leygardagur 2. juni 1973síða 9

se NR. 40. — 2. JUNI 1973 amband um Sundið seint í summar Samrøda við Atla Dam, løgmann, um samferðsluviðurskifti í Norðoyum Vit hittu í gjár Atla Dam, løgmann, og spurdu hann um samferdsluvidurskiftini i Norð- oyum. — Hvussu gongst við fyri- reikingararbeiðinum at fáa fast samband millum Norðdepli og Hvannasund? - Mær kunnugt er projektið so gott sum liðugt at projekt- era. Fyri fáum døgum síðan eru komin aftur frá dataviðgerð úr- slítini av útrokningum í sam- band við vegaføringina í Norð- depli. Ætlanin er, at vegurin skal ganga omanfyri bygdina, so ferðslan verður nervað minst møguligt. Í løtuni verður ar- beitt vid at fáa kannað ognar- viðurskiftini har er mær kunnugt ikki matrikulerad, so neyðugt er at fáa ávíst á stað- num tey ymsu markini, soleið- is at farast kann undir sam- ráðingar við ánararnar, áður enn avgerð verður tíkin um møguliga ognartøku. Fyrst typping Verður fyrst farið undir vegagerðina ella skal samband- ið millum Norðdepli og Hvanna sund gerast fyrst? Væntiliga verður fyrst far- | ið undir at fylla upp sundið, so | samband kann fáast millum teir | gomlu vegirnar, samstundis | sum arbeitt verður við kring-| ferðslu og nýggjum tilferðslu- | | einaferð | vegum. Tað er at rokna við, at arbeiðið kann byrja seint í summar, tí neyðugt verð | ur at flyta um uppá tólini. Sum kunnugt er ómetaliga nógv ar| beiði í gongd í løtuni, og eru | tað fyri ein part somu tólini, | sum nýtast skulu í fleiri stød- um, so allar fyrireikingar eru | helst ikki loknar, áður enn einaferð seint í summar. | Siglingarrenna Nú nevndi tu, at talan er um Vegagerðir | | viðmerkingar til almennar vega | | gerðir í Norðoyum? SOSIABURIN at fylla upp sundið, skal so eingin siglingarrenna verða í typpingini? | Sum eg nevndi, so er rl | anin i fyrstu syftu at fylla upp | sundið. Tað hevur verið ósem- | ja um, hvort lið skal gerast á | typpingina ella ikki. Hetta ein spurningur, sum vit kunnu venda aftur til, Tað ber alúð til at gera lið á typpingina sein- ni, um tað gerst neyðugt, men | meðan arbeiðið fer fram verður | óivað neyðugt at typpa sundið | heilt. so fáa vit eisini kannað vidurskiftini gjóllari. men givið er er, at skal lid gerast á byrging | ina. verður arbeiðið munandi d.rari, og í løtuni er hugsað um | at nýta einar 5—6 milj. kr. í| sambandi við vegagerðina og tað fasta sambandið so tað | er rættiliga torført at fáa tll| vega enn stórri peningaupp-| hæddir til hetta arbeiði | Hevur tú annars Sum kunnugt fór arbeiði. nakrar |. å Kalsoynni i gongd i fjør, og |eru gjørdir lutvist 1300 metrar av veg av er grivið og upp- fylt er men onki av hesi vegagerð er lidugt. Nakað væl av peningi er nýtt, og ætlanin er at halda fram við hesi vega- | gerð i ár og tey komandi árini Miðað verður sjálvandi ímóti at koma igjøgnum til Mikla dals í fyrstu syftu. sepnA 9 | GUDSTÆNASTA prædikar í morgin. Í yr: Kjartan Mørkøre | Havnar kirkju í | | FØDINGARDAG AR | Í morgin, 3. juni, fyllir Hans | Liitzen, urtagarðsmaður, 60 ár. Mánadagin 4. juni fylli Anna Maria Samuelsen, Vá | Klaksvík, 83 ár | n————n | peningur nýttur, sum fáast |kann frá Íleggingargrunninum Í løtuni verður annars av/Landsstýrið hevur tó gjørt út- teknikarum spurningurin im, | vegir fyri at fáa til vega pen- hvussu eitt bíligt vegasamband |ing ul tey bæði storarbeidini, millum Hattarvík og Kirkju| bÞergboli Fysturov og sam- kann fremjast. umhugsaður. og | bandi m Hvannasund. um- hevur eisini verið ætlanin at!framt tað sum fáast kundi aftr- bóta uppá vegin millum Svín- | åt úr Íleggingargrunninum. Oyareiðið og Svínoyarbygd. | Spurningurin um, hvussu nógv Samstundis verður eisini kann- kann fáast aftrat. er tydningar- að. nær og hvussu farast skal| mikil, men eitt stendur greitt, undir møguliga typping av at fleiri av hesum vegagerðum Á megu takast yvir eitt ávíst ára- Haraldssundi, men sum eg mál. Eisini samfelagsbúskapar- nevndi í áðni, vegagerðirnar í! liga vildi tað verið óðamanna- løtuni her á landi eru so nógv ar, at torført er at fáa til tann ovurhonds stóra pening, x id neyðugur er. Ég havi nevnt, at í teimum vegaætlan- um, gjørdar eru, er allur tann vega | áður | verk at nvtt so stórt tal av ar- Í beiðsfólki og tólum til |arbeiðini høvdu |ir heilt stuttar so stórar nøgdir | av hesi arbeiði. um verið fram eft- N | Ir [1 | 7 } A ff ff gf gf gg AAA AA —n E.F. rópar neyðarróp eftir sild år Hirtshals og Skagen Grein við hesi yvirskrift stóð í SOSIALINUM seinasta miku- dag. Frá enda í annan var grein in ein skemdargrein og eitt ósómuligt álop á føroyska fiski- mannin og teir, sum reka silda fiskiskap. Men fyrstu tíðindini komu longu mánadagin í For- oya Útvarpi. Mangur maður mundi verða illa við, tá útvarp- ið bar hesi tíðindi inn í hvort føroyskt heim, at føringar vóru størsti meinbogin fyri, at Fel- agsmarknaðarlondunum trutu sild, og at orsøkin var, at før- oyska sildin var so illa við- gjørd, at hon var sekunda- vøra, 2. og 3. floks sild, sum als ikki egnadi seg til EF. marknaðin. Bíðað varð í spenningi eftir, hvor ið hevði íspunnið hesa søgu, hvor stóð aftanfyri og hvat var ætlanin við hesum skitna álopi? Føroyingar, sum flest allir hava livad av ti, sum komið er upp úr sjónum, duga væl at hagreiða fisk, og hava í mong, mong ár fingið hægri prís fyri fisk sín enn aðrir, ti teir eru frá ungum árum av lærdir tl og vanir við at fara vandaliga um fiskin. Hetta vita føroyskir fiskimenn sjálvir, men hetta vita eisini aðrir, sum gera nógv fyri at fáa føroyskar fiskimenn umborð á skip teirra, og sum eisini, har hetta eydnast, hava roynt at selt fisk teirra undir heitinum x>fóroyskt arbeiddur fiskur«, tí hann hevur framúr gott orð á sær. Sjålvur væntadi eg, at tá blød ini komu út, ja, so fóru tey at vísa teimum pástandum, sum útvarpið hevði ført fram, aft- ur. Men so var ikki, 14andi fyrst, so mikudagin SOSIAL- URIN og so at enda Dimma- lætting teimum á baki, oll á sama bógvi, har tey taka undir við einum donskum spekulanti, sum vil nýta fremmandar fiski- menn, til at trýsta føroyingar nidur i prisi undir tad lågmark, | sum tað kostar at framleiða summarsild. Her tikist at verða farin fram | ein umvurdering av føroyska | fiskimanninum, sum eg havi ilt vid at skilja. Ti sum oman- | fyri sagt, so hava føroyskir fiski | menn bæði skil, vitan og vilja | | | | | til at fara vandaliga um veið- una, um hetta eru túsundtals dómi. Men hetta er ikki alt. Í mongum londum sum reka fiskivinnu, er tað so, at nógv annað arbeiði er meira lokk- andi enn tað, at vera fiskimað- ur, og ti er tað mangastaðni so, at fiskiskip teirra verða mannaði við monnum, sum lít- | il dugur er í. Men annarleiðis her hjá okk- um, tí her er tað so, at tað er blóman av fóroyingum, sum skipini manna soleiðis er) tað, og soleiðis hevur tað verið nú í 100 ár, síðan føroyingar fingu sær fiskiskip. Tað er ti skilligt, at tað arbeiði, sum hes ir skilamenn gera, er valaverk, og tann vora, teir framleiða, er | fyrstaflokks vora. Tað má ft) harma mangan mann, at stovn | ar og blød, sum so nógv åvirka | fólkahugsanina, gera hørð og meiningsleys álop á okkara | frægastu menn. Fyri mær erl hetta nakað púra spildur nýtt. Eg havi so mangan sagt og so mangan skrivað, at áræði, kunn leiki, vit og skil og erfaringar okkara fiskimanna, er Føroya dýrasta ogn, er eitt ómetuligt virði, so leingi sum høvini ikki verða okkum stongd. Men hvat er sannlekin í hesum máli? Føroyingar byrj- aðu longu langt undan seinasta SO kriggi at fiska sild til havs undir Íslandi, men ikki fyrr enn »kraftblokkurin« varð upp- funnin og tíkin í brúk, og fiski | | | | | | | | | | skapurin undir Grønlandi sveik, | | fóru føroyingar rættuliga at gera seg ut til fiskiskap eftir | sild á víðum havi. Veiðigkið | var tá frá Bjarnoynni og suður | móti Íslandi á sumri, um heyst- | ið nær Eysturlandinum, og so | seinri suður móti Føroyum, og | á vári á Sandoyarbankanum og Suðuroyarbankanum. Tá sildin | stóð nær Eysturlandinum lá best fyri at landa á Seydis- firði, ti tað tók einans einar) tveir tímar at sigla til lands. Men har fingu føroysk skipi ikki landingarloyvi uttan so, af tað var vegna y>havaríc. Men | eingin føroyingur mundi halda, | at hetta var órímuligt av | lendingum og langt minni ngk-! ur svíkagerð móti okkara skip-| | | | IS" | um, av teirri orsøk, at teir fyrst og fremst hugsaðu og løgdu til| rættis fyri teirra fiski- menn. | egnu foroyingar at | | | Seinri royndu taka lut í sildafiskiskapinum við Noregs strendur, har fiski- |skapurin var nógv — Størstur, men har hendi tað sama sum | undir Íslandi: teimum var ikki | beinleiðis noktað landingar-| | loyvi. men fingu tað tó onga- | staðni, vórðu beindir havn úr| Í havn. men sluppu ongastaðni | av við síldina, ti norsk skip máttu hava frammíhjárætt. lantshavinum sveik, leitaðu for oysku sildaskipini suður í Skagerakkið og funnu sild har. Hetta hendi samstundis sum Tá sildaveiðan í had for | ing. trryt, »at fráboðað skuldi verða | uppat við at veiða sild til mat- na, og løgdu um til veiðu eftir ídnaðarfiski. Tað vóru sostatt føroysku sildaskipini, sum sínum landingum í Hirtshals og Skagen vóru orsøk til, at matsildavirkir teirra ikki blivu nidurløgd,men at teir ístaðin kundu víðka um framleiðslu- orkuna. Seinri fóru eisini lendsk skip at veiða sild í Norðsjónum, men teir land- aðu veiðuna í tyskum havnum, IS- | so at enda vóru tað einans før- | oysk skip, sum fóðraðu donsku virkini við matsild. Svensk skip hava i mong år havt landingarloyvi i donskum havnum, medan norsk og onn- ur utlendsk skip ikki hava fing ið slíkt loyvi. Men fyri einum trimum árum síðani fóru fram samráðingar millum íslenedsku og donsku stjórnirnar um bein- leiðis landingar fyri íslendsk skip í donskum havnum. Mær vitandi hava føroyingar íkki verið vð í hesum samráðingum, og heldur eru føroysku mynd-| ugleikarnir = ikki tíknir uppá ráð. Men loyvi varð givið islend- | | skum skipum til beinleiðis land Tó við ti ófrávíkjuligu fyri hvønn túr sær í góðari tíð, og hesar landingar »ikke mátte virke markedsforstyrrende«. T nú føroyingar vóru teir einastu. sum landadu sild í Hirtshals og | at | Skagen, so var tað týðuligt. tað vóru føroysku skipini, sum við | Tå | ikki máttu nervast í veidu | teirra, og at hetta loyvi ikki| mátti nýtast til at trýsta før-| oysku skipini prísinum viðvíkj- andi. Men hvat er so hent síðan hetta loyvi varð givið. Fyrst er | ísaðari | | | |tey so nógv í tali, at tey heitt fylla marknaðin, so føroysku | sildin íkki sleppur undir tak, | men stendur å bryggjuni heit- astu summardagar, Tað vil Í siga, at føroyingar ikki einans verða trystir í prísi, men eisini riknir burtur av ti marknað, teir sjålvir hava bygt upp, hildið gangandi fleiri ár einsa- mallir, og nú riknir burtur av hesum marknað og | seinast | | Nú skrivar Dimmalætting. at | tad er íkki dana verk at leggja íslendskum sildaskipum mein- bogar í vegin, so hetta má vera komið hidani. Føroyingar hava ongan ríkið burtur nakra stað ni, teir, fiskimenn sjálvir, hava | mint donsku stjórnina um, at | kunngerð teirra ikki verður | fylgd. Men heiman úr Føroyum jer tíverri ikki ræett føroysku | fiskimonnunum hond frá síðu hvørki blød, stovnar ella frá laðrari síðu. Men umvent sum | Dimmalætting heldur, so hevur | danska stjórnin gjørt tað. Men | hetta er einki eindømi. Alt tað eg veit, so hevur danska stjórn in hvor so enn hevur mynd- að stjórn altíð varatikid og talað førovinga sak, so nú tað vóru fiskimenn okkara, sum vóru við at verða riknir av marknaðinum, teir sjálvir hava hildið gangandi. var tað hvørkt landsstýrið. blødini ella Føroya Útvarp, sum komu teimum til hjálpar. men danska stjórnin. | | | | | | | Øll henda útspillan av før oysku fiskimonnunum, at teir levera 2. og 3. floks sild, er sjál vandi ósonn. Tað er ikki sum blødini skriva, at føroyska tan- gassildin ikki kundi verda seld vegna kvalitet. Tað var líka nógv av væl hagreiddari og væl kassasild, sum ikki tað hent, at fremmandu skipini slapp undir tak, ti utlendingar ikki boða frá, fyrr enn tey | høvdu fylt aktiuónshollina, danir vóru við heilt at haldalliggja við bryggju, og so eru) so FRAMHALD Á 10. SÍÐU (1)