leygardagur 14. desember 1974síða 9

Nr. 73 — 14. december 1974 sosialurin Síða 9 Pólargranskarin Ivan Papanin, pólargranskari, ið er áttati ár, er ikki minni enn tvær ferðir útnevndur til hetju sovjettsamveldisins. Hjábardag- amaður og vinur hansara Jev- genij Fjodorov, akademilimur, greidir i hesi grein frå liv og virki hjá mætasta sovjettiska pólar- granskaranum Ivan Papanin. Eg vil innleida hesa fødingar dagsgrein mina vid at taka upp minum, Hon var aftur eina av sum skrivad er i 1937 greinum skrivað inni í einum tjaldi undir veikum meðan dimmi pólarnáttarinnar var við latin ravmagnsljósi, at hverva. Greinin var víðari til radiofjarritaran Ernst Krenkel, ið sendi hana víðari til blødini í Petrosavodsk. Brot úr dagbók mini um hetta mundi greiða frá, at vit vóru í einum Odnarstormi av norði, ið dróg okkum framvið landnyrðings- strond Grønlands. Tað var liðið hálvt ár, síðani vit vórðu settir út á henda ísflakan við Norð- pólin og á krotutum leiðum høvdu flutt okkum gjøgnum Is- havið til Grenlandshavið . . . Her kemur eitt brot burtur ur greinini: >... Vit hevdu ongan at taka upp dømi eftir vit måttu sjålvir umhugsa og fremja husarhald okkara lika frå prim usnålum til tey minstu tól, og á ein slíkan hátt, at ongin av okk Radartól við Norðpólin 19. feb. 1938. Ein einastandandi túrur á rekaísinum er at enda komin. Leiðarin av ferðini Ivan Papanin skal pakka antennuna saman - hitt seinasta fjarritið er sent um skuldi blíva orkimlaður. Og tað gjørdi Dimitrievitj Papanin leiðari a >Norðpólur<É nýggjan hatt konstruera ta um Hann upp fann í túsundatali av smáum og fyrstu pólarsteðini Hann kundi á ein fatandi útgerðina stórum lutum og nýtti hesi í arbeiði siggja úrslitið Tað eru skaptir Nú kunnu vit av hesum luti arbeiðsmeguleikar heruppi, sum teir gomlu pólargranskararnir ikki hava torað at droymt um Vit lærdu Ivan Papanin nær at kenna, tá hann um kveldarnar stuttleikaði okkum við at greiða frá hendingum sinum gjøgnum tidina Í teimum døgum, tå hitt russ iska keisareveldid for i sor, tå stættarstridid mentist til borg rastrið, tá var Papanin við í teimum fyrstu herðdeildunum hjá Reyða Herinum. Tá borgarastríðið var endað, fór Papanin norðureftir fyri at luttaka í eini byggjan av eini risastórari radiostød við tær oydnu Aldansskógirnar, fyri á tann hátt at rekja nakrar flokks- uppgávur í Franz Landi, í Tajmyrfrostøkinum og at enda her á rekaísinum. Tað er ein maður, sum hevur skil fyri at Jósefs arbeiða saman við menniskjum; hevur skil at halda upp á tey og skipa fyri Bestu ár mini eru tætt knýtt til hetta menniskja heilt liðugur við út búgving mina á anum í 1932, var tað við bangni at eg fór til hin Arktiska Stovnin Tá eg sum ungur var lærda háskúl Ívan Papanin Ívan Papanin, doktari í geografi, kontraadmiralur og tvær ferðir åtnevndur til hetju Sovjettsamveldisins Her skuldi Papanin, ið var út- nevndur til leiðara fyri teirri norðastu pólarsteðini tá á dog um, nevniliga í Franz Josefs Landi, heilsa sínum komandi meðarbeiðarum Hann setti okkum ungu monnum nógvar spurningar um uppvøkst og framtid okkara um útbúgving og áhuga okkara 0. s. fr. Eg var tibetur ein av teimum, sum honum dámdi Og triggjar mánaðir seinni kundi bólkur okkara skipa upp ognarlutirnar hjá observatori inum á Hookeroyggjunum í Franz Josefs Landi Leiðari okkara var alla tíðina allastaðni Hann var hin fyrsti at lyfta útgerðina á heðrum tyngstu leyp síðani yvir til at at taka eina hond í hjá bygningsarbeiðs monnunum. Tað var gongd í irbeidinum alla tíðina pólar summarið er stutt, so ein kundi ikki geva sær góða tið Papanin sýndi altið sitt at skipa fyri, samstundis st hann alti kom fram við ski góðum hugsanum im tid høvdu við teir vanabundnu a' gerðirnar at gera. Og hesi pol irferðin Franz Jósefs Landi lyggjum, t. d hundasleður til rarferðir ein