leygardagur 29. juni 1974síða 8

% { Síða 8 stubbar uttaneftir USA-avtala vid Spania Henry Kissinger fer i næsta månad til Spania at undirrita eina felags Spansk-amerik- anska princippavtalu av sam- a slag sum tann, Natolondini just hava samtykt. Ein tals- maður i amerikanska uttan- ríkisráðnum segði nú ein dag- in, at avtalan var bert eitt forspæl til meira álvarsamar samráðingar um at endur- nýggja sáttmálan um amer- ikanskar herstødir í Spania. Hesar samráðingar skulu verða lidnar til næsta ár. Bonn broytir politikk Vesturtýskland fer i framtið- ini ikki at veita teimum olju- framleiðandi londunum ó- keypis tekniska hjálp til idn- adaruppbygging. Hetta upp- ysir rådharrin fyri buskapar- igum samstarvi, Gerhard Eppler fyri jugoslaviska laðnum Delo. Hann sigur, at hesi lond væl kunnu fáa jálp í framtidini, mugu tey sjálv gjalda hana. <ppler sigur eisini, at hetta r fyri at minna tey oljufram- eiðandi londini á teirra á- byrgd fyri samfelagslondini í Friðja Heiminum. Í framtid- ini fer Vesturtýskland at lata alla ta ókeypis hjálpina til lond, sum veruliga eru fåtøk. men so Grimdarregn Yarføri hevur verið í seinast- uni í Chittagongekinum í sunnara Bangla Desh. Higar- til eru minst 40 fólk deyð, og mikil skaði hendur, frættist úr Dacca. Hinumegin jørdina San Salvador er eisini áarferi, og forsetin í landin- um Arturo Molina hevur sett herin til reiðar at veita fólki hjálp, um tað gerst neyðugt. Oddavalevni I Slesvig-Holsten er leiðarin fyri andstøduni i landsdegn- um hin 33 åra gamli Klaus Matthiiesen valdur til odda- valevni hjá javnadarmonnum til næsta landsdagsval, sum verdur i 1975. Tann, sum higar til hevur verið høvuds levni flokksins, Laurits Lauritsen, hevur tikið seg iftur, ti nógvar hava atfinn- ingarnar verið móti honum Matthiesen, ið skal kapp- ast við kristiliga demokratin Gerhart Stoltenberg, hevur bjóðað demokratun- um samgongu eftir valið Frælsu Javnaðarmenn vunnu Sunnudagin varð uttanríkis- ráðharrin Rudolf Kirch schláger valdur til forseta í Eysturríki, og javnaðarmenn framvegis for- hava sostatt setan har Kirchschláger fekk 3,4% fleiri atkvødur enn konserva tivi mótsteðumaður hansara, Alois Lugger. Sigurin var vunnin, tá tað vísti seg, at Kirchschiáger fekk 64% av atkvødunum í Wien, har | | | | | | | | | | | 1 | | um fjórðingurin av veljarafjøldini býr. Wien hevur altid verið ein javnaðarmanna háborg. Kirchschláger er 59 ára gamal og hevur seinastu fýra árini verið uttanríkisráðharri í stjórnini hjá Bruno Kreisky. Hann er fyrrverandi diplom- atur og dómari og kendur sum ein álitismaður í allar mátar Ongar loyniligar avtalur Tíðindini um at Kissinger hevði gjørt loyniligar avtalur við russar, avtalur sum skuldu loyva russum at hava væl fleiri rakettvápn enn tað, sum stendur nevnt í rakett- avtaluni, verða avsannað í Washington. Kissinger hevur ógvuliga hvassliga víst hesum skuld- setingum frá Henry Jackson senatori aftur. Jackson vil eisini vera við, at Kissinger hevur lovað russum, at USA ikki fer at nýta rakettkvotu sína til fulnar. Hetta vil fera við sær, at russar, um teir nýta sína kvotu fult út, fara langt fram um USA í rakett- vápnum. Hetta stríð avdúkar til fulnar ta álitiskreppu, sum er millum kongress og stjórnar- vald. Tað eru eisini nógvir í kongressini, sum eru hart imóti, at Nixon skal undirrita nakra týðandi avtalu á kom. andi Ruslandsferð síni, nú hann hevur eitt ríkisrættar sakarmál hangandi yvir sær. Veljarakanning uggar Wilson Bretski arbeiðaraflokkurin er gingin fram við 10 prosentum síðan seinasta val, vísir ein veljarakanning í Bretlandi fyri stuttum. Labour hevði fingið 46 prosent, konservat ivu 34 prosent og liberali 18 prosent, um val hevði verið nú. Mótmæli móti kjarnorkuspreinging Fakfelogini í Australia og New Zealandi hava sett í verk ymisk boycottiltok móti fronskum skipum fyri at mótmæla kjarnorkuspreing- ingum Fraklands í Kyrrahav- inum Kravgonga kostaði mannaliv Stórur bardagi tók seg upp sunnunáttina í London mill- hegra og vinstrahallar eftir krav- studentar eina gongu. Kravgongan var fyriskipað av teimum hegrasinnaðu fyri at mótmæla, at Wilsonstjórn- in hevur givið ollum ólógliga tilfluttum útlendingum, ser- liga litaðum, grið. Henda kravgonga rendi saman við eina kravgongu við marxist- um, og gjørdist bardagin so harður, at ein maður lá eftir á. Eini hálvthundrað fólk fingu skaða. Millum teirra vóru 38 politistar 1 | at krøkja seg í „teir stóru<: í 1807: | Í | } | | handil og danskar bekur hava vit | gott og ilt SOSIALURIN Nr. 32 — 29. juni 1974 600 ára minningarhátið Í Oyggjaskeggja nr. 5 fyri juni hava ungir sambandsmenn hesa áhuga- verdu grein, sum vit loyva okkum at endurprenta Í 1380 doyði norski kongurin Hákun Sætti. Kona hansara var Margreta drotning av Danmark, og hon »fekk« nú alt Noregis ríki | eftir mann sín: t.e. umframt sjálvt Noreg øll hjálondini Gren- | land, Island, Føroyar, Hetland og | Orkneyoyggjarnar. Nekur ár seinri royndi Margreta at sameina Danmar, Noreg og Svøriki í eitt skandinaviskt sam- | véldi, Kálmaruniónin, men hetta miseydnaðist m.a. av teirri orsøk, at Margreta var so rådarik. Svø- ríki fór sína egnu kós, men Noreg var verandi saman við Danmark líka til napoleonskríggini vóru av, og friðurin í Kiel avgjerdi, at Danmark skuldi avhenda Noreg til Sveríki. Orsekin til henda smeit var tann, at Danmark hevði | verið í parti við Napoleon. | (Danski yvirklassin hevur lyndi til | Napoleon, í 1941: Antikomintern- | paktin (Hitler og Mussolini), il 1949: NATO (frå Truman til Nixon). Men tå ið banamenn Napoleons byttu Noreg og Danmark å skinn- | inum, lótu teir Føroyar vera ver- andi eftir hjå Danmark. | Og har hava vit verið síðani. Í góðum og ringum tíðum hava vit | verið saman við Danmark. Fer- oyska almúgan hevur verið inni- byrgd og kúgað av teimum råd- | andi i Danmark, men ikki verri | enn tann danska almúgan Hugsið | um bóndakriggini, tá menn sum Skipper Clement royndu at reisa fólkið til bardaga móti góðseigara- diktaturinum. Bøndurnir blivu | høgdir nidur fyri fot. Slikt er ikki | hent i Føroyum, og Magnus Heinason kunnu vit ikki gråta um | í allar ævir. | Men vit hava ikki bara fingið hungur og hall og eina vánaliga skrá (smb. | Niels Winther) frá okkara donsku | braðratjóð. Vit fingu kunnleika til | danskt (uttan at okkara egna mál fór fyri sanniliga gjøgnum upp å alla skeyti), og atgongd til heimsins mentan. Danskir myndugleikar settu skúlar á stovn í Feroyum, hóast | føroyingar sjálvir vóru ímóti. Vit | hava ell menturarlig og búskapar lig rættindi í Danmark, hóast før- oyingar sleppa undan bæði stats- | skatti og verndarskyldu. Við| | danskari hjálp er bygdur upp ein | nútímans fiskiidnaður á sjågvi og | landi. Og. oman å alt letur danski | skattaborgarin føroyingum 100 | milliónir krónur til gåvus á hverj- | um ári | Sjálvir at rinda hesar 100 milli- | Onir tosar eingin um. Men nógyv | verður tosað um »loysing«, »frælsi« osfr. »Vi kæmper som i| Vietnam«, segði føroyskur um- boðsmaður á fundi i Nordurlanda- ráðnum. Tað er tann kolasvarta lygn. Minst 80% av ellum feroy- ingum eru fyri framhaldi av ríkis- felagsskapinum við Danmark, og tey fáu, sum siga seg vilja kvetta 600 ára samarbeiði við Danmark, berjast ikki sum vietnamesarar, tverturímóti: tey trívast strálandi undir sambandinum, fáa prúðar danskar lenir og eru til dagligt púra kúrr. Kampurin fyri fríheit- fås # í ini verður mest førdur á ólavseku, tá ið grind er ella í eðrum festlig- um samanhangi. Hesir loysingarmenn eru so- statt ikki í sjálvum sær nakar vandi fyri ríkisfelagsskapin. Men hesi seinastu árini er tað týdning- armikla hent, at EF-limaskapur Danmarkar hóttir føroyska sjó- markið. Loysingarmenninir vilja brúka EF-málið sum jarnbrot til at fáa lyft Føroyar av teimum hongslum, sum í skjótt 600 ár hava givið okkum ómetaliga virð- ismikið samband við Danmark, Norðurlond, Europa og allan heimin. Eydnast tað nøkrum nationalromantiskum fantastum at fremja henda óhugnaliga leik, so er trúligt, at Feroyar verða gjørdar til NATO-herstød, og før- oyingar reduseradir til skøkju- og skóbustaratjóð á sama hátt sum Thailand, Suður- Filippinirnar, vietnam osfr. Tolgr.: Kjalbro, Klakksvík -- Telex 20 » KLAKKSVÍKAR | TIMBURHANDIL' Pí. J. F. KJØLBR ge % Vit mugu forða hesum brots- verki. Í allar máta gagnar tað | føroyingum best at vera saman vid Danmark. Øll, sum vilja verja rikisfelagsskapin, eiga at gera sitt til at forda fyri, at landsmenn verda tveittir ut i eina loysing, sum ber vid sær buskaparligan hurlivasa, tjóðskapartýning og mentunarliga fjakkan i oydimørk- ini. Sum fyrsta stigið í hesum tjóð- bjargandi manngarði um ríkisfel | agsskapin mæla vit til at velja | eina jubileumsnevnd, sum kann eita t.d. »NEVNDIN TIL FYRI- REIKINGAR AV HATIÐAR- HALDI AV 600 ÁRA SAM- | BANDI VID DANMARK« Nevndin skal fyrireika stórt hátíðarhald í 1980 við framsýn- ingum, fyrilestrum, túnadansi osfr. Ungir sambandsmenn 4 ferðalærarasterv við bygdaskúlar í Feroyum verða hervið lýst leys fyri skúlaárið 1974/75. Stervini eru: 1. Haraldsunds skúla, 2. Kaldbaksbotns og Múla skúlar, 3. Norðadals og Syðradals skúlar, 4. Kolturs skúla. Ferðalærararnir verða løntir sambært reglurnar í rundskrivi frá skúlastjórnini dagfest 19. mei 1972 um tímalaærarar, ser greinalærarar og vikarar. Mánaðarlenin hjá einum ferðalærara við læraraútbúgving er í letuni 4.208,02 kr. og hjá ferðalærarum við aðrari útbúgving er hon 80 % av hesum. Harumframt eigur ein ferdalærari rætt til okeypis innivist uttan mat. Ferdalærarin vid skularnar i Kaldbaksbotni månadan sum samsyning fær eisini 100,00 kr. um flutningsgjald. Umséknarblød 11040). fåast frå skúlastjórnini Múla fyri Tórshavn (tlf. Umsóknir skulu vera skúlastjórnini í hendi j seinasta lagi mikudagin tann 10. juli 1974. Tórshavn, tann 26. juni 1974 Føroya Skúlastjórn A.J. Arnskov skr.