leygardagur 14. september 1974síða 7

Nr. 47 — 14. september 1974 sosialurin — Tað er í Eysturoynni, at tey sterstu arbeiðini munnu vera framd hesa setuna, sigur legmaður ætlanin er beint nú at fara undir vegagerðina ímillum Funning og Funningsbotn. Asfalteringsarbeiðið í Eystur- oynni hevur verið stórt, og fram- vegis verður asfalterað munandi har. Kann nevna, at í heyst verður nakað asfalterað við Gjógv, nakað í Funningi og nakað á sjálvum Gjáarvegnum í erva. Í Norðoyggjum er nokk tað mest týðandi arbeiði, sum er lið- ugt, fergulegan í Klaksvík, men stersta arbeiði er annars sam- bandið um Hvannasund og tær vegagerðir, ið standa í samband við hesa sambinding, eitt nú vegurin millum Hvannasund og Viðareiði, og vegurin skal leggj- ast oman fyri Norðdepli frá sam- Klaksvík. A Kallsoynni er framd eftir viðurskiftunum munandi bygging frá Húsum og norður- eftir, og ímillum Kirkju og Hatt- arvík verður nú byrjað, soleiðis at tað í hvussu so er kann gerast koyrand ímillum hesar báðar bygdir um få ár. Nýggj arbeiðir Upp á spurningin hverjar ætlan- ir hesar nevndu 70 mill. kr. fevna um í komandi fíggjarári svarar Atli: At landsstýrið umframt at tryggja framhald av asfalter- ingum um alt landi-, og fram- hald av fleiri av teimum arbeið- um, sum nú eru í gerð og sum ikki eru liðug, ætlar at seta nøk- andi ári og summi teirra longu í hesum ári. Nevnd eru longu vegagerðirn- ar millum Funning og Funnings- botn, bergholið igjøgnum Leyn- arklyvar, vegagerðin til Vest- manna. Harafturat kemur vegur til Sunds, ið sekt verður eftir formanni til nú, Oyggjarvegin at beta frá grótbrotinum og oman > Frá vegagerðini á Kallsoynni mót Havnini, á Sandoynni at halda fram við breiðking og as- faltering og í Suðuroynni at halda fram við vegagerðini mill- um Vág og Hov og somuleiðis at fara undir vegagerðina til Sumbiar. Her verður helst talan um berghol — eitt ella tvey — tíðliga í heyst. Frammanfyri standa so bergholsgerðin til Gásadals, sambandið um Har- aldsund og vegurin til Kunoyar eins og vegagerðin til Víkar- byrgis. Um hesi kunnu byrja í komandi fíggjarári ella í 1976/77 er torført at siga beint í løtuni, men givið er, at komandi fýra ára skeiðið verður vegagerðin, um hildið verður fram við somu ferð sum nú, at gera, at vit nær- um røkka mál í ti setningi, vit fyribils hava sett okkum fyri samferðsluna uppi á landi. Fleiri fergulegur Upp á spurningin um fergu- Síða 7 sambandið millum Eysturoynna og Havnina ikki eigur at verða flutt, svarar løgmadur, at iva- leyst er beint i samband vid vegagerdina til Sunds at fåa stytt um siglingarleidina til Eysturoynna vid at leggja fergu- leguna uppi å Sundi. Annars verður talan um aðrar fergulegur m.a. í Suðuroy og í Havn og ta á Strondum at full- fora, og fergulegur á Sandoynni og meguliga í Kirkjubø. Hesin seinast nevndi spurn- ingur má fáa eina loysn so skjótt greitt er, hvussu úrslitið av havnabyggingini í Skopun roynist, sigur Atli Dam, løg- maður at enda. bindingini og í verandi vegin úr | ur nýggj arbeiði í gongd í kom- og verður hetta projektið liðugt F Krisjan skrivar: Norrønt »Mentunarhås« i Føroyum — ella ikki? SEINNI PARTUR Vit eiga alsamt at vara okkum fyri, at mentunarvidurskifti landsins ikki gerast lík teimum, ið ráða í listarskála landsins, har listarmenn valla sleppa upp í part, um teir ikki eru vælsignað- ir av sokallaðum listarskúlum uttanlanda, har hesir somu meguliga hava belast í einar tveir krákumánaðar, fyri síðani at sleppa sær upp í sjálvsvalda gandaringin av føroyskum list- arfólki. Tískil eiga vit og tað ongantíð ov skjótt at gera okkum greitt, at vit hverki kunnu keypa ella byggja okkum til haldgóða mentan. At menn í góðum fíggjarligum korum kort- ini eru farnir at keypa sær ment- an sæst einamest á teimum freku málningaprísum, sum valda á útselum í Listarskåla Feroya. Hesir fúlu prísir, ið liggja væl oman fyri vanligar málningaprísir í okkara granna- londum, nýtast ikki í sjálvum sær at vera haldgóð trygd fyri serstaka góðari foroyskari máln- ingalist, men tað nýfikna og smáborgarliga eftirlætið kann rættvísgerast á so mangan hátt. Men í somu stund vit seta pen- ing í listarligar »gripir« so sum målningar og tilikt, sum i onnur virdisbrøv, er eisini mentunar- liga stødid undir keypinum horvid sum bos fyri vindinum. Um folk framvegis ætla at lata alt um seg ganga og soleidis ikki mótmæla ætlaðu bygging, er vandi fyri, at enn eitt av teim- um fáu vallaðu ekjunum, har havnarfólk framvegis kundi vunnið sær satt frægd við at spáka framvið, verður lagt svart. Skaðin við hesi stórfingnu grópan hevði verið minni, um endamálið var uppafturvelting av fornum bøi, men so er ikki. At menn ikki hava sett tiltøk í verk til verju fyri dyrkaða lend- inum á stórplássunum, er ófatu- ligt, tí munandi betri mundi skilið verið mangastaðni, um henda skilaleysa byggingin á veltum lendi varð treytað av uppdyrking av samsvarandi eki upp úr nýggjum. Men hetta er tó ov mikið at vænta í eini ætlaðari mentunarligari endurfødingar- tíð, har andaligu fortalarar okkara tykjast at hava illt við at finna tað stødi, á hverjum alt mentunarligt skal virdismetast, tåd stødi sum er fyritreytin fyri hjåveru okkara i hesum landi, og sum tiskil eisini er tad stødi, alt andaligt uppbyggingarvirksemi må grundast å, um bjarta enda- málið skal vera haldgóð mentan fyri føroyingar. Men kannska er tad so, at mentunarmenn okkara við felags norrønum húsum vilja noyða »sovandi« føroysku tjóð- ina til at luttaka og taka aðra tjoda stødu í sokallaðum felags- skandinaviskum málum so sum svínskar og ómenniskjaligar lóg- gávur um kvinnur, ið kasta burtur, smokkuleggjamål um kvinnufrælsi, og um hvussu vit meguliga kunna skava burtur seinasta evnafrødisliga munin kynanna millum og hvert av sínum. Altsamalt viðurskifti, sprottin úr aðra tjóða fyrilitar- leysu vinnulívsskipanum, men mål sum sinniligir føroyingar framvegis evna at taka stødu til å einstaklingastigi. Tad er tidanverri sera torført at visa å nakad, vit vid røttum kunnu kalla serføroyska ment- an. Tó haldast má kortini, at foroyskru einstaklinganna huga- ferð er meira upprunakend og sjålvstødug, enn hon í granna- londum okkara. Hesin sjálvs- dráttarandi, og tað einamest í kenslumálum, hevur mangan verið fyri horðum ábreiðslum frá politikkarum, sum víst hava á tørvin á at standa saman til fremjan av átroðkandi samfel- agsmálum, og sigast má við rottum, at tað tíðum hevur gingið heldur striltið. Men hinvegin má eisini haldast, at ovurhonds stóra spjaðingin av foroysku hugsanunum hevur elvt til eina serstaka góða lýsing av samfelagsligum álvarsmálum og árinum teirra, áðrenn nevndu mál meguliga eru farin til tingviðgerðar. Hetta aðalfólka- liga hugsunarbýti, sum hevur roynst demokratii okkara holl- asti stuðul, verja vit best uttan meguliga uppílegging frá til- vildarligum mentunarstovnum, hvers samband við gerandislívið aldri gerst annað enn viðfán- ingur. Sum demi um mann, um- boðandi almennan stovn, tó ikki mentunarstovn burturav, kunnu vit hóskandi nevna ein av um- boðsmonnum prísráðsins, sum á fundi í fræga havnarfelagnum Hugvekjaranum dittaði sær at býta landsborgarar okkara upp í valmúu< og so »okkum«. Hetta sera freka og niðursetandi, men fyri talaran helst náttúrliga uppbýtið, varð gjørt í samband við frágreiðing “ hansara um prístalsgrundarlag við meira. Hóast vit neyvan nýtast at illkenna umboðsmann prísráðs- ins fyri at vera meira mentaðan enn fólk flest, kann hesin hóast alt nýtast til samanberingar við sokallaðu mentunarmenn okk- ara, sum just í somu fjarstødu frá almannahugsan loyva sær at býta fólk upp í bólkar sum meira og minni hugsandi, fyri síðan at smoyggja sjålvstøtadar mentun- arkýsar niður um oyruni á teim- um andaliga »minnimentu«. Ti! eingi mentunarhús úr deyðum tilfari, men andanna hellir úr kjøti og blóði. Sostatt eiga vit heldur at nýta ætlaðu foroysku ílegurnar í Norrena Húsið til miðvísa útbyggjan av fólkaskúla okkara, sum tíanverri ikki enn er grundaður á landsins tørv og meguleikar, men sum harafturí- móti alsamt klekir ungdómar okkara til yrkisval uttanlanda. Spurningurin um, hver í leiðandi skal vera, stendur so gálvandi eftir. Helst skuldu vit øll kveikt eina andaliga kertu á lívsleið okkara, men fyri ikki at neyð- taka hollu fólkahugsan borgar- anna, kunnu vit tíðanverri lítið og einki gera á almennum stigi, uttan við lóggávu at skipa so fyri, at uppvaksandi ættirnar verða eirdar fyri óneyðugt árin uttaneftir, so sum vánaligar og óflíggjaligar kykinyndir, ónæri- rit, svøvnvaggandi vikublød og hvert av sínum. Tað verður stundum havt á munni „at kasta perlur fyri svín,< men hví ikki eisini nema kunnleika av ti øvugta og gevast vid at grýta skarn fyri dýrmettu perlur okkara bernini, tí einamest tað sáðið, tey nema sum óvitar og ungmenni, er sum búnað avger- andi fyri hugaferð teirra sum vaksin. Soleiðis kundu vit møguliga lættari gingið undir samtíðar- innardóm mentunarfólksins sum hitt andaliga glataða ættarliðið, um vit við vissu vistu, at forlog vóru lagað børnum okkara at vaksa upp í tryggastu barna- og ungdómskorum, sermerktum av meira føroyskum kringumstød- um enn higartil. Vid tøkk fyri upptøkuna | | MG Á —