leygardagur 12. oktober 1974síða 8

Síða 8 sosialurin Nr. 55 — 12. oktober 1974 Politiskt maktarloysi — Andsteðuflokkarnir standa púra maktarleysir og einasta atfinning teirra er nú, at alt ov nógv er gjørt valskeiðini havt tingi og 1 Tey tvey seinastu javnaðarflokkurin bæði á hevur leiðsluna, landsstyri Tad fyrra valskeidid var and- stødan misnøgd vid, at ikki nog nógv almenn arbeiðir vórðu gjørd, og at tey, sum gjørd vórðu, ikki vórðu gjørd nóg skiótt. Andstaðan fann tá fragd i at snyrja, hvussu gekk við hes- um og hasum, nær ætlanin var at gera hetta og hatta o. s. fr. Men nú er vent í holuni, og í at valstridid hesaferð skal snúgva seg um al- Nú er løtuni bendir alt á, mennu peninganýtsluna andstaðan misnøgd við, at ov nógv almenn arbeiðir eru fingin frá hondini og skuldsetur javn- aðarflokkin fyri ábyrgdarloysi í figgjarmálum og fyri at hava oyðslað við skattaborgarans peningi. Eitt tekin um politiskt maktarloysi. Tad má ásannast, at nogvur peningur er nýttur, men sam- stundis má ein halda fast við, at tað er rættur politikkur, sum rikin er. Tað er royndur lutur, at ta er munandi dýrari at byggja fýra ár seinni enn fýra ár fyrr. Oll tey gjørd eru í almennu arbeiðir, sum valskeiði, vildu kosta munandi meira, um tey ikki vórðu gjørd fyrr enn í næsta valskeiði. Hetta er vitu ligt, soleiðis sum alt tilfar dýrkar og soleiðis sum arbeiðs lonin hækkar Hetta vil við ødrum siga, at politikkur floksins á hesum eki hevur spart milliónir í hesum orðum javnaðar- skattaborgarunum hópatali. Tær figgjarligu góðu Vilhelm Johannesen, blaðstjóri tidirnar, sum hava verið, hava loyvt hesi peninganýtslu, og tey almennu arbeiðir, sum gjørd eru, telja alsamt við sum aktivir. Her er talan um virðir, sum ekjast dag frá degi og kunnu oll, ikki minst skattaborgararnir, sum gjalda skulu, fegnast um, at tey vórðu gjørd, meðan so frægt fekst fyri peningin Hóast so nógv er nógvur gjørt og hóast so peningur er nyttur, so er framvegis nógvur peningur til taks kortini. Teir sina almennu grunnarnir eru á trem- ur, landskassin hevur altid tøkan pening og privata upp- sparingin hevur ongantíð verið sterri enn tað sama. Og oman á alt hetta bæði handils- javnin og gjaldsjavnin yvirskot. sýna Javnaðarflokkurin tekur ábyrgdina Andstoðuflokkarnir frásiga sær alla ábyrgd av tí politikki, sum rikin er tvey tey seinastu val- skeiðini. Í fyrra valskeiðnum vóru teir misnogdir, tí har hendi ov lítið, og nú eru teir mis- nøgdir, ti ov nógv er hent. Men hesa ábyrgd tekur javnaðar- flokkurin. Javnaðarflokkurin tekur ábyrgdina av, at so nógvur peningur er nýttur til sam- ferðslumál, at vit um fá ár kunnu siga, at allar bygdir og allar oyggjar hava fingið sam- Flokkurin tekur eisini av, at so band. ábyrgdina peningur er nýttur til ravmagn- an, at alt landið longu nú hevur fingið ravmagn. Flokkurin tekur somuleiðis ábyrgdina av, at so nógvur nógvur peningur er nýttur ti telefonútbygging. at allar bygd ir um eini tvey ár hava automat telefon. Eisini tekur javnaðarflokkuri ábyrgdina av, at so nógvur pen ingur er nýttur til sosialforsorg, at ongin líður neyð, um sjúka elli, avlamni ella vanlukka gera seg galdandi. Somuleiðis tekur flokkurin ábyrgdina av, at gjøldini til vanlukkutryggingina eru hækkað, soleiðis at dag peningur og skaðabetur til hann ella hana, sum raktur verður av vanlukku, er tvífaldaður. Javnaðarflokkurin krýpur Framhald á síðu 14 TT gel] Er javnaðarsamfelagið møguligt? Ikki so sjålvdan tå tu luttekur i, ella lýður á pol orðaskifti hoyrir tú fólk taka nokurlunda soleiðis til orða: Eg havi onki beinleiðis ímóti javnaðarhugsjónini, og óivað hevði tað samfelagið, sum var skipa og stýrt eftir hesi hugsan verið eitt samfelag, sum bar av ollum, tá hugsa verður rættvisi og menniskjanslig kor. Men eg trúgvi bara ikki at sosial- isman, at javnaðarsamfelagið er møguligt. Menniskjan er nú einaferð ikki so, sum hon átti at verið, og ongastaðni í heiminum er tað enn eydnast fult út at skipa eitt samfelag, har bæði sosialisma og demokrati ræður. Sjálvandi eru hesi orð lutvis rætt; men orsekirnar til at so er eru eisini mangar. Stundum plagdi eg svara hesum soleiðis: Tú góðkennir, at sosialisman og javnaðarhugsjónin er einasta pol um trivna, góð hugsan, sum kann tryggja ellum landsins ibågvum mann- sømandi og rættvis kor, og einasta politiska hugsjon, sum kann bjarga mannaættini undan sjålvstyring, vegna rånsmanna- kenda jagstran eftir rikidømi jarðarinnar og dålkan og eitrar av himmal og jørd. Hóast tú við gongur hetta, tekur tú ikki undir við javnaðahugsanini, tí tú trýrt ikki uppá at hon er megulig, tað er ov myrtk fyri framman. Javnaðarhugsanin hevur bert 100 ár á baki; mer hyggja vit rundan um okkum og kanna eftir, hverja veldugar kreftir henda hugsan hevur loyst úr bandi og hverji framstig fyri verkamannastættina hon hevur verið atvold til um heimin allan og ikki minst í okkara egna sam- felagið síggja vit, at hetta er ein sigrandi hugsan, ein hugsan í menning, bert ikki nóg skjótari Sjálvt um vit her í Føroyum hava játtað okkum til kristin dómin og kristnu kirkjunna í u.l. 1000 ár, og sjålvt um kristnir oddamenn stundum hava gjørt mistøk, og sjålvt um livsháttur okkara als ikki sam- svarar kristna boðskapin, vildi eg undir ongum umsteðum pástaðið, at kristindómurin og Bíblian hevði skuldina, og at vit eins væl kundu slept bæði Bíbliu og trúgv. Framhald á síðu 11 Hilmar Bech skrivar: Herfyri stóð í blaðnum 14. Sept úttalilsi frá einum sambands- manni um, at í foroyskum poli tikki var bert talan um tveir ilternativar flokkar, nevniliga sambandsflokkin ødrumegin og tjóðveldisflokkin (sjálvstýri) hinumegin, meðan allir aðrir flokkar vóru at rokna sum fjant og fjas Nú er tað so, at á landi sigur okkum, politiska søgan her at tann tíð var, tá tað verunliga bert vóru tveir flokkar nevniliga sjálvstýri, og samband sogari sígur okkum eisini, at tá var før- Viljin og hegnið til at føra politikk! oyskur politikkur fyri stóran part bert fjant og fjas. Í hovuðs heitinum var politikkurin hetta keglið samband/sjálvstýri, sjálvstýri sama upp í saman samband, og meðan politikkarar mestsum tevdu í hesum sama, sýntist tað sum teir ikki rætti liga vóru varugir við tey stóru problemini í samfelagnum, eitt nú sosiala Orættvisi sum ráddi og mangt annað, og eg kann ikki hugsa mær, at hin foroyski velj- arin ynskir at fáa tey somu politisku viðurskifti aftur at valda, sum hesin sambandsmað- urin nú leggur upp til. Tá hin føroyski javnaðar flokkurin fyri umleið 50 árum síðani fór at gera vart við seg í foroyskum politikki, setti hann sær sum mál fyrst og fremst at virka fyri at skapa eitt rætt- vísari samfelag, sum tryggjaði ollum íbúgvum eina betri og tryggari tilveru, heldur enn at spilla tíð og kreftir upp á tví dråttin um samband/sjålvstyri fjant og fjas, og stremban floksins sum bert er henda hevur borið frukt soleiðis, at tað so vid og við hevur eydnast at fáa aðrar flokkar at undir við teim sjónarmiðum, flokkurin hevur barst og berjist fyri Vit javnaðarmenn eru av teirri áskoðan, at ríkisfelagsskapurin við Danmerkina er av alstórum týdningi og til mikið gagn fyri land og fólk okkara, og ti lå flokkur okkara á odda í útform- anini av stýrisskipanini, vit nú hava, ein stýrisskipan, sum tryggjar okkum mong rættindi og peningaligan stuðul bæði til rakstur og útbyggjan í okkara taka sum landi, samstundis sum vit hava sjálvsavgerðarrættin á so mong- um økjum Síðani heimastýrislógin kom i gildi i 1948 hava skiftandi lands- stýrismeirilutar rátt her á landi og javnaðarflokkurin hevur ver- ið við og havt leiðsluna í fleiri av hesum samgøngum, meðan hann minniluta iðrar tíðir var í Javnaðarmenn dugdu skjótt at síggja, at treytin fyri at skapa ein sunnan vekstur í samfelagn- um, var eitt væl útbygt vinnuliv og sostatt var neyðugt at før- oyingar áttu ein nýmótans fiski- flota, og tað var ein av hevuðs- uppgávunum, flokkurin setti sær, tá hann skipaði landsstýri saman við sambandsflokkinum og sjálvstýrisflokkinum at skapa figgjan til skipabygging, og hetta menn nú fóru undir at byggja nýggj skip heldur enn at beta um tær gomlu sluppirnar, og henda endurnýggjan hevur hild- ið fram til dagin í dag, soleiðis at skipaflotin er vaksin munandi síðani 1959 (við undantak av sjálvstýrislandsstýrisskeiðin- um 1963 — 66) og er nú effektiv- ari enn nakrantid fyrr, og ti hevur tað borið til hjá okkara fiskimonnum at veiða meira enn fyrr, hóast veiðibann. Og tað gleðiliga er hent, at fiskimanna- inntekurnar eru fleirfaldaðar, og tað stendur fast, at ongantíð hevur áhugin til at byggja skip verið so stórur, sum júst tey tidarskeid, tá javnaðarmenn leitt landsins stýri, hetta sýnir, at menn hava álit í fólkinum. eydnaðist, soleiðis, at hava Men uppgávan er ikki bert at byggja skip, men eisini at tryggja fiskiflotanum veiði møguleikar, og her hevur flokk ur okkara víst, at hann sum leið ari í samráðingum saman við ødrum hevur kunnað tala sak foroyinga soleiðis, at okkara fiskimenn til dagin i dag hava átt veiðirætt hjá eðrum, sam stundis sum vit hava ognað okkum sterri part av okkara egna landgrunni fyri á tann hátt at nøra um heimafiskiskapin og harvið beta um inntøkumøgu leikarnar hjá útróðramonnum. Í framtíðini vil tað vera so, at ein av hevuðstáttunum í polit iska talvinum úteftir verða sam ráðingar um fiskirættindi, og ti er tað umráðandi, at menn, sum hav vilja, skil og hegni, verða okkara talsmenn í hesum tídn ingarmikla leiki. Eitt av teim málum, sum javnaðarflokkurin til seinasta valg setti sær fyri at birta undir, var idnaðarútbyggingina, og eisini her kann sigast, at fram stig eru hend, tí skaptir eru láni og studningsmeguleikar, sum ikki vóru fyrr til hesa vinnu grein, og gongd er komin á byggingina av idnadarvirkjum Framhald á síðu 17 |