunum Vís- | ir hon til sovietskar samfelags- | frødingar, eisini til min sjålvs.| Hevur verið kailkyn, ynskir at verða kvennkyn Íbúgvi í svenska býnum Viåxjø skal um stutta tíð skifta kyn fbugvin varð føddur sum kvenn | kyn, men fyri 10 árum síðan, | fekk barmurin læknaviðgerð. eina hormonviðgerð. og kvinn-| an varð brádliga vorðin eitt| kallkyn | Sum kallkyn hevði svenska | kvinnan góða samveru við eina | aðra kvinnu. hagartil hon varð fyri ferðsluóhappi. og hon fór | at fáa kvinnudæmi aftur Tå hetta hendi, gjørdist | eg greið yvir, at tað var neyð- | ugt at skifta kyn. sigur sven- ska kvinnan, sum hevur verið kallkyn. í viðtali við svenskt | blað Løgid var tað kortini. | g hugsi ikki, at nakað menni- | skja, sum verður mføtt sum | kvennkyn, men sidan broytist | til hitt kynið, kann kenna seg | eydnusælt. Eg havi bestu prógv- | ini fyri hesum, sigur hon. | lyndisstyrki Til dømis skrvar hon einastað- ni: »Tå tann leidandi granskar- in av sovjetskum ungdóms- Vladimir = Lisov- upp. hvørji åhugå- hevdi, hevdi spurningum skij gjørdi mål ungdómurin hann pura einki at siga, hvør- ki um ungdómsins politiska ella ideologiska stavnhald«. Hetta fekk meg til at tað tilfar framaftur, sum Geyer í heilum vísir til. taka miss |Hvat sigur ungdómurin sjólvur? Fyri nókrum árum samfelagsfrødingarnir ungu henda spurning: lyndiseyðkenni dámar tær best síðani settu teimum »Hvørji 94 pst.: hjålpsemi 93 pst.; (karakterstyrki) 89. pst: politisk-hugsjónarlig sannføring 79 pst; at Vera mentadur 81 pst. At vera politiskur Í somu kanning spurdu sam-| felagsfrødingarnir tey ungu um hvat tey hildu um politikk og um luttøku teirra i politiskum samfelagsligum arbeiði. Tev Oy skuldu m. a. svara upp á spurn-| ingin: »Hvat er tað at vera ikki-politiskur?« Hetia fyri-| brigdi kemur ofta fyri hjá vest- | anligum tå teir viðgera ungdómsspurn-| ngar. Hvat hildu so tey ungu í Leningrad um hetta? Svarið var einfalt. Bara 120 t. €. 5,1 pst. av teimum |! 2204 spurdu hildu. at summi av teimum ungu í Sovjetsam- veldinum eru ikki-politisk. Øll | hini hildu beint tvorturímóti. Ein annar spurningur var: | »Hevur tú áhuga fyri politik- ki?« Fey ungu svaraðu soleiðis: anrikispolitikk, og 79 pt. fylgdu við í heimspolitikkinum. »Hvi tekur tú lut í politisk- um og samfelagsligum arbeiði? Svarini vóru: vil vera við. har sum okkurt hendir 61 pst.: vil hitta onnur fólk 50 samfelagsfrødingum, | 82 psi. fylgdu við í landins inn- | | tað er góður lívsskúli 30 pst.; tá kann eg bóta skeiv- leikar í samfelagnum 29 pst. tí tað følist sum skylda It pst.: ti tað gevur hækkan í starvinum S pst. At tey ungu veruliga leggja í politikk kann prógvast við heilt ødrum tølum: Í sovjetska tinginum Ovastu sovjettini - eru 182 limir, sum eru undir 30 ár. Sovjetsamveldið hevur 1,8 mill. verkfrødingar, og av teimum eru 40 undir 30 lár. Men miss Geyer úr Chica- go hevur tað burturúr, at »stød- ugt fleiri ung útarbeiða eina persónliga filosofi, sum loyvir teimum at venda samfelagnum bakið.“ pst. At keda seg Hon skrivar vandamálið hjá teimum ungu at tey keða seg; tey liva í einum sera puritanskum og aft- | urhaldssomum heimi. eisini. at »størsta er, Tey ungu í Sovjetsamveldi- num hava tveir frídagar um vikuna. So frítíðin skortar ikki. Keðiligt? Ja, tað má viðgang- last. at sovjetungdómurin hevur einki narkotikaproblem at »stuttleika« sær við. Tey brúka frítíðina nakað nógv ødrvisi enn vanligt er vestanfyri. Viðvíkjandi frítíðini m. a. henda spurning: fingu (cy at arbeiðsdag- urin bleiv stytri. hvat hevði tú brúkt ta øktu frítíðina til? | Svarini eru hesaferð frá 2665 ungum arbeiðsmonnum i Le- | ningrad: ganga meiri i biograf | 79 pst.; lesa fleiri bøkur 1 »Um so var, so 74 pst: síggja fleiri sjonleikir | | 70 pst.: fara á framsýningar | lot 56 pst.: vera saman við Nú eitt kvøldid var eg uppi í | Sjónleikarhúsinum. og sá ag | hoyrdi leikin um Jørund hunda | | dagskong, og má siga, sum | fleiri hava í skrivað. at | hann verður avbara væl spæld- ur. Fult vil eg taka undir n i »Dimmalætting«, at Fra- |zer Eysturoy bar av ollum. skuldi havt fingið rætta sjónleikarkynstri. sagt og | hann skúling í Men tað kom at hugsa um meðan eg sá henda skemti- liga leik. var tað. at Frazer her leikar sín egna leik. part í sínum egna undi hundadagskongi«. eg Jørundur var, sum all vita | nå, danskur ævintyrari, ið hevði |lætt vid at leypa framm eftir |fummum, ti helt ríki hansara ikki meira enn hundadagarnar. Tað ríki. ið tann annars sjonleikarin Frazer, | og aðrir menn við honum vóru |ið ferð við hátíðarliga at pro- klamera fyri allari evnagóði verðini I døgunum eftir folkaatkvøduna 14. september 1946, måiti gjørst við | Í jóðveldis- | »Jør- | hundadagsríki við lít, tað skilur familjuni 50 pst; fáast meiri við ítrótt 48 pst.; út- búgva seg meira 44 pst. Tað sæst týðiliga av svaru- num, at ungdómurin júst íkki keðir seg. Tey hava ov lítla tíð til alt tað nógva, sum er rundan um tey. Til dømis kann nevnast, at hereftir fer hvort mansbarn í Sovjetsamveldinum at ganga 10 år í skúla. 10 ára skúlaskyldan kom í gildi í ár. nú verða ið hvussu er ikki stundir til at keða seg fyrr enn tú ert blivin 17 ella 18 ár. Men eftir 10 ára grund- miðalskúlan koma universitetini og allir hinir hægru læristovn- arnir. Ein fjórðingur av ollum heimsins studentum lesur í Sov- jetsamveldinum. SO so og Dostojevskij og Bulgakov »Andaliga lívið hjá ti unga russaranum verður køvt av neydartilveruni í Sovjetsmveld- inum i dag, og illa vónsvikin venda tey sær til fortidina«, skrivar miss Geyer við sam- kenslu. Hon sigur eisini, at tey ungu flykkjast um forbodnar bókur eftir >psykologiskar rit- høvundar« sum Dostojevskij og Bulgakov. Eingin uttan frúgvin Geyer | sjálv kann hava forboðið hes- |ar rithøvundar, ti verk teirra kunnu lánast á hvørjum bóka- | savni. Burtur úr fleiri av bók- Í unum eru gjørdir heimskendir |filmar sum í de. »Brødurnir | Karamasov«, — »Brotsverk og revsing«, »Hvitur nætur« osfr og i fjør bleiv 150 åra føding- ardagurin hjå Dostojevskij hild- in i Leningrad og um alt Sov- jetsamveldið. | Nakað annað er, | | | | 1 | | o at åhugin lein og hvor ið Vårharra nevur | givið miðal skil. Í Tad óreingiliga prógvið fyri, |at so var, gav valid, ið aftaná „kom, tå Christian X kongur, |hevdi kýstað Fólkaflokkin til) | håsar heim og Jåkupstovumad- urin sat so einsligur eftir, og kendi seg sum sanna hetju, to hann åtti at vita, at hann var kosin å ting av javnadarmonn- um. ið slett ikki vóru kvetting- armenn. Men ætlanin hjá okkara Jør- undum var tann, at Føroya fólk skuldi íkki fáa orðið fyri fyrr enn kvett var. So ódemokratiskir. ófólkaligir vóru teir. seg so | So er at spyrja: Hvussu kom | hetta fleirtala, ið folkaatkvød- an vísti framm? Jú, varð man- lað upp úr dókkari mold á tann hátt, at alt Føroya land varð givið upp til skutil til øll | Jørunds evnini, Erlend, Jákup tilikar, medan andsvarligir »ol'tikarar settu seg vid hús. Oo || Og hetta, at teir settust við |hús. var teirra stóra mistak. fyri fortíðin; er púra nátúrlig- ur. Tað er beint at hava virð- ing fyri tí góða, sum vit hava arvað frá forfedrum. Men eftir stendur spurning- urin: hví koma miss Geyer og eg til ymisk úrslit? Hevur hon ikki lisið tilfarið nóg gjølla? Ella hevur hon ikki havt nóg góðar stundir? Hetta ber illa til. Eg havi í hesi grein einans brúkt tilfar úr bókini »Ung- dómur um seg sjålvan«, sum eg saman við Svetlanu Ikonnikovu havi givið út á forlagnum hjá APN á 8 ymiskum málum. Eis- ini miss Geyer hevði hesa bók- ina. Ég siti her við einum brævt frá henni, dagfest 13. september 1971: »Eg vil fegin siga tygum, hvussu nógv er fekk burtur úr fundi okkara í Leningrad. Høvdu tygum vilja gjørt so væk at sent mær eitt eintak av bók- ini hjá tygum...< Kanska lesur lllimaður bibli- una á sama hátt sum frúgvim Geyer frá Chicago Daily News. Vladimir Lisovskij (APN) Jorundur livir leingi men teir meintu tað væl, vildu lata fólk fáa frið at hugsa æg um, men friður gjørdist eingin, hundadagskongsevni nú tóku allan valin | Eisini í dag nú okkara | frægu menn skulu gera roynd at tala seg til rættis um sjó- „mark við bretar, eru Jørundar- | nir her heima i buktini, medan Jósupur av Jøklalandi skram- lar vid såplinum. | Jú. Jørundarnir tróta rkki, | teir eru seiglivadir, sum ketta. | Men, sum sagt, Frazer spæd- ir væl, farið oll i Sjónleikarhús- lið, tað lønar seg ómakin. P. K. Kjolestoffer Polyester Jersey trygefrr nye e og farver Direkte fra væv kr. pr. m moms og porto. Bredde 14( 150 cm Prøver og farvekatalog sendes ved modt. af frankeret svarkuvert (90 øre) Fabrikant J. Nørgaard 7441 Bord TN. 06.861219 Bredgade 82