fríggjadagur 1. mars 1974síða 4

í # , SIDA 4 Landsstyrissamgongur Tað er eygsjónligt eftir ávísunum at dóma, at løgtingsvalg er í nánd. Vit ið eru gamlir javnaðarmenn og hava verið tað í skjótt 50 ár, kunnu ikki siga at alt, ið kemur á prent í blaði okkara SOSIALI- NUM, er gott og gleðiligt, tó skal blaðstjórin á SOSIALINUM hava stóra tøkk og heiður fyri so manni liga og sakliga hann hevur sligið øll álop á seg og blaðið aftur. Tað eg mest hugsi um her, eru innsendar greinir, ella lesarabrov, sum tað kanska eisini eitur. Vit vita at maður kom inn í javnaðar- flokkin á sinni, sum bert hevði tað ætlan at forkoma og skræða flokk- in sundur, tá stóð tó flokkurin seg manniliga og sýndi at hesin flokk- ur ikki var ein loysingarflokkur, eins og ein tóm tunna buldrar av orðabraski við ongum gerðum aft- anfyri. Ein eftir mínum tykki óg- vuliga óhugnalig grein stóð at lesa í SOSIALINUM herfyri, skrivarin av hesi grein hevði funnið nøkur runubløk frá Knút Wang, um at hava lík í lastini, sum tjóðveldið var lík í lastini hjá fólkaflokkinum tá teir sótu í tí sokallaða sjálvstýr- islandsstyri, so skuldi nú sambands flokkurin verða lík í lastini hjá javnaðarflokkinum, eg haldi erlig talt, at ein slík tápulig og óndsinn að grein skuldi ikki átt innivist í blaðnum, man hesin innsendarin ikki vita og Síggja, hvat ið er kom ið av skafti, meðan javnaðarflokk- urin, sambandsflokkurin og sjálv- stýrisflokkurin hava sitið í lands- stýrinum, tað skuldi íkki verið neyðugt at fortalt manni, ið skriv- ar blaðgreinar frá, øllum teimum stórmálum og í heila tikið tann ovurstóra framburðartíð ið hevur verið hevur her á landi, serstak- liga síðan 1958, um so tey 4 árini vóru ófruktbar tá tjóðveldið hevði størstu makt í landsstýrinum frá 1962 til 66. Vit hoyrdu Håkun Djurhuus og Kristjan Djurhuus í útvarpinum framman fyri valið í 1958, báðir vóru avgørt ímóti at innføra fólkapensjónina í Feroy- um, fólkapensjónin. vildi spreingja landskassan, søgdu báðir hesir hø- gu harrar, tó eydnaðist javnaðar- flokkinum í landsstýrinum saman við sambandsflokkinum og gjøgnumføra sjålv- stýrisflokkinum at tær sosialu lógirnar. Tá P. M Dam, sáli, nokk fyri fyrstu ferð bar fram á legtingi hugsjón um hesa sosialu lóggávu, minnast vit, ið eru komin upp í árini, hvat ein framstandandi politikkari segði — hann bað tey gomlu fara til bøndurnar at fáa sær ull og karðar, so tey kundu spinna og karða fyri bøndurnar til teirra livs- ins uppihald, Tað er øll grund til at rópa var skó til tykkum sum leiða javnað- arflokkin. Ansið eftir at ikki úlvar í roði koma sníkjandi inn í flokkin eins og Jákup á sinni. Her er, við teirri landsstýrissam gongu ið nú situr, farin ein ovur- stórur framburður fram, bæði vin- nuliga, sosialt og - mentanarliga, var javnaðarflokkurin í andstøðu, vildi aldri verið hendur tann fram burður, sum sjón gongur fyri søgn í dag, tað er bæði ljótt, ósg- muligt og ber prógv um ein óvit- andi skrivara sum hevur fingið lík í lastini uppá heilan. Blóman er sum nevnt komin frá Knud Wang á sinni. Nei, Føroya fólk hava nógv at takka javnaðarflokkinum, sambandsflokkinum og sjálvstýris- flokkinum fyri ta hepnu hond, hesir flokkar hava havt øll hesi mongu ár teir hava sitið til róður? á føroysku skútuni, Nú skal lands- fundur vera um nakrar dagar, vit vera vist tíverri fleiri her suðuri á fandi, ið tað ikki liggur fyri at meta upp til henda áhugaverda landsfund, men: eitt er vist, at verð- ur javnaðarflokkurin ein yvirtøku- flokkur, so verða tað nokk fleiri enn undirritaði ið venda flokkinum bakið. Tá vit javnaðarmenn ikki hava reint fleirtal í tinginum, og tað er tíverri valla væntandi at vit fáa komandi heyst — ja so er ikki annað at gera, enn at skipa seg í samgongu. — Tá ein ikki fær tað besta, so má ein taka tað næstbesta, og í samgongu við teir flokkar, ið mynda landsstýri í dag, eru nógv góð sosialmál framd, sum neppa vildu verið komin, um ikki sam- gongan var skipað sum hon er í dag. Og hvat sigur so hasin lík- skoðarin og fleiri við honum, um tann stóra og stolta skipaflota vit føroyingar eiga í dag, væl vita vit oll, at vóru ikki okkara fiskimenn so ágrýtnir og dugiligir, so hjálpti einki hvat landsstýrið gjørdi, men sanniliga eigur landsstýrið og fyri SOSIALURIN NR. 17 — | MARS 1974 B R Ø V so vítt øll samgongan sín stóra lut í hesum mikla skipaflota. Vit minnast tað landsstýrið, sum tonsa talið minkadi undir við einum 4 túsund tonsum bert í 4 ár 62—66, nei, meira skal til enn orðabrask noregis menn at vinna — soleiðis verður kveðið, og rætt er tað. Okkara tjóð hevur við tí samgon- gu vit hava í dag, blómað í stór- an mun, valla hevur nøkur tjóð í heiminum í dag tað betur enn vit føroyingar. Hetta ber prógv um at samgongan er góð. Tjóðveldið og Fólkaflokkurin royndi seg eina- ferð — hvussu var vorðið? Jú, sanniliga er munur á Salomon og Jørgen Hattemager. Gamal javnaðarmaður Harrá blaðstjóri! Vildu gjørt so væl at givið hesum reglum innivist. Javnaðarflokkarnir = í Norðan- londum eru Í dag nærum staddir í vandastødu. Eftir at flokkarnir høvdu togað seg fram til avgerandi parlament- ariska umboðan, komu teir uppí stjórnarsamarbeiði, og tykjast teir hava havt ilt við at fremja stevnu- mið síni í hesum samarbeiði. Eftir fimti árum meira og minni í stjórn, er lítið og einki framt av grundsjónarmiðum flokkanna um skipan av einum sosialistiskum samfelag á demokratiskum grund- arlagi. Tó hevur eydnast hesum flokk- um í samvinnu við borgarligar flokkar at fremja hina ómetaligu týdningarmiklu sosiallóggávuna, sum — tó hon ikki er fullkomin — hevur verið og er til ovurstóran bata fyri tey, ið annars ikki hava møguleika at lívbjarga sær í libe- ralistiska samfelagnum. SIG IR IRIS RISÆRI BRÆV til SOSIALIN Nú frættist at Erl. Patursson hev- ur sett fram fyrispurning á dana- tingi um føroyska studentaskúlan. Tá skúlin er føroyskur og vit sjál- vi betala hann, er tað ikki tá legið at ein danskur fólkatingsmaður úr Føroyum fer á danating at spyrja sjálvt um tað dragar seg um ant- in man skal tosa (føroyskt ella danskt. Sjálvsagt hoyrir — spurningurin heima í Føroyum og má greiðast heima. Men fer ein nú at hyggja eftir hvussu nógv hesin skúli kostar føroyska samfelagnum, so síggja vit at 3 miljónir krónur verða ofr- aðar uppá teir umleið 50 student- ar, sum árliga verða útklaktir hað ani. Og ikki fer tað at vera nógv skeivt, tá man sigur, at 10 av hes um í hægsta lagi koma aftur at ar beiða í føroyska samfelagnum. Sostatt kostar skålin samfelag- num 300.000 krónur pr. næming, tað hevði soleiðis verið nógv bílig ari um vit sendu næmingarnar á út lendskar studentaskúlar, verið seg danskar, enskar ella íslendskar ella hvar teir nú vilja fara — og tá var kanska størri tjansurin at fingið fleiri enn teir 10 aftur heim. Vit sum hava ikki akademiska útbúgving eru ofta sett í flokk við tey, sum minni eru verd í samfel- agnum. Men tá tað kemur amn uppá at betala tíl samfelagið, tá munnu vit hylnast betur enn tey, sum samfelagið ofrar so nógv uppá. Men sjálvsagt hava vit brúk eis- ini fyri akademiskari útbúgving, men eg meini, at tað var ikki so maktpáliggjandi at fáa henda hæg- ri skúln áðrenn so nógv annað. Tað eru og verða altíð tey, sum føla seg klókari enn fjøldin, sum eru tey mest ótilfredsu, ti er eing- in grund til, at geva teimum fyri- munir framum øll onnur. Meira tey verða forkelaði, kravmiklari verða tey. . krukkan . Sosíalistiskt fólkaræði tygum, Trupulleikin hjá javnaðarflokku- num er vorðin tann, at hesir eftir at í samarbeiðinum við borg- arligu flokkarnar at hava verið við til at ført borgarligan politikk eru i vanda fyri at verða javnmett- ir við borgarligu flokkarnar, ið nú eru komnir nærri javnaðarflokku- num í spurninginum um sosialu lógirnar. Javnaðarflokkarnir hava av hesi orsøk fingið nakað av borgarligum veljarum aftan fyri seg, ið als ikki taka undir við hálvgloymdu sosi- alistisku stevnuskrå flokkana. Flokkarnir hava eisini fingið vald borgarliga sinnaði umboð, og í Danmark er hetta endað við, at eitt av hesum umboðum hevur stovnað egnan flokk og tikið hóp av atkveðum frá javnaðarflokki- num — uppá liberala skrá og við borgarligum valevnum. Her í Føroyum er steðan ikki heilt tann sama. Her hevur javn- aðarflokkurin tó fingið framt nøk- ur mál, ið eru i tráð við mstevnu- skrá floksins, men er nú kørtini langt síðan at nakað er hent á hes- um eki Javnaðarflokkurin í Før- oyum er væl yngri enn teir í hin- um Norðanlondunum, og er hetta helst fyri ein part orsøkin til, at vit á vissum sosialum økjum liggja mong ár aftanfyri hini londini. Kortini er tó so vorðið her, at vit eru við at koma í somu vanda- stóðu sum hinir norðurlendsku javnadarflokkarnir. Alt ov leingi er vorðið samarbeitt við borgalig- ar flokkar uppá einans borgarligar treytir. Hetta ger, at flokkurin í eygunum á mongum liggur åjavnt við liberalu borgarligu flokkarnar. Latum okkum seta stevnuskrá javnaðarfloksins sterkari fram, samstundis sum fólk fær verunliga upplýsing um, hvat flokkurin ætl- ar at fremja á sosialistiskari leið. Helst ongantíð sum nú hevur libe- ralisman sýnt, at henda samfelags- skipan ikki stendur mát. Tí skuldi ein væl fyriskipað upplýsing um mið og mál javnaðarfloksins verð- ið sannførandi um eyðsýndu fyri- myunirnar, ið henda stevna hevur. s0- Framhald frå 1. blaðsíðu. støður verða merkt av sjúku frá barnaárunum av, meðan onnur ongantíð hava kent sær mein heilt upp í ellisár. Summi fingu ríkjuligt av verðsins fæ, með an onnur knossaðust undir fátækra Summi fingu í vøggugåvu evnini til at savna um Summi dómi alt lívið seg vinir, og vóru kanska samstun dis vard av familju og kenningum, meðan onnur ikki áttu hetta lyndi, 1 livdu einsamall og tilsýna- vinaleyst gjøgnum hetta liga lív Umstødurnar vit liva un vera rættuliga ymiskar og ymist er sum lívið lagar seg fyri hvønn einstakan av okkum. Men ein dag endar leikur, og við grav hakkan metast vit all. bæði tey ! fingu blíðan byr og hat nuna ið sæt 00 ten ð or UM kollsigldu á leiðini. Har plagar okkara ummæli eisini at enda, og vit lýsa frið yvir teimum deydu, Men her tykist vend at verða komin í. Ég las í gjár í blaðnum >14. september« um ungan føroy- ing, ið var komin av dógum undir syndarligum umstødum í Køben- havn. Hetta eru tung boð at fáa fyri tey sum vara av, og hetta eru tung boð fyri okkum øll, tí vit eru so fá í tali, og kenna meira og minni hver annan, so samkenslan rókkur frá heimi til heim. frá bygd til bygd. Tað sum rakar ein, røkkur at okkum øllum Eg, og mangur við mær, mundi blíva heilt uppskakaður við at lesa hesa útpenslaðu frágreiðing, ið var so rá, sárandi og meiningsleys. at eg aldri hevði væntað at koma at lesa slíkt um ein av okkara landsmonnum blød- »Ekstra- førovskum um. Í Danmark hevur bladet« havt patent uppá at volka sær í annans armóð. Men tå eg las um hesa vanlukkuhending, dugdi eg ikki at síggja munin á »Ekstra- bla8num«, og so >14. september«. Vit eru oll undir árini, og ávirk anin uttanifrå er rættuliga sterk. bæði viðvíkjandi ti eygað sær og tí ið oyrað hoyrir. Blaðmoralurin hevur sjálvandi eisini sína ávirk- an, og um hann er hægri her hjá okkum enn aðrastaðni, eri eg ikki førur fyri at dóma um, men tað at róta í familjulivinum hvør hjá ødr um á slíkan hátt, sum her var gjørt, man vera heilt ókent á okk ara leiðum — enntá aftaná at deyð in hevur gjørt skilnað okkara mill- um, . Eingin er so einsamallur, at ikki onkur varar av og at onkur verður særdur av slíkari skriving. Fg vil mæla til, at slik skriving ongantíð verður endurtikin, tí hon men kann einans gavnar ongum sára, har sorgin frammanundan et vildu verið fegin yvir ikki at hava nívandi tung. Eg kenni meg vissan | sæd neyndu blaðgrein í, at ell tey, sum lesa føroysk blød, - EG HAVI LISIÐ TAÐ Í SOSIALINUM sjålvandi!! Í Havn, 27. februar 1974. J. Fr. Øregaard