leygardagur 15. februar 1975síða 11

Nr. 13 — 15. februar 1975 sosialurin Kapitalisman er sjúk Um orsakirnar til kreppuna í teimum kapital- istisku londunum skrivar cand. oecon. F. Gorjunov: Øll tey mest framkomnu londini í tí kapitalistiska partinum av heiminum eru nú í búskaparlig- ari afturgongd. Veksturin í bruttotjóðarframleiðsluni er smokkaður niður um nullstrik- una og stendur nú á minus. Inflatiónin tvisporar, framleiðsl- an minkar, og arbeiðsloysið veksur allastaðni. Amerikanskir buskaparfrød- ingar samanbera støduna i dag vid ta stóru kreppuna i 1930- HR num. Eitt høvudseydkenni er tad, at skuldin hjå øllum veksur. Småar og stórar fyritøkur læna sterri og sterri upphæddir til hægri og hægri rentu. Bankarnir læna eisini, og staturin lænir. Amerikanski staturin hevur øgi- ligar útreiðslur — fyrst og fremst til hernadarendamål. Hesin peningur fæst ikki einans gjøgnum skattin. Og ti noyðist stjórnin at útskriva virdisskjøl, sum verða seld og geva eigar- unum rentuinntøku. Tað verður eisini steðugt vanligari at keypa brúksverur upp á borg i USA. »Keypid nú — rindið seinni. . .«, geyla reklamurnar, og fólk keypa bilar, keliskáp, sjónvarpstól osfr. — og mugu bløda grovar rentur. Eisini bensin og matur verða keypt upp á borg. Teir størstu amerikonsku bankarnir taka eisini lut í mill- umlanda pengaspekulatiónum. Teir figgja vøksturin hjá teimum stóru monopolunum og læna til útlendskar fyritøkur og viðhvert eisini til onnur lond. Hesir bankar hava sent øgiliga stórar negdir av pengum til Vestur- europa. Hesir pengar verða róptir »eurodollarmarknadurin«. Í endanum á 1973 og fyrst í Tilboð! K. K.-margarin Makrónur 77% 20 x 1/2 kg 125 gr. Appelsinmarmuláta Klár-suppa Oksabouillion Cowboy buksur Cowboy jakkar 28“ 320 Fuglafjarðar Keypssamtøka 1974 var rentan komin upp å 11—12 procent. Henda kreditt- dyrkan førdi til, at skuldin vaks uppaftur meira. Sambært blad- num »Bussines Week< hevði amerikanska vinnulívið eina skuld, sum var 15 ferðir sterri enn profitturin. Fyri at hækka profittin fóru monopolini so at seta prísirnar upp, og so minkar jú eftirspurningurin. Soleiðis varð framleiðslan tarnað, og framleiðsluminkan er tað sama sum arbeiðsloysi (og uppaftur minkandi eftirspurn ingur). Fleiri og fleiri smáar og miðalstórar fyritøkur fara á húsagang, og bankarnir, sum hava lænt teimum pening, koma sjálvir í trupulleikar. Sjúkan (framleiðsluminkan arbeiðs- fallandi eftirspurningur framleiðsluminkan) breiðir seg longur og longur upp í ti kapitalistiska samfelagskropp- inum. loysi Síða 11 Tað sigst, at fleiri av teimum stóru bankunum eru í vanda, og hendir tað, at hesin hornastein- urin í kapitalistisku økonomiini fer å rull, so er ilt at siga, nær og hvar endar. »Bussiness Week« gremur seg um, at »amerikonsk økonomi er eitt fjall av skuld«. Vit noyðast at geva blaðnum rætt i, at kapital- isman hevur alla grund til at stúra. hann (APN) Móður og troyttur av veiðiferð —