leygardagur 15. februar 1975síða 5

Nr. 13 — 15. februar 1975 sosialurin Síða 5 Um tveir mánaðir verður fyrsta fría valið í Portugal Borgarastríð og innrás hóttir fólkaræði í Portugal Vandin tykist at fara at gera seg galdandi við valið til portugis- iska tjóðartingið í apríl. Í hesum sambandi er ætlanin at hernað- arstjórnin skal frá, og at politisk stjórn verður sett í staðin. Men aðrir nokk so hugtyngjandim meguleikar koma at taka seg upp, um Moderati Framburðs- Spinola: Hegrakreftirnar hava góðan meguleika at venda aftur hugaði Centrumsflokkurin fellur saman undir ódemokratisku vektini, t. d.: 1) ein kollvelting, har vig- gongdir vinstrasinnaðir bólkar við kommunistiskum stuðli reka menningina á cubanska ella sovjetiska leið. Lyklapersónarn- ir í hesum sambandi eru: Vasco Gonzalves forsætisráðharri, Costa Martins arbeiðsmálaráð- harri og kommunistiski floks- leiðarin Alvari Cunhal. 2) ein høgrasinnadur uppreist- ur, fylgdur av borgarastridi og uttanlanda uppilegging fyri at fåa eitt fasistiskt einarædi end- urstovnað. Ivingarsamir Serliga eru tað kommunistarnir, sum við iva síggja fram til fyrsta fría valið til grundlógargevandi tjóðartingið. Veljarakanningar sýna, at kommunistaflokkurin fær 10% av samlaðu atkvødun- um og kemur hesin sostatt ikki at hava sama vald folkarædis- liga sæð eftir valið, sum hann hevur i løtuni. Hetta hevur fingið Alvaro Cunhal, ið sýnir seg at vera fanatiskur stalin- istur, til at halda, at valið eigur at vera útsett — til fólkið er meiri »politiskt búgvið<. Við ødrum orðum: Til veljararnir eru sannferdir um, at kommunist- iska leiðin er hin hollasta. Kan hetta ikki lata seg gera, vilja kommunistarnir hava valið útsett í „serliga tilafturskomn- um< landspertum sum til dømis oyggjaflokkurin Madeira og nakrir landspartar norðanfyri — har fólkið onki skil hevur fyri politikki og helst vil atkvøda fyri teimum mest afturhaldssinnaðu flokkunum. Sosialistarnir taka ikki undir við hugsan kommunistana um at útseta valið. Teir halda, at nóg mikið er pilkað við undanfarnu einaræðisharrarnar Salazar og Caetano. Um so ikki fyri annað fyri demokratiska prinsippið eigur valið at fara fram til ásettu tiðina. So mugu politikkararnir taka við valúrslitinum í tolni. Morð Ottin i teirri sosialistisku leguni er stórur. Tað er hugsanin manna millum, at tveir teir sein- astu månadirnar undan valinum koma at avgera framtid Portu- gals: Fyrst um komandi mánað byrjar almenna valstridid, og ein nýggj sivil stjórn skal taka við — um alt gongur væl — seinast í apríl. Tað er í hesum tíðarbili at tær ódemokratisku kreftirnar hava lættast við at gera um seg. Ein væl tilrættaløgd mótmælis- gonga — eitt morð ella sabo- taguatgerðir t. d. — kunnu skjótt geva teimum vidgongdu høvi til at nýta hesi tiltøk sum umbering fyri partvís at steðga valinum og partvís at fáa våpnadan samanbrest partana millum. Mario Soares uttanrik- isrådharri, ið er sosialistur, ávaraði í seinastu viku móti borgarastríði og uttanlanda her- nadaruppilegging í Portugal. Herfyri gjørdu maoistar, vinstrasinnaðir mótmælismenn og lógleysir hermenn seg inn á Alvaro Cunhal vil hava valið útsett til fólkið er politiskt búgvi eina kongress, sum høgraflokk- urin helt í býnum Porto. Hetta er eitt talandi demi um tey ótryggu politisku viðurskiftini. Mario Soares uttanríkisráðharri sigur, at um fyribilsstjórnin ikki fer frá í friði, og heryvirmenninir venda aftur til hersteðir sínar, kemur Portugal framvegis at vera eitt ófrælst land. Mario Soares uttanríkisráðharri ávarðar í móti borgarastríði og uttanlanda uppilegging »Jacobinarar« Til teirra, sum krevja eina styrkta kollveltingarliga roynd, eru heryvirmenn, Gonzalves for- stisráðharri, Martins arbeiðs- málaráðharri og allir sjey lim- irnir í samstarvsnevndini hjá vápnamegini. Tað er vert at leggja til merkis, at hesir sjey verða róptir »Jacobinarar« eftir tí mest við- gongda bólkinum í fronsku koll- veltingini. Ongin teirra hevur hægri starv innan herin enn oberst. Triggir teirra eru kap- teynar og ein er lejtnantur. Hetta sigur okkum nakað um á hverjum samfelagsborgarligum stigi kollveltingin liggur — í Portugal geva undirheryvir- menn generalunum boð. Tað er við hesar sjey at Alvaro Cunhal plagar at fara í holt við — sjålvt um tað ikki altid er so stuttligt, men hetta kann koma at gagna honum seinni. Ein annar, sum er vinarligur moti kommunismuni, er Otelo Saraiva de Carvalho, brigadu- generalur, id hoyrir til Lissabon regiónina. Hann er somuleiðis leiðari fyri hini nógv umtalaðu Kontenital kommandoini, sum í eini neyðsteðu ræður yvir besta partinum av portugisiska her- inum. Ætlanir Eitt álop frá hesi kommunist- isku samansverjingini á portug- isiska fólkaræðið er langt frá óhugsandi, um so er at valið fer borgarliga fram. Men ein hegra uppreistur, fylgdur av borgarastríði og inn- anlandi uppíleggjan, er líka so væl væntandi. Spania tilreiðar Sogur ganga um at spanska her- leid. jan í Madrid er í ferð við at fyrireika innrås i Portugal. Spaniólar rokna við eftir faum tímum at kunna flyta fleiri stridsvognar og jarnbreytavogn- ar við hermonnum inn til høvudsbyir Portugals, nevniliga Lissabon, Coimbra og Porto. Framhald å sidu 7 stubbar uttaneftir Nýggja vinkonu Fyrrverandi Beatles-leikarin, Ringo Starr, kom nú um dag- arnar til London í fylgi við nýggjari vinkonu. Hon er 24 ára gomul og eitur Nancy Andrews. Ringo sigur, at hann nú er skildur frá konu Tey giftust fyri 10 síðani og fingu trý sínari. árum bern. Vitjanin endað Pakistanski forsætisráðharr- in, Ali Bhutto, endaði uttan- landaferð sína fyrr enn ætlað, og fór heimaftur longu leyg- ardagin, av ti at ein lands- lutastjorn i útnyrðingspart- inum av landinum læt liv av einari bumbuspreinging. Hann var staddur inni å einum universiteti, har ein bumba brast. I minsta lagi 18 studentar fingu skada av spreingingini. Utseta valid Tad ætlada valid i Portugål er utsett i umleid triggjar vikur. Tjóðartingsvalið skuldi eftir ætlan verða seinast í mars, men nú er boðað frá, at valið skal haldast 25. apríl. Hetta er ársdagurin fyri hermanna- kvettinum. Boðini komu ikki óvæntað, tí embætismenn og politikkarar hava fleiri ferðir sagt, at teir kunnu ikki verða lidnir við fyrireikingarnar til valið so skjótt sum ætlað. Vil varðveita Bret- land í EF Vesturtýski uttanrikisråd- harrin hevur sagt, at land hansara av øllum alvi fer at virka fyri, at Bretland verður verandi í Felagsmarknaðin- um. Á einum fundi í Vestur- berlin, har rådharrar úr ymsum europeiskum londum vóru til steðar, segði uttan- ríkisráðharrin, at fer Bret- land burtur úr Felagsmarkn- aðinum, so kann væntast, at onnur lond fara at gera tað sama. Bannað flokkinum Stjórnin í Pakistan hevur sett forboð fyri Awami-flokkin- um, sum er størsti andstødu- flokkur i landinum. I farnu viku var ein rådharri myrdur, og Ali Bhutto sigur, at kann- ingar benda á, at saman- svørjingar hava verið gjørdar ímóti stjórnini og fólkinum. Hann segði, at andsteðu- flokkar hava skipað fyri sam- ansverjingini. Samstundis segði Ali Bhutto, at stjórnin fer at virka fyri at styrkja um fólkaræðið. Tíðindi úr Paki- stan siga, at nógvir limir í Awami-flokkinum eru settir fastir. Valevni Henry Jackson, senatorur í USA, hevur boðað frá, at hann fer at royna at gerast valevni hjá demokratunum til forsetavalið har, sum verður Sovjettiska tid- indastovan TASS kom við einari atfinning at Jackson og segði hann at vera eitt amboð hjá zionistunum og teimum afturhaldssinnaðu Jackson hevur fleiri ferðir funnist at amerikanska utt- anríkispolitikkinum næsta ar Kvotan sett ov høgt — Kvotan fyri sildaveiðu í Norðsjónum varð sett ov hogt, skrivar tíðarritið hjá Norges Fiskerlag. Kvotan varð hesuferð sett til 488.000 tons við møguleikum at víðka hana meiri í tíðarskeiðinum 1. juli i fjør til 21. juni i ár. Hetta vóru 200.000 tons meiri, enn fiskifroðingar mæltu til. Stór gáva Marus Al-Sharif, sheikur í Saudi-arabia, er hugaður fyri at gleða sonin við einari óvanligari gávu, skrivar eitt týskt blað. Hann ætlar at keypa soninum ein skansa í Texas. Sonur hansara lærdi til flogskipara í Texas, og hann vitjaði ofta skansan, har honum dámdi væl. Ti hevði tað verið ein góð gáva, sigur sheikurin Onassis sjúkur Grikski ríkmaðurin, Aristotle Onassis, fekk fríggjadagin viðgerð á amerikanska sjúka- húsinum í Paris ímóti einari »alvarsligari influensu«. Tá Onassis kom til Paris, hevdi hann konuna, Jacqueline, og dóttur hennara Kristinu, við sær. Læknarnir á sjúkahús- inum siga, at Onassis hevur viðgerð imóti sjúku í veddun- um, sum hevur ávirkað hjartað, og samstundis hevur gjørt tað torførari hjá honum at anda.