mikudagur 21. februar 1973síða 6

A me An om hes SOSTALURIN Føroyar — EEC — fiskimarkið Leygardagin 17. februar hevur SOSTALURIN ein leidara nevndur »Fiskasølustjørin og biditidin«, sum er eitt aftur- svar til eina grein, eg skrivadi í Dagblaðnum mikudagin 7. fe- bruar. Tað var ikki ætlan min | at leggja meg ut í nakað blað- kjak um hetta, men ådurnevnda oddagrein i SOSTALINUM sig- ur mær, at tað er neyðugt vid | upplysningum um EEC-málið. | Eg skal ti i stuttum her royna | at viðgera nakað av ti, sum fram er farið í hesum máli fyri | at lesarin betur skal kunna skapa sær eina mynd av ú fyri okkum positiva utviklingi, sum FEC-målinum hevur verið fyri. Sendiharravitjan | Í august 1970 høvdu vit vitjan av cini 15 donskum sendiharr- um vid uttanríkisráð Jens Chri- | stensen á odda. Eitt av enda- målunum vid hesi vitjan var at presentera EEC fyri okkum. Tað er einki yvir at dylja, at teir vinnulívsmenn. sum luttóku | í hesum samráðingum, hevdu nógvar atfinningar, serstakliga til — fiskimarkspolitikkin, . sum vidtikin av EEC-ráðnum á Luxemburg 30. juni 1970. og vil eg her i danskari týðing endurgeva part av eini statusrapport pr. 18.70, sum viðgerð fiskimarksmálið og sum bleiv framløgd á ådurnevn- da sendiharrafundi: var fundi i »I henhold til det alminde- lige ikke-diskriminationsprincip i Fællesskabet foreskriver | ordningen som hovedrege lige | adgang for medlemslandenes fil- skere til udøvelse af fiskeri på | samtlige de under CE- landenes overhøjhed territorier. Ethvert medlemsland skal således inden for sit fiskeriterritorium yde fi- skefartøjer. fører et andet! medlemslands flag og er indre- gistreret inden for Fællesskabet, samme vilkår med hensyn til adgang til og udnyttelse af dis- se fangstpladser som det på- gældende medlemslands egne fiskefartøjer. Dette indebærer, at det fremdeles er det enkelte | medlemsland, der fastsætter de konkrete bestemmelser for fi-| skeri (såsom fangsttider. -red-! skaber etc.) på dets eget terri- torium. blot må der ikke gælde andre regler for dets egne fi- skere end for andre medlems- landes fiskere. 1 der Undtagelse fra denne bestem- | melser er dog mulig for så vidt angår sådanne — fiskepladser. som er af betydning for opret- holdelse af et for den lokale befolkning nødvendigt kystfi- skeri. Denne undtagelsesbestem- | | melse har nu ifølge rådsresolu- | tonen fået følgende formuler- ring. | Fra betemmelsen í artikel | 2 (i. e. om lige adgang til fangst pladserne) kan der gøres und- tagelser, idet adgangen til visse | fiskerizoner beliggende inden for en tre-sømilegrænse regnet fra medlemslandenes basislinier | kan for en periode af højst 5) | melse år regnet fra nærværende regle- ments ikrafttræden begrænses til kun at gælde den stedlige be- folkning, såfremt denne i væ- sentlig grad er afhængig af kystfiskeri. ii. De i stk. i forudsete fiske- rizoner fastlægges af rådet efter nidstilling af kommissionen ved den i traktatens art 43, par. 2, forudseta afstemningsprocedure (i.e. kvalificeret flertal).« Formuleringen indeholder in- tet udtrykkeligt om, hvorledes der skal forholdes efter udløbei af 5-års perioden, men i hvert fald kommissionens indstilling synes at være, at de særlige lo- kale hensyn i de nuværende CE-lande, der har begrundet undtagelsesbestemmelsen, er så- danne, at en længere tilpas- ningsperiode = til — hovedreglen ikke skulle være nødvendig, idet ingen af de pågældende kystbefolkninger vil kunne hævdes at være uden alterna- tive beskæftigelsesmuligheder efter en sådan tilpasningsperi- ode. Formodningen er derfor. at efter denne periode vil forordningens almindelige reg- ler om bl. a. ning af sociale misforhold og fremme af levevilkårene inden | for fiskerisektoren finde anven- delse Forslaget artikel 5. hvorefter, såfremt intensivt fiskeri på et medlemslands fiskeriterritorium uagtet de særlige af med- lemslandets myndigheder fast- satte regler for fiskeri på dets territorium medfører for fiskebestanden. Rådet kan fastsætte = begrænsninger med hensyn til fiskeri af bestemte arter, fiskeriområder, samt fiskemetoder resp. red- skaber, er endelig godkent af ministerrådet. Denne bestem- skal ikke-diskriminatorisk over andre CE-landes fiskere.« fisketider. p ror Aftanå at fundurin hevdi ver- ið. bleiv nidursett ein embætis- tjak um EF mannanevnd til at meta vansar og fyrimunir vid lima- | skapi. Henda nevnd gav út rapport í December 1970. Tað kom einki nýtt fram í hesi rap port, og heldur ikki var nøkur broyting hend í fiskimarkspoli- tikkinum hjá EEC. Mikudagin 20. januar 1971 var ein útvarpssending, har lut- | silda- | tóku Esmar Fuglø fyri ídnaðin, Olavur Gregersen fyri støtte til afhjælp- | fare | selvsagt anvendes | um | | | | | bilisering av | | | (ið 1971 | gjórdar ul 1 | fdnadarfelagid, Óli Jacobsen, fyri Fiskimannafelagið, Svend Thulesen fyri Reiðarafelagið ' annaðhvori |og ongar tollfyrimunir fáa inn- og undirritaði fyri Føroya Fi- skasølu. Nidurstødan í hesi út- varpssending var, at hóast til- boð frá EEC um stórar markn aðarfyrimunir, so vóru vit bet- ur farnir utanfyri um so var, at limalond um 5 ár skuldu hava sama rætt sum vit sjálvir á okk ara landleið og firðum (sí sitat frammanfyri). Var stødan hen da, so åtti tad at liggja fremst hjå okkum at meta um, hvussu- leiðis vit skuldu klára okkum marknaðarliga uttan fyri EEC. Niðurstoða | Í ársfrágreiðingini hjá Føroya | Fiskasølu, sum kom út i tember 1971, er grein, sum við FEC-målid og metir um vansar og fyrimunir við lima- skapi. Eg loyvi mær at endur- geva nidurstøduna í hesi grein: »Nidurstødan er nú tann, at tad sum fyrst og fremst talar| ímóti luttøku i EEC er fiski- | marksspurningurin. Hevur mar- | knadarskipanin sum endamál at | stabilisera prísin á råvøruni utt-| an tiltøk fyri at stabilisera pris | sep- ger in á teimum lidnu vørunum, so | eru fyrimunirnir ivasamir. Hev- | ur harafturimoti skipanin sum | mål at stabilisera marknadar- | prísirnar, soleiðis at ein — sta- | råvøruprisunum kann verða úrslitið, so er skip- anin bert av ti góða. marknaðinum. burtur. er bæði Ein víðkan av tá tollgardar detta ein avgjørdur fyrimunur hvat viðvíkir møguleikunum at | selja meiri og at fáa betri prís- | ir. Spurningurin um hverjar marknaðarfyrimunir vit kunnu fáa við at vera uttan fyri EEC. | beinleiðis við FEC eila igjøgnum Danmark, eigur at verða kannaður gjølla. Víst verður í hesum sambandi á, at | | EEC hevur gjørt fyribils upp-| skot um at EFTA-lond. sum | ikki søkja limaskap, møguglia | kunnu fáa sáttmála um frían | handil við tað økta EEC fyri) vørur, sum í dag hava tollfrælsi innan EFTA Eisini eigur at verða gjølla kannað, hvørjar utflutningsvan- | sar Føroyar vilja møta, um so er at vit verða uttan fyri EEC | 1 (idnadarvørur). | | 1 an marknadarøkiod. Okkara rættindi í Grønlandi mugu vit eisini vurdera í sam-| band við Danmarks luttøku í FEC við ella uttan Grønland. Alt í alt tykist tað at vera nógvir spurningar, sum enn ikki eru greiddir til fulnar.| Vinnulívið og avvarðandi mynd ugleikar hava óivað ov mikið) at gera við at greiða hetta mál- | 10, áðrenn endaiig stóða kann takast.“ fgjøgnum summarið og heyst- verða fyrireikingar samráðingar við FEC. Samráðingarnar vid EFC fara fram í november, desem- ber 1971 og samrådingarproto- | kolatið dagfest 22. januar 1972) | vou, sum fer til | aðargreinirnar, hóskar ikki væl | fyrimunir av hesi | fiskaprisin | veidunøgdina. | leiðslu uppi á landi av fiski. sum verður útfluttur til EEC- I nd. g) Mjólkastudningurin kann | | veitast. | føroyskari tyding: | grein I limaskapi at rokna frå 1. janu- ar 1973. 2. Føroyar få eina undan- taksstødu sum ikki-limur í EEC í 3 år inntil 1. januar 1976. 3. Um so er, at Føroyingar sjålvir innan henda dag gera av at fara upp i EEC saman vid Danmark, verda treytirnar hesar: a) Vardveitan av 12-fjórð- inga fiskimarkinum inntil 1. ja- nuar 1983. b) EEC hevur eingi juridiskt | bindandi lyftir givið um fram- leingjan av reglunum fyri fiski- skapi innan fyri 12-fjórðinga markið, men við tað at fyri- treytirnar fyr hesum undan- | taksloyvi neyvan broytast, má roknast við, at EEC gongur við til eina framleingjan av einkar- rættinum hjá okkara fiskiførum at veiða innan fyri 12-fjórð- ingar í eitt ávíst áramál fram- yvir og aftan á 1. januar 1983. c) Marknaðarskipanin fyri fisk. sum fyrst og fremst ber í sær at tryggja avreiðingarprísir- nar og at stýra ti nøgd av rå- | tær ymsu idn- Í 1 til okkara viðurskifti, Hetta við | urkennir FEC, sum tí hevur samtykt at gera tørfindi tillag- ingar, soleiðis at vit kunnu fáa skipan, um} vit gerast limur. d) Beinleiðis studningur til) má avtakast. ella ein skipan finnast, so studning- | urin ikki beinleiðis er bundin til e) Almennur stuðul til skipa- f) Tollur á salti frá ikki-lima- | landi (Spania) kann verða end- | urgoldin í øllum fórum, uttan tá ið saltið verður nýtt til fram- varðveitast. h) Einkarrætturin hjá Trygg- ingarsambandinum kann varð- 4) Í tíðarskeiðinum 1973 I. januar 1976 fáa) Føroyar tollfrælsi fyri allar| vørur, sum seldar verð til Dan- | 1. januar markar. Harafturímóti fáa vit | líkki tollfrælsi fyri útflutning | okkara tl hini EEC-londini. | Heldur íkki kunnu flyta verur tollfrítt til EEC-lond yvir Dan- mark.« Lagt skal verða pkt. 3 í protokolatinum víkjandi Føroyum stendur il aftrat. at i VIO- »Um danska stjórnin eftir | avgerð heimastyrisins í (ti íl nevnda tíðarskeiði sig- | ur Ráðnum frá. at hon ikki kann geva eina fráboðan um luttóku Foroya í EEC uppá tær; í grein 2 nevndu treytir, skal) Ráðið eftir áheitan frá donsku) stjórnini kanna ta stóðu, sum| stendst av hesum. Eftir upp-| skoti frá kommissiónini skal | Ráðið taka stóðu til skipanir| egnaðar at loysa teir spurning- | bygging kann vardveitast. | Undir eini | hvat 10 Í ársfrágreiðingini hjá Føroy: Fiskasølu frå april 1972 er aft ur ein grein, har EFC-málið og samráðingarúrslitið er vidgjøri. Nidurstødan i hesi grein er henda: »Sum EEC-málið nú liggur fyri, standa vit yvir fyri á meta um fyrimunirnar við a) einum tollfrælsum europe | iskum marknað, og b) luttøku í eini marknaðar- skipan, sum vil gera tað møgu- ligt at vaksa um og útbyggji vinnu okkara javnt við tiltøk | um, sum miða ímóti at stabili | sera marknadarprisirnar mót- | vegis vansunum við | c) at læsa okkum til eitt 12 fjórðingar fiskimark. Tað er umráðandi at tryggji frægast gjørligu vakstrarlíkind fyri okkara vinnu. Hetta vi siga, at okkara møguleikar fyr at fáa tørvandi nøgdir av rå voru til ídnaðin ikki mug skerjast, og samstundis må okk ara útflutningur fáa flest møgu ligr sømdir í EEC. Soleiðis sum EEC-marknadarskipani: fyri fisk er unpbygd. er tað ikk líkt til, at nakað annað tilknýt ul EEC enn limaskapur kani geva rætt til luttøku i minsta prisskipanini og harvið a sleppa undan teimum regule ingum av innflutninginum, sun EEC-reglurnar fyriseta, um framt atgongdina til at fáa út flutningstilskot. Um tann føroyski útflutn ingurin til EEC fekk fult toll frælsi, vildi hetta í sjálvum sæ verið ein munandi vinningur slíkari skipan, sun ikki má gjaldast vi veiðirættindum ti okkara fiskiøk hevði vinnan kunnað útvikla: seg undir væl betri umstødun enn nú. Tað eru møguleikar að hesum slagnum, sum 3. grein protokolatinum sipar til, sagt verður. at EEC skal finn eina loysn á teimum ivamålun sum eitt føroyskt NEI til EEX førir vid sær fyri Føroyar, Dar mark og EEC. Av ti at hett er eitt so umráðandi mål, < tað ålvarsliga at vóna, at vit hesum komandi 3 árunum les gja allan dent á at diskutera o lýsa spurningarnar út frá ein um .langtíðarsjónarmiði un vissar okkara fisk vinnu bestu vakstrarlíkindi. sjálvsagt serligum EEC-londini á Um okkara svar til tær trey! ir fyri luttøku i EEC, sum V hava fingið í boði. verður eit NEI. eru sambært 3. grein protokolatinum — tvinnir møgt leikar. I. Við samrådingum verðu funnið fram til eitt nýtt grunc arlag fyri okkara limaskapi EEC. Heita má sjálvsagt beru í sær, at vit fáa betri sømdu hvat ið fiskimarkinum viðvíkn 2) Vit fáa eitt fyribils hand ilssamband vid EEC, sum ber Í tollfrælsi (ella í minsta lagi vissar tollsømdir) fyri vor ur okkara á EEC-marknað I sær viðger støduna viðvíkjandi Før-|ar, sum í hesum viðfangi taka |num uttan luttøku í marknader oyum, og er urslitid hetta: »I. Danmark er sinnað fyri! serstakliga | seg upp fyri EEC, fyri Danmark og Førovar.« Framhald á 2. síðu (1)