mikudagur 2. oktober 1974síða 5

Nr. 52 — 2. oktober 1974 sosialurin Loysin longri tíð hevur verið at lisið Dimmalætting alla verðins lukku, sum Javnadarflokkurin ørir yvir okkum. Ég må siga, at tað undrar meg r eg spyrji hver orsøkin er til esa leypan um hvørkrarnar á ivnadarflokkinum. Tað er serliga yvirtøkutrøllid im her spøkir. Vit hava i lands- yrinum umhugsad eitthvørt ig, sum tikid er og tad man vid Sambandsflokkinum, iva greitt gjølliga frá, hví vit ava hildið neyðugt vera, at vit royingar sjálvir koma at ittaka í umsitingini av landi kkara. Vit hava einki málseki yvir- kid, ætla heldur ikki, uttan ið, at vit halda og meina, at tað nasta rætta má vera, at vit jálvir eru við í ellum teim liðum ir nakað nertir við okkara egnu durskifti. Og hetta er og hevur verid igið i so mong år. P. M. Dam, ili tók onkutid soleiðis til: »har n ikki er sjálvur, har er ein ikki eira enn hálvur<. Mundi kenna tta av royndum. Veit ikki betur enn at Sam- indsmenn hava tikid undir i esum, ein avleiding av hesum m. a. at vit eru sjålvir vid i lum uttanlandssamrådingum ir Føroya vidurskifti uteftir rða vidgjørd. Spyr teir sam- indsmenn, fólkafloksmenn, -yvirtóka tjóðveldismenn, o. s. fr., sum hava verið við til hesar samráð- ingar, um henda leið ikki hevur givið okkum fyrimunir, aftur- imóti mannagongdini fyrr, tá vit »luttoku« á tann hátt, at danir greiddu hesa umboðan. Og eg veit ikki betur enn at allir partar hava góðtikið hesa yvirtøku, og at allir partar eru sannførdir um at hon er neyðug og ti at henda yvirtoka hevur givið okkum nógv betur innlit í viðurskifti okkara andvegis oðr um tjóðum, og samstundis sloppið samarbeiðsmonnum okk ara, dønum, undan mangari svárari knipu Eg meti hesa yvirtøku at vera av ti góða, ti hon hevur givið okkum nógv størri sjålvsålit. Nú kundi eg hildið áfram at nevnt dømi um »yvirtøkur«, sum eisini Sambandsmenn uttan at blunka hava góðtikið, t. d. bragdið, at vit skulu hava okkara egnu frí merkir. Ti sjálvt um hetta hendir uttan at nakað málseki er yvirtikið, so vil hetta vera stig ta rottu leiðina, at skapa okkum størri sjálvsvirðing, ti frímerki kemur at tóna egna flagg okkara. Nú fer eingin útlend ingur meira at ivast í, at Føroyar eru ikki Danmark, men Føroyar Eitt geografiskt falsum verður samstundis nu rættad Eg havi verid i landsstyris samarbeiði við Sambandsmonn- un og havt gott samstarv við teir allar. Eg sigi teir ikki illar, ti at teir hava verið við til at styrkja um okkara sjálvsálit, m. a. við meira og meira at forka umsitingina av okkara egna landi á okkum sjálvar, hetta sjónarmið fer sjálvandi at vinna frama, meira og meira. Annað er óteinkiligt Men skal vón vera um fram- haldandi fruktargott samarbeiði millum flokkarnar, so má tað vera uppá høgu tid, at Dimma- lætting reviderar og redigerar ta hetz, sum nú í longri tid hevur verið ført ómóti einum fram haldandi = samarbeiði millum Sambandsflokkin og Javnaðar flokkin. Tað ber nú einaferð ikki til at blása og samstundis hava mjøl í munninum Eg meti stjórnarligu steðu Foroya og Danmarkar millum at vera okkum til fyrimunar Vit eiga framvegis at virka fyri at alt sum er við til at spilla samvinnu millum tjóðirnar, verður burturbeint Hetta gerst einans um vit stremba fram ímóti at skilja støduna hver hjá oðrum og at vit viðgera oll áhugamál okkara undir stavnhaldinum at tæna Foroya fólki og Føroyum Hetta er hugsan javnaðarmanna J. Lindenskov Kemilux einaferð enn OSTALURIN verður vinarlig- t biðin um at seta hetta aftur- varið í blaðið. Schønning Eysturoy spyr, hví ; loyvi mær at svara so, sum eg jørdi í SOSTALINUM. Schønning! Eg hevdi aldri arað soleiðis, um eg visti, at gum hevdu so góð krot í hond- i. Tó kann eg framvegis ikki ia greiði á greinum tygara í OSIALINUM. Tann 21. sept- nber skriva tygum, at »KEMI- UX< må gevast vid framleiðsl- ni, og geva so býráðnum skuld- a fyri, at so er. Í somu grein undir »Figg- igin í lagi< skriva tygum orða- ett, at Kemilux hevur fingið unnligt og skrivligi byggiloyvi nytt virki. Nú fari eg at yrja, hví Kemilux so skal vast við framleiðsluni. Har culdi alt verið í lagi, ti byggi- yvi verður ikki givið, uttan loakk o.a. er í lagi, so tað er rt at byrja byggingina. Annars skal eg viðmerkja, at ri góðum mánaða síðan spurdi g P. Christiansen, byrådsfor- ann, inni å fundi i teknisku evnd um so var, at tygum øvdu fingid grundøki og byggi- yvi. Hann svaraði, at tað kendi hann als einki tila. Um hann ikki skuldi vita tað, ver skuldi so vita tað? N.B. Góði J.F.N! Um eg isti, at telefonsamrøda okkara r at vidføra slíkan orðadrátt, um hon nú hevur gjørt, skuldi g einki havt sagt. Eg havi eisini ngið at vita frá býráðslimum, t hatta hevði eg einki við at gera, tí um nakar skuldi verið spurdur, so skuldi tað antin verið formaðurin eila næstfor- maðurin. Eg skal tó viðmerkja, at bert hálvan tíma eftir telefon samrøduna okkara millum, tos aði eg við formannin í teknisku nevnd, og svaraði hann mær, at tað, sum eg hevði sagt, var júst í tráð við tað, sum hann vildi havt sagt. Hetta kann tú eisini fáa váttað frá honum, so eg ikki standi sum Svarti Per í hasum málinum Vinarligast Berge Persson Rættleiðing Tað er ikki beint, sum Berge Persson skrivar omanfyri, at Schønning Eysturoy hevur skrivað greinina í SOSIALIN- UM 21. september, men var tað blaðið sjálvt, sum skrivaði fråsøgn í sambandi við støduna hjá Kemilux. Haraftrat varð ikki í nevndu grein fråsøgn sagt nakad um, at Kemilux hevur fingið munnligt og skrivligt byggiloyvi til nýtt virki Tað sum blaðið skrivaði var orðarætt hetta Schonning Eysturoy sigur, at Kemilux hevur bæði fingið munnlig og skrivlig lyfti um byggiloyvi til nýtt virki, men at einki er hent í málinum. Baði tekningar og figging eru langt síðani greidd J.F.N B R Ø ÞAt bróta slóða Gerið so væl at seta hetta í æraða blað tygara Í 14. september nr. 161 frá leygardegi 21. í h. m. skrivar tjóðveldismaður lesarabræv undir heitinum: ur valevni javnadarfloksins? Lagt verdur eftir javnadar- flokkinum i Suduroy, serliga i Vågi, har slikt dugnaloysi sigst at vera millum javnaðarmenn, at Sambandsmað- ongin teirra kann nýtast sum valevni flokksins og farið hevur ti verið til sambandsflokkin at fáa eitt valevni til láns. Hvussu mikið er í hesum tid- indum frá tjóðveldismanninum, veit eg ikki, men má hetta tykj ast ollum hugsandi fólkum veru- leikafjart og bert giting. Annars leggur brævskrivarin dentin á at lýsa fyri lesarum blaðsins, hvussu vánalig umboð flokks okkara eru mótvegis um- boðum tjodveldisflokksins, og sum besta dømi upp á hetta verður sjálvandi nevnt Ove Mikkelsen, logtingsmaður, arb- eiðisgevarin mikli og slóðbrót arin, ja, maður, sum brotið upp hevur úr nýggjum, sum tik- ið verður til Nú valdast, hvønn tydning j.b.m. skrivar: Síða 5 Landbúnaðarpolitikkur Í Dagblaðnum 25. sept. skrivar D. H. (Demmus Hentze?) nakr- ar viðmerkingar um panelgrein- ina hjá Kára Petersen í SOSI- ALINUM herfyri: >Hin gloymdi vinnuvegurin« D. H. skrivar, at ongir nyggir tankar komu fram i nevndu grein hjá Kára, og tað hevur valla heldur verið ætlan Kåra'- sar, men skal eg supplera, at als onki nýtt var í greinini hjá D. H., sum byggir á vanligan fólkaflokshátt á mesnið um, at Javnaðarflokkurin hevur jarð lagt reiðarar og bøndur. Ein kundi spurt D. H.. hvussu hann greiðir lesarum og veljarum sínum frá, at reiðarar og aðrir eigarar av fiskiflotanun idag trívast sera væl, hóast Foroya land er stjórnað av Javn aðarflokkinum, meðan bendurn ir eftir metan D. H.'s vantriv ast Er ikki orsekin at finna hjá bøndunum sjálvum fyrst og fremst, og ødrum, sum hava somu hugsan, sum D. H. Eftir mini meta rakti Kári nokso beint, tá hann mælti til, at tað kki einamest er peningaliga, men heldur menniskjansliga og samfelagsborgarliga, at bend- urnir á Foroya landi sakna væl- vild, og torva samhug, og tí fáa hesar semdir Meðan Javnaðarflokkurin hevur verið í stjórn landsins, hava bøndurnir millum annað haft og hava framvegis hesar figgjarligu sømdir: At kunna lána frå Føroya Jarðaráði nærum ómarkað til íleggingar fyri 3% í rentu yvir 30 ár. Hverjir aðrir samfelagsborg arar kunna tað? Fáa studning til mjólkafram leiðslu og mjólkaflutning. Vera skattaðir árliga fyri hverja mjolkikugv av 1.000 kr hóast nógvir borgarar vita, at ein kúgv, sum ikki netto gevur mjólk fyrin einar 3—4.000 kr. árliga verður avtikin. Legg merki til, at tey neyt, sum í 1973 blivu premiéradi, hovdu mjólkað tað árið í virði fyri millum 6 og 7.000 kr. brutto, herfrá fara so útreiðslur til kraftfóður o. a arliga fyri eina kúgv umleið 1.000 kr soleiðis at netto-inn tøkan verður fleiri ferðir túsund krónur At hver skorin seyður verður skattaður av 130 kr., meðan seyðaprísurin í dag liggur frá 2—300 kr. og upp eftir til bondan Hetta mótprógvar, at Javnað- arflokkurin hevur ella ætlar at jarðleggja teir føroysku bend- urnar Framhald á síðu 6 hesin skrivandi leggur í ordatell- ini at bróta slóð og bróta upp úr nýggjum, ti tað er ongum vågb- ingi ókunnugt, at O. M. ikki er annað enn vanligur umboðs- maður (g-maður) fyri útlendskar fyritokur á fiskakeyparaøkinum, sum fyrst keypti fisk fyri belg- iskar frc., men av onkrari orsøk gavst vid ti, og sidani er farin yvir at keypa fyri sterkar norskar krónur. Lætt er at rista reimar á ann ans rygg, sigur orðatakið, og hesin kynstur er sum ollum vitu- ligt, væl eldri enn O. M., eins og kynsturin tann at virka við annans peningi og annans am- boðum. So stendur einum og hverjum fritt fyri at meta um, um slíkt >bragd< eftir gamlari foroyskari siðmenning er at skilja javnt við vat bróta slóð“ ella »at bróta burtur úr nyggjum« Javnaðarmaður NA Hvor er ætlanin hjá teimum fýra? Nevndarlimirnir í Havnar Arb eiðsmannafelag hovdu lesara bræv í ávikavist 14. September og SOSIALINUM leygardag undir heitinum >Vit eru ikki væl nogdir<, sum skal vera eitt svar til ta blaðsamroðu, sum SOSIALURIN hevði við meg viðvíkjandi teirri loysn, sum løgtingid kom til í spurning inum um hækkan av prístals viðbótini við í minsta lagi 1,30 seinasta oyru fyri hvort pristalsstig oman tyri 100 Tað sum eg legði í orðini, at „vit arbeiðsmenn eru væl nøgdir viða, var, at vit fingu sømdir og ikki vórðu púrasta skúgvaðir til viks sum so mangan. Tað kann upplysast, at tað fanst eingin meiriluti á Foroya løgtingi fyri nøkrum ødrum ursliti enn tað, sum samtykt vard. Tad sum eg egði um uppskot tjóðveldis floksins um hækkingina av pris talsvidbotini til 1,90 oyru vera ov illa undirbygt standi eg vid! Lesið uppskot tjóðveldisfloksins lesið tað gjølla alt sum tað var Koma tit so ikki til sama úrslit sum eg? Tað kemur mær fyri, at henda skriving er meiri propaganda fyri tjóðveldisflokkin enn harm ur um, at teir sokalladu verka menn fáa ov litið útbýti. Men tjóðveldisflokkurin kundi væl ikki fáa betri foroyskt blóð at fora sina propagandu við enn just tad, sum rennur i ædrunum á hesum fyra hetjunum, ið hava sitid í upp til 18 ár í nevnd Havnar Arbeiðsmannafelags Men eitt skulu tit limir í Havnar Arbeiðsmannafelag gera tykkum greitt. at nú skal valið standa millum meg og teir fýra nevndarlimirnar. Tí tað kunnu tit sjálvir síggja. at eg hvørki kann ella vil vera formaður saman við slíkum monnum ! Martin Kúrberg — i