mikudagur 13. november 1974síða 5

Nr. 64 — 13. november 1974 Svenning av Lofti: sosialurin Síða 5 Latið okkum læra av søguni Maður hevur sagt: >Tann, ið ikki vil læra av søguni, er dømd- ur til at endurtaka hana<. Hesu fyrndarorð eru mangan sannað, ikki minst av teimum, ið rátt hava fyri borgum, bæði í farnu tíð og á okkara dogum. Hevdi Hitler havt lært av søguni vidvikjandi herferð Napoleons eystur til Russlands í 1812, hevði hann ikki latið herlið síni farið somu leið og gjørt sama mistak. Hann lærdi ikki av søguni og varð ti dømdur til at endurtaka hana, til týning fyri mong hundraðtúsund ung týsk og russisk hermannalív og undirgang fyri Týskaland. Onnur søgulig mistøk Ein franskmaður segði fyri nøkr- um árum síðani við Billy Gra- ham: »Amerika er nú á middags- hædd síni. Stórbæra tjúgunda- aldar siðmenning tess hevur nátt hámark sítt. > Við hesum orðum lá óivað tann hugsan, at nú var við at venda hinvegin. Við at kanna søguna koma vit at hugsa um siðmenningar, sum í fortíðini náddu heiðurstindar, men sum nú einans eru at finna í segubókum. Sum dømi skulu her verða nevnd: Babylon, Hellas, og Rómaríkið, sum all høvdu tað til felags, at tey end- aðu í vesaldómi og moralskum fráfalli. Í bók síni um Rómaríki >The Decline and fall of the Roman Empire« nevnir Edward Gibbon m. a. hesar orsøkir til, at hetta veldiga heimsríki og siðmenning tess gekk til grundar: l. hitt skjótt vaksandi talið á hjúnaskilnaðum 2. njóting uttan tarmarhald. 3. fall fólksins, 4. fall átrúnaðarins. Av hesum sæst at tað vóru innlendis viðurskifti, sum vóru A—T—TT||—Á| 1 — —— ——— Lindg-skipasmiðjuni tørvar nýggjar fram- leiðsluhættir Talan er um møguliga framleiðslu av boripalium í staðin fyri tangaskipabygging. Marknaðurin á tangaskipum er í løtuni vånaligur, og tað er ongin trygd fyri, at Linde skipasmidj- an í Danmark bert fer at fram- Talan er um at framleiða boripallar í staðin fyri risatangaskip leiða skip í framtíðini. Brúk er fyri nýggjum hugskotum bein- anvegin, orsakað av at tað tekur sína tíð at menna, framleiða og fora út á marknaðin nýggja framleiðslu. Í hesum sambandi hevur Lindo skipasmiðjan heitt á leiðarar og starvsfólk síni um at koma fram við nýggjum hug- skotum. Skipasmiðjan hevur í mun til aðrar skipasmiðjur fleiri sáttmálar um byggjan av skip- um, so góð tí er at umleggja framleiðsluna, sigur umsitingar- stjórin á Linde-skipasmiðjuni, Erik Quistgård. Teir hava sått- málar um byggjan av risatang- bátum fram til 1978, og skipa smiðjuni tervar framvegis fleiri arbeiðsmenn innan sveising, samstundis sum roynt verður at nútímansgera umsitingina. Ein meguleiki fyri framleiðslu er boripallar til oljuboringar DUC, ið er felag hjá A. P. Møller, sum leitar eftir olju i Norðsjónum, fær allar sínar boripallar úr USA. Um Linde skipasmiðjan fekk hesa fram- leiðslu um hendi, vildi hetta givið arbeiði til eini 5009 fólk, sigur umsitingarstjórin á Lindø- skipasmiðjuni í viðtalu við danska blaðið AKTUELT. orsekin til fall Rómaríkisins. Heimini, sum eru grundstuðul samfelagsins, upploystust, og fólkið tveitti seg uttan tamar- hald út í lystir og ólevnað. Ein hevur sagt: >Tað vóru ikki figg- indaherliðini, sum jarðlogdu nevndu ríki. Aðrenn figginda- herliðini komu inn um borgardyr Babylons, Hellas og Róms, hevði synd fólksins útint drep- andi verk sítt, tjóðin kundi ikki verða standandi, hon varð etin upp innanifrå av syndarinnar kreft, og tað var hon, id gav tjóðini mønustingin.« Onkur hevur sagt, at sama var vid Tyskalandi. Hetta land, sum hevur verið nevnt menning- armiðdepil heimsins og sum fostraði menn sum Martin Luther, Goethe, Schiller og Wagner, eitt land kent kring allan heimin, sum eitt land har Gud fekk heiður og orð Hansara var virt, har mentanin náddi tindarnar. Men ateisman fekk yvirtakið hjá teimum politisku leiðarunum. Og sum jedin Borsenius hevur sagt í bók um søgu jødanna: »Hvar var tjóð mentunarmanna og yrkjar anna<, tá Týskaland gav seg yvir til jødahatur og jagstran undan og undir seinna heims- bardaga. Ursliti3 av hesi fram- ferð og ellum ti ómoralinum kanna vit. Billy Graham hevur sagt: Aðrenn russar náddu Berlin, áðrenn Bretar og amer- ikumenn náddu Ruhr, hevði Týskaland longu tapt bardagan orsakað av sínum egna rotin- skapi og gudloysi.« Eisini á hesum eki endurtóku teir søguna. Fara vit at endurtaka søguna? Vónandi ikki. Men hetta er tann brennandi, sum tann einstaki foroyingurin eins og legting, landsstýri og aðrir myndug- leikar koma at avgera. Tað vísir seg at vera so lætt hjá okkum at siga, hvussu viðurskiftini í Vjetnam, Kypern og politiskar kreppur aðrastaðni skulu loysast. Men hvussu er við okkara egnu tjóð, hvussu er við okkara egna býi, hvussu er við mínum egna heimi og hvussu er tað við mær sjálvum? Danmark, sum hevur fostrað andans stórmenni sum t. d. Ingemann, Brorson, Grundtvig og aðrar, er hesi seinastu árini sokkið longur og longur niður á ómoralsku mýrina, so at tað nú hevur fingið eyknevnið »køstur- in i Europac. Tað mest syrgiliga í tí, sum fram er farið í Danmark, er at fóiksins valdu menn á tí lóg- gávutinginum ikki eru ósekir í at hava leitt fólk og land út á blotan. Hetta hava teir gjørt við at taka týðandi skorður burtur, skorður, sum setta vóru av monnum við ábyrgdarkenslu og gudstrúgv og á meginreglum Bíbliunnar. Her hugsi eg serliga um grein 234 í straffilógini (pornografilógin) og lógina um frían abort. Teir góvu porno- grafiini leysar teymar bæði í skrift og í myndum. Úrslitið er eitt samfelag, ið loysnar frá beinunum og rotnar innanífrá. Danska tjóðin hevur eftir øllum at doma heldur ikki lært av søg- uni. Á einum kristiligum útifundi á ólavseku, varð mótmælt, at ymisk navngivin og ónavngivin donsk blød verða seld her i Føroyum og at vístir verða; ónærisligir filmir, og spurt varð í hesum sambandi, hvussu tað var við filmseftirlitinum. Hetta er vert at taka til eftir- tektar hjá myndugleikum okk- ara, tí sambært grein 234 í straffilógini (sum danir hava av- tikið, men framvegis er í gildi í Føroyum) eru slik blød og filmir ólóglig her heima. Heitt skal tí verða á Feroya Landsstýri og Føroya løgting um at streingja á og fáa steðgað hesi ólógligu selu. Nevnda grein 234 í straffilógini er ikki bara í vanligum gildi her í Føroyum, hon er staðfest av løg- tinginum fyri ikki so langari tíð síðani, við tað, at tá hon varð løgd fyri Føroya Løgting til møguliga avtøku, visti håttvirda løgting okkara hesum frå sær og å tann hått stadfestu galdandi reglugerð, sum bannar ónæris- ligari skriving og ónærisligum myndum. Men kortini liggja hesi ónærisligu blød frammi til selu í flestu bladsølum í Føroy- um. Jóhan Mortensen hevði 29. juni í ár grein í Sosialinum, sum hann nevnir >Einoygd hugleið- ing um vikublød. Her skulu verða tikin brot úr greinini: >Tað er ein ovurhondsstór rúgva av teimum (vikublødun- um), ið hverja viku finna sær veg inn í flestu foroysku húsar- hald. Tey hagtel, ið eru til skjals, tosa teirra skilliga mál. Vit foroyingar eru stórnýtarar av vikublødum. Ofta er tað ein stak ódámligur heimur, ið fjalir seg aftanfyri teimum snotligu, marglittu lættlisnu síðunum. Samantikið kann sigast, at flestu vikublødini eru ein ódám- lig spekulatión í menniskjaligum veikleikum og ynskjum. Tey eru ein turrgeldan av menniskjaligum virðum og ein forðan fyri handligari og anda- ligari mennan. Ein heilaoyðandi kostur í flestu heimum í Føroyum.« Veruleikin er tann, at tad land, sum hevur tíkið burtur flestu byrgingarnar á tí porno- grafisxa økinum og yvirletur í hendurnar å grammum speku- lantum at vålka sær sum teir vilja, útvegar føroysku blaðsel- unum 90% av ellum lesitilfari. Fara vit at læra av seguni? Vónandi. Latið tí øll, ið vilja lítlu tjóð okkara tað besta og verja hana ímóti óndum ágangi, standa saman í hesum máli og á tann hátt vera við at halda tjóð okkara uppi á einum fyri eitt kristið fólk verdugum stødi. Og hetta gerst við hjálp Guds okkara. [ff III Betania i Skopun 20 år i morgin Í morgin eru 20 ár liðin síðani nýggi salurin, Betania hjá Hvít- usunnusamkomuni í Skopun var tikin í nýtslu. Til vígsluna í 1954 var Holger Pedersen fyristødu- maður í Tabor-samkomuni i Keypmannahavn til staðar. Í sambandi við 20 ára hátíðar- haldið er skipað fyri møtirød sum byrjaði seinasta mánadag og heldur á til sunnudagin kom- andi, har m. a. vitjan er av fyri- stødumanninum i Filadelfia i Aarhus, Kurt Christensen. Hvitusunnusamkoman i Skop- øun hevur havt eitt sera gott samstarv vid samkomur i Dan- mark. AAA [AA AA Almennir fyrilestrar SÅLARFRØDI Undir hesum heiti heldur Eyðun Joensen, cand. psyk., í november — desember mánaða 4 fyrilestrar á Fróðskaparsetr- inum. Allir fyrilestrarnir byrja kl. 20. 1. Hóskveldið 14. november 8. 28. mu 4. 5. desember Fróðskaparsetur Føroya Klinik for tandproteser Mandag den 2. december åbner jeg klinik i Dr. Jakobsensgøta 11 i Tårshavn med konsultation efter aftale. M idlertidigt tele- fonnummer 12240. 16—17. Tid kan bestilles hver dag mellem Mads Chr. Jacobsen exam. prakt. tandtekn. medlem af LPT i Danmark overenskomst med kommunerne Reception lørdag 30/11 mellem kl. 10—12.