mikudagur 24. januar 1973síða 3

NR. 7. 24. JANUAR 1973 —— HAVENES FRIHED — slagorð fólkaflokksins undir viðgerðini av | fiskimarksmålinum í fimtiårunum Í stjórnarfýð fólkafloksins þrá 1950 til 1958 var fiskimarks- málið nógv frammi. Andstød- an á tingi, javnaðarflokkurin og tjodveldisflokkurin, kravdu 1901-såttmålan vid bretar um fjørdingar fiskimark við brotnum linjum uppsagdan, og fiskimarkid flutt ut å 12 ella 16 fjórðingar út frå beinum linjum. Hesum var landsstýris- samgongan ímóti við fólka- flokkinum á odda. 1954-samráðingarnar í Keypmannahavn segði Hákun Djurhuus, táverandi landsstýris- maður, tey víðgitnu orðini: „Jeg holder på havenes frihed«. Á tingi var fólkaflokkurin við til at samtykkja. at senda eina nevnd niður at tosa við bretar, at spyrja teir, um vit ikki kun- du fáa eina evarska lítla broyt- ing i 1901 såttmålan, soleiðis at hesin kundi halda fram í 10 ár afturat. Henda broyting var,! at meðan fiskimarkið hevði verið 3 fjórðingar við brotnum linjum. so skuldi tað framvegis verða 3 fjórðingar, men út frá eini beinari linju vestan fyri, meðan tað nordan-, eystan-, og ” 6 sunnan fyri framvegis skuldi verða 3 fjórðingar við brotnum linjum. Urslitid av hesum samráð- ingum, var til viðgerðar á tingi í fyrstu vikuni av august 1954. Håkun Djurhuus talaði fyri uppskotinum. Legði dýran vid, at tað vildi einki >præse- dens« geva, um vit fyri 10 ár afturat gingu við til 3 míla- marki. 1956-samráðingarnar Kravið um útflyting fiskimarks- ins fekk alsamt stórri og stórri Kokkaskeið byrjar 20. februar 1973. Nærri við at venda sær til KLAKSVÍKAR S FÆRØSK MARGARINE Vita VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT Radiotelegrafistskeid byrjar um midan mars 1973. Nærri við at venda sær til KLAKSVÍKAR SJOMANSSKULI undirtøku í fólkinum. Hóast sáttmálin, sum var til viðgerðar í 1954, varð gjørdur fyri 10 ár, frá 1955 at rokna, so bað fólka- flokslandsstýrið av nýggjum um samráðingar við bretar, og nú var farið farið niður at spyrja | bretar, um tað ikki var møgu- ligt. at fiskimarkið kring alt landið kundi roknast út frá) beinum linjum. Hetta gingu | bretar við til. og sáttmáli varð nú av nýggjum gjørdur, um 3 fjórðinga fiskimark út frá bein- um linjum, at galda í 10 ár. So- leiðis var fólkaflokkurin við til at binda okkum til 3 fjórðinga fiskimarkid í 12 år, frå 1955 til 1967. Hesin såttmåli var til 1. vid gerð á tingi um miðjan januar | 1957. Håkun Djurhuus helt fram. at føroysku útsendingar- nir høvdu sett fram ynski um eitt ógvuliga vítt sjómark við Føroyar. (4 fjórðingar). helt heldur íkki, úrslitið var so ringt, sum gera tað til. at summir vildu ríkisumboðs- verið við í Hann bað so mannin. sum hevði London, um at vátta, at frá fór oyskari síðu varð fram krav um 4 mílamark. Hetta gjørdi ríkisumboðsmaðurin. sett | Talaðu ikki til tingið — | Av teirri rødu sum J. Fr. Øre- gaard helt undir somu ung- viðgerð framgongur. at fólka- flokslandsstýrið als ikki hevði talað við tingiO um hesar samráðingar áðrenn. Øregaard | segði m. a.: »Tann — samrådingarnevndin, sum seinast samráddist við bretar. var ov illa utgjørd, til dømis hevði hon ikki havt JOMANSSKULI No I FINT PRODUKT SOSÍALURIN | | | við teir, sum! mest sum nú fiski- | mannafelogini, útróðrarfelog- ini, skiparafelagið og reidara- | felagið ella løgtingid«. | áðrenn, ávarða, fund Stig fyri stig við stersta varsemi Í 1954 fundur almennur út- Klaksvík. Val i Vågstuni i cin | sama fundi gjørdu år skrivað: eitt hundrað og | fimti år at fáa fiskimarkid | | víðkað frå trimum út á fýra) | fjórðingar Få so fólkaflokkurin i dag. | við Hákun Djurhuus og Knút Wang á odda, mótmæla sam- løgtingsmaður 8. var orðstýrari. Á hesum fundi var fiskimarks- málið til umrødu. Fleiri útróðr- armenn í Klaksvík høvdu orðið | og ynsktu fiskimarksmarksmål- ið flutt, frá 3 út á 4 fjórðingar. Hákun Djurhuus tók orðið helt fyri. at vit áttu at vera varnir og vísa størsta varsemi í | hesum máli. Hetta átti einans at roynast stig fyri stig og í samráðingum við bretar Á | menn eina útrokning hvers facittur varð, | at við stig fyri stig politikki fólkafloksins vildi tað taka 150 Fyrrverandi P. Zachariasen og rak sama SÍÐA 3 ráðingum við bretar, so má tal- an verða um markleysan frek- leika. Ella trúgva teir, Håkun Djurhuus og Knut Wang, at fólkið alt hevur gloymt hesa níðingsgerð teirra? Sjáldsamur politikkur Tá vit hava loyvt okkum af víst á, at fólkaflokkurin skiftir stóðu, at hann ongan sjålvstød- ugan politikk hevur, at hann eltir aðrar. eitt nú tjóðveldis- flokkin, so gerst Knút Wang firtin. Hann heldur fast við, at fólkaflokkurin rekur ein sjálv- politikk. I neyvan hetta tað af støðugan m fæst man vera fólkaflokkurin sjáldsaman politikk. semja, men breið semja um, rekur ein sera Tjóðveldisflokkurin rok- og rumbulspolitikkin - vildi ikki taka undir við uppskoti um, við samráðingum, at fáa vanlukkusáttmálan úr gildi — Vísti ongan vilja til at finna eina skilagóða loysn, men rak sama rok- og rumbulspolitikk sum í dag Aftaná at vanlukkusáttmálin | um 3 fjórðinga fiskimark var | undirritaður at galda í 10 ár| 1967. stóð øllum monn fram til um greitt, at bretar stóðu sterk- | ir. Við nevnda sáttmála í hond- | ini, kundu nú fram til! 1967 krevja rætt til at veiða inn at trimum fjórðing- | um við Føroyar. teir sin, Tå so Ísland i 1958 fekk) viðurkenning fyri sínum 12| fjórðinga fiskimarki, stóð øll- um greitt. at 1957-sáttmálin í orðsins sanna tydningi var ein vanlukkusåttmåli. hevði tá nýggjar Javnaðarflokkurin uppskot um, at taka samráðingar upp við bretar, og við samráðingum royna annad-| hvort at fáa sáttmálan úr gildi, | | broyttan ella styttan.Hetta upp-|- skot vann tó ikki frama. Held- | ur ikki tjóðveldisflokkurin tók | undir við hesum uppskoti. | Men tjóðveldisflokkurin rumblaði sum vant. Rak rok- rumbulspolitikk. Kravdi il fyrsta lagi av dønum, at teir skuldu kunngera bretum, at fiskimarkid vid Føroyar verður | flutt út á 12 fjórðingar. Hetta krav settu teir fram, hóast teir vistu, at danir ikki kundu gan- | ga hesum kravi á meti, tå bret- | ar sótu við áður nevnda 10-åra sáttmála. sum var galdandi til 1967. Í øðrum lagi royndi tjóð- | veldisflokkurin at fáa loysing uppá hetta mál. Sagt varð, at sáttmálin var gjørdur millum Danmark. sum hevur uttanrik- | og ismål okkara um hendi og bret- ar. Fingu vit loysing frå Dan- mark, so sluppu vit eisini und- an hesum såttmåla. | Tjodveldisflokkurin stóð fast við hesi tvey krøv síni, og vildi | ikki hoyra tala um at royna nakra realistiska loysn. Varl ikki onnur leið gingin við javn- aðarflokkinum á odda. so høv- du vit 3 fjordinga fiskimark fram til 1967. Og høvdu vit tað, so var ju nakað at rumbla við, tå vildu forútsetningarnir fyri rok rumbulspolitikkr verið góðir og 10 ára sáttmálin varð broyttur — tá javnaðarflokkurin kom til stjórnarvaldið í 1959 Pað var í januar 1959, at javn-| aðarflokkurin sum størsti flokk- | ur skipaði stjórn saman við| | sambandsflokkinum og sjálv-| stýrisflokkinum. Sama ár eydn- aðist hesum landsstýri, í sam-| ráðingum við bretar, at loysa okkum frá vanlukkusáttmála | fólkaflokslandsstýrisins.. I iski- | markið var tå beinan vegin| flutt út á 6 6 fjórðingar. so- | leiiðs at 12 fjórðinga fiskimark | var galdandi fyri allar tjóðir uttan bretar. sum ávísar tíðir | høvdu rætt at veiða á ávísum økjum millum 12 og 6. Avgjørt £) 1964 skul- | | | 12 | henda rætt, 5 varð, at frá mars missa skuld; verða du brear frá tí við Ferovar fiskimarkið 12 degi óskert galdandi allar fjórðingar, fyri tjóðir aftur Fólkaflokkurin greidd; ikki hetta mál. og rok- og rumbuls- politikkur tjóðveldisfloksins kundi eingi úrslit geva. Varð uppskot = javnaðarfloksins ikki fylgt umsíðir, so høvdu vit 3 fjórðinga fiskimark fram (il 1967. Hetta er veruleikin og einki annað | Nú eru samráðingar aftur í umbúna. Seinastu tíðina hevur | dugliga verið rumblað. Sein- asta desperata royndin verður gjørd, ul tess at forða fyri eini skilagóðari loysn. tí skal tað nú eydnast hesi somu landsstýrissamgongu at fáa eitt gott úrslit. so eru allir forút- setningarnir fyri »rok- og rum- bulspolitikki« horvnir tjóðveldisfloksins Og tað er í minsta lagi eim vanlukka fyri teir sjálvar.