mikudagur 17. oktober 1973síða 4

Abort og fødital Fin spurningur sum upptekur mangan og sum heima hjå okk um man hava nøkulunda fasta hugsan hjá fólki, nevnliga, at fri abort eigur ikki at vera koyvd. Og tað er hon heldur ki hjá okkum. Harafiurimoti er Jloggåvan um abort vordin gjørd leysari Foroyska heimahjálpin Vit hava fingið hesa frágreið- ing frá fundinum, sum Kvinnu- felagið í Havn skipaði fyri 10. oktober um føroysku heima- hjálpina: Tórshavnar Kvinnufelag havde onsdag aften inviteret Anna Jørgensen, Tórshavn og Bea- trice Vibe. Aalborg i Mettu- stova for at høre lidt om den kerøske hjemmehjælpsordning. Der var mødt mere end 40 kvinder og Beatrice Vibe gen- nemgik i store træk den ord- ming, der netop i disse dage etableres på Færøerne. Hun fortalte om målsætning- en for hjemmebfælpsordningen, dels når det drejer sig om hjælp i hjem, hvor husmoderen er indlagt i hospital eller syg derhjemme, eller hvor børn er syge og forældrene på arbejde, og dels når der ydes hjælp til mvalide- og folkepensionister. Hjælp under almindelig syg- dom er en korivarig hjælp, og hjemmehjælperen må her fore- tage husmoderens sædvanlige gøremål i hjemmene, sørge for, at familien fortsat kan passe henholdsvis arbejde og skole- gang m.v. således at hjemme- hjælpsordningen i disse situati- oner medvirker til at: Hjem- mets balance = oprethol- des. Hjælp tl invalidø- og folke- pensionister er en søcidle hjemmehjælperen udfører de gøremål, den ældre eller kron- isk syge ikke mer: Hjemmehjælperen má ikke fratage pensionisterne de gøremål, de endnu selv kan klare. Hjemmehjælperen má tværtimod være med til akti- MASKINAN sum greiðir og egnir línu, hveur nú verið nyit vid góð um úrslíti í 3 ár, 6 maskinur eru nú Greiðari or egnari kunnu fáast hveri sær. Allir upplysningar fåast við at venda sær til pf HAVÍDNAÐUR telefon 98, Gøtu. mere varig | hjælp og ydes på den måde, at | | patiettens og familiens sted, der magter. | således | SOSIALURIN og leysari í mongum londum. Eisini i londum, sum vanliga verða hildin at vera sera aftur- hildin í sínum lyndi. Tó eitt sum ikki kemst uttanum tað eru nógvar ólógligar abort- ir framdar, og tað er hesin ve- ruleiki, sum hevur fingið lóg- gávutingið at tikO spurningin vere og opmuntre pensionister- ne til at være selvhjulpne i så stor udsirækning som mulig. Beatrice Vibe påpegede. at hjemmehjælp altid måtte = ydes efter det øjeblikkelige behov, og at formålet med hjælp til invalide- og folkepensionister er: At bevare ældre og kronisk syge i egne omgivelser længst mulig, og derved — tilgodese menneskelige hensyn, samt af- laste hospitaler og plejehjem. | Det oplystes endvidere, at der ogsá lejlighedsvis kan ydes hjemmehjælp til hjem, der er belastet af at have et fysisk eller psykisk handicappet barn hjem- me, med det formål eventuelt nogle timer ugentlig at aflaste | forældrene. Det understregedes herefter, at en hjemmehjælpsordning al- drig må tilsidesæte de natur- lige hjælpeforanstaltninger i en sfolkning, hvor voksne børn eller andre pårørende og gode naboer tager sig af syge og gamle, og at en selv nok så vel- tilreitelagt ordning aldrig vil kunne fungere tilfredsstillende uden mulighed for bistand fra disse grupper. Beatrice Vibe sluttede med at sige, at man aliid må udvælge medarbejderne ved > hjemme- hjælpen med omhu, og stile ef- ter, at disse medarbejdere har en række menneskelige egen- skaber, som tolerance, moden- hed og evne til at sætte sig í gør dem egnøade til dette kræ- vende arbejde. Der var enkelte spørgsmål ef- ter foredraget, men flere spørgs- mål, da først snakken kom i- gang over det hyggelige kaffe- bord. tiknar í nýtslu. upp og eisini sum heild hvussu skulu vit í framtíðini leggja politikkin við familju- lívi kontra samfelagsmentanini sum heild til rættis. Í Sovjetsamveldinum og í Eystureuropa hevur abort havt sín týdning í samband við at javna føditalid. Men um frí abort er tað rætta ella. ideella, tað man ilt vera at siga nakað um. Frá 1920 fram 1971 var føditalid minkað í Sovjet frá 45 til 18 pr. 1000 fólk um árið. Men minking var eisini tey ár, tá abort var loyvd, og tá abort var bannað. Í Sovjet var tað soleiðis frí abort frá 1920 til 1926, tá varð við lóg forboðið at loyva fría abort, men so varð lógin afiur í 1965 broytt til fria abort. Høv- uðstyngdin i Sovjet varð løgd á at minka um ólógligu abort- til irnar. og tað tykir sum tað eydnadist. Men tað má eisini havast í huga, at her man kom munistiska hugsjónin um at geva kvinnunum betri atstødur at arbeiða úti, man hava stóran týdning. Tá Sovjet i 1936 gjørdi lóg- gávuna restriktivari var tað fyri at styrkja familjuna, sum menn tá hildu fór at upploysast, um ikki okkurt var gjøri fyri at forða hesum, og eisini var stjórnin sera ivasom við tí fall- andi føditalinum, Men tá nógv ar óÓlógligar abortir stungu seg upp i 5Ounum, var lógin aftur gjørd friari í 1965. Roknað verð ur við, at tað í Sovjet vóru framdar 6 mill. abortir í 1963, og hetta var størri enn fødital- ið. Í landi sum Rumeniu var tal ið av abortum fýra ferðir stórri enn abortialid í 1965. Tað gjørdi, at stjórnin í 1966 setti strangari reglur fyri abort og bannaði innflutning av fyri- byrgjandi miðlum og heraftrat var ein separasjónstíð uppá Í} ár skrásett áðrenn fólk kundu skiljast. Og árið eftir hækkaði fødi- talið tvifalt — frá 14—27 pr. 1000. Árini síðani minkadi tal- ið til 21, men var støðugt 50 pst. hægri enn tá abort var loyvd. Í Japan er føditalid fallið síð ani í 1920, men í 1948, tá frí abort var lógfest, var talið stød ugt 35 pr. 1000 íbúgvar. Næstu 10 árini gekk talið aftur niður í helvt og hesi ár vóru 2 abort- ar fyri hvørjar tríggjar føding- ar. Fødialid er støðugt lágt. Amerikanskt felag hevur gjørt kanning um — illegalar abortir i ymsum londum, men ikki hevur gingist lættliga. í Frankaríki verður gitt 250.000 til 1,2 milj. um árið, og kanning í Indíu 1966 metir, at har verða gjørdar fýra miljónir abortir. Henda kanning nemur eisini við tær rættuliga fríu lóggávur- nar í norðurlondum. Endamálið hevur ma. verið at minka um illegalu abortirnar, men upplýs ingar úr Svøriki vísa, at hetta endamál ikki var rokkið. Ikki fyrrenn seinri árini er ein mink ing í teimum, somuleiðis sum í Danmark. Meira fríar abortlóggávur eru i dag i Sovjetsamveldinum, fle- stu eystureuropeisku londunum, Japan, Indiu, Singapore, Bret- landi, skandinavisku londunum, fleiri statum í USA og í Kína. JAUN Landsfelagið evnaveikum at bata Merkjasøla í morgin MERKI FELAGSINS »JAVNI« Á FYRSTA | AV EGNA SINNI Fram til 1971 varð Forglem- | mig-ej merkið hjá danska for- eldrafelagnum »Evnesvages Vel« selt her i Førovum, og i 1971 fingu vit okkara egna fel- ag »Javni«. Á fundi í Noregi | summarið 1972 saman við um- boðum úr hinum Norðanlondu- num boðaði danska felagið Javna frå, at teir nú ikki aftur | fóru at senda ieirra merki hen- | dan vegin, tí teir hildu, at vit sjálvsagt fóru at royna at fáa okkara egna merki. Og nú er tað komið. Merkið hevur Símun Nón- klett, lærari á Glyvrum. gjørt. HALDIÐ. » - Á nn KEYPIÐ. - pe er LESIP.« + Hann hevur nytt stavirnar og javnan, sum Lis Guttesen tekn- ad; til búmerki felagsins. Ætl- anin er ai senda merkið til all- ar bygdirnar i Føroyum, og hava vit fingið loyvi at selja hús úr húsi tann 18. okt. 1973. Nevndin fyri Javna fer at heita á fólk at taka væl ímóti teim- um, ið koma á dyrnar at selja. Tann 21. sept. fór limablad nr. 2 á posthúsið. Um onkur av felagsins limum ikki hevur fing ið hetta blað, man hann íkki vera uppskrivaður á limalista okkara. Sum vit fyrr hava sagt, hava vil nógvar girokupongir, har fólk hava sett seg sum lim, men hava gloymt at seta send- arin á. Teir limir, ið ikki hava fingið blað nr. 2, kunnu skriva til Javna, Hoyvík, og verður blaðið so sent beinanvegin: Fyri nevndina Helena Samuelsen P.S. Norðlýsið hevur í blaðn- um 12. okt. broytt yvirskrift- ina á hesum tíðindasiubba, sum vit sendu teimum. Merkjasølan hjá felagnum Javna verður kri- ng landið 18. okt.. men seljar- arnir í Klaksvík hava frá fúta- num fingið loyvi at broyia sótu dagin har frá 18. til 25. oktober av givnum orsøkum. Keypið frá teimem, sum lýs í SOSIALINUM 20. Rødarar verða tingmenninir J. P, Thomasen og Hil- mar Bech; Atli Dam, løgmadur. og Vilhelm Johanne- sen, blaðstjóri. Øll javnaðarfólk eru vælkomin. VÁAGS Javnaðarfundur Felagsfundur verður í »Framiidini« friggjakvøldid kl. JAVNAÐARFELAG