sunnudagur 23. mars 1975síða 6

Síða 6 sosialurin undir at kanna hvørji hús eru friðingarverd Sum eitt lið í hesum kanningum hevur savnið skipa fyri húsaskrásetingum kring alt landið — Fornminnissavnið er væl á- leiðis komið við at skráseta hús í Feroyum. Tey hús, sum eru skrásett, eru bygd fyri 1940. Húsini, sum talan kann vera um at friða í fyrstu syftu, eru bygd fyri 1900. Eftir er hjá savninum at kanna, hverji hús eru varð- veitingarverd og at fáa hesi friða, sigur Arni Thorsteinsson, fornfrødingur, í viðtalu vid Sosi- alin. Eigararnir skulu sjålvir gjalda vidlikahald Fridingarmyndugleikarnir hava sambært friðingarlógina heimild at friða hús. Tað at friða hús er ein juridiskur spurningur, sum í sjálvum sær ikki hjálpir húsunum. Lógin sigur eisini, at eigarin hevur skyldu til at halda húsini viðlíka undir eftirliti av Fornminnissavninum. Í serlig- um førum kann Fornminnis- savnið lata peningaligan stuðul til friða hús. Friðingarskipan Upp á fyrispurning til Arna Thorsteinsson um hann kundi hugsað sær eina aðra friðing- arskipan, sigur hann: Eg kundi hugsað mær eina skipan, har friða hús vóru býtt upp í tríggjar bólkar: 1. Hús, sum kunnu nýtast. Hann, ið nýtir húsini, skal sjálvur halda hesi viðlíka. Tá serlig krev vera sett af Forn- minnissavninum, skal savnið gjalda útreiðslurnar av hesum. 2. Hús, sum ikki vera nýtt. Hesi hús kunnu setast í stand Eirikshús í Mykinesi, sum Fornminnissavnið eigur og leigast út til ferðafólk ávísar tíðir av árinum undir eftirliti. Húsini skulu figgjarliga helst hvíla í sær sjálvum. 3. Hús, sum ikki kunna nýtast Hesi hús kunnu hava stórt bo vegagerðir miljø- og søguligt viðir, og kann tad ti ikki krevjast av eigaranum at hann skal halda tey viðlíka. Tey mugu ti metast sum bein- leiðis fornminni, og má savnið gjalda fyri viðlíkahald. Góð arbeidshøli Fornminnissavnið hevur sera góð arbeidshøli, men harafturi- móti ongi goymsluheli. Gamlir gripir, sum vit hava funnið, vera goymdir ymsastaðni í læntum hølum. Roynt hevur verið at fingið onnur høli til leigu, men hevur hetta ikki eydnast okkum enn. Í løtuni hava vit eina um- sókn liggjandi hjá Tórshavnar Býráð um at sleppa at leiga ein part av Millers pakkhúsi. Eg haldi, at hetta pakkhús, sum er frá 1890unum, og gamla hospi- talið frá 1826, ið liggja lið um lið, eru friðingarverd, sigur Arni Thorsteinsson. Eingin fakkunnleiki til gomul hús — Størsti tørvurin hjá savninum til at restaurera gomul hús er fakkunnleiki. Fornminnissavnið kann í løtuni ikki veita rådgev- ing í slíkum feri. Eg kundi hugsað mær at Fornminnissavn- ið hevði ein byggikønan mann við handverkara- og restaurer- ingsarkitektútbúgving, sum kundi veitt fólki vegleiðing í slíkum spurningum. Allar toftir friðaðar Øll jarðfost fornminni so sum toftir, innskriftir, gamlar gravir 0.s.fr. eru automatiskt friðað. Tað hendir seg ikki so sjáldan at tá byggiarbeiði eru í gerð koma menn fram á toftir. Vit hava ikki so stóra orku, at vit kunnu kanna hesar beinanvegin, men Foroya Fornminnissavn Maður dregur lunda laga viðurskiftini soleiðis, at á- hugin verður tæntur hjá báðum pertum. 60 fornminnissakir til viðgerðar — Minsti parturin av arbeiði okkara er at grava lutirnar fram. Tilfarið frá útgrevstrum verður í fyrsta umfari niðurpakkað og kannað, tá stundir eru til tess. Størsta arbeiðið er harafturímóti at kanna og viðgera gripirnar, sum funnir verða. Í letuni hava AE Brúgvagerðin um Fossá i Vestmanna. Savnið tekur eisini ímóti tilfari um postflutning og Nr. 23 — 23. mars 1975 vit 50—60 fornminnissakir til viðgerðar. Komnir fram á toftir i Gøtu og á Sandi I løtuni fer fram útgrevstur í Sydrugøtu, har vit eru komnir fram á ein fornan bústað, sum ivaleyst er frá vikingaøld. Undir arbeiðinum uppá vidkan av kirkjugarðinum heima á Sandi komu menn fram á toftir. Vit eru í letuni í ferð við at kannað hesar. Fornminnissøvn Runt um i Føroyum eru fleiri fornminnisfeløg og søvn. Gøtu Fornminnisfelag, sum stovnad varð i 1970, heldur Blåsastovu vidlika, sum kommunan eigur. Nordoya Fornminnissavn hevur ogna sær gamla handilin í Klaksvík, sum stavar frá mono- polhandilstidini. Fuglafjardar kommuna hevur ogna sær eini gomul útróðrarmannahús, og Miðvágs kommuna eigur og rek- ir náðinsgarðin Kálvalíð. Á Nesi hevur ein familja tikið seg sam- an um at stovna eitt familjufelag til tess at varðveita og rekja eini gomul hús — kalla Gamla Gerði — sum tey eru ættað úr. Set- húsini til handilshúsini á Víkum í Oyndarfirði eru sera væl varð- veitt, og hevur eigarin, Petur Klein, sjálvur rindað kostnaðin til viðlíkahald. — Um Fornminnissavnið stóð Kádissa. Hetta amboð verður nýtt til at sláa súlu við