mikudagur 28. mai 1975síða 6

Nr. 38 — 28. mai 1975 sosialurin Sosialistar boykotta stjórnina í Portugal Lissabon, Reuter: Portugisiski Sosialista- flokkurin boðaði hósdagin frå, at flokkurin ikki vil luttaka í stjórnarsamarbeiðinum aftur fyrr- enn hernaðarliga kollveltingarráðið hevur steðga kommunistunum í at bannað útgávu av åvisum blødum Mario Soares: einarædi Leidarin i portugisiska Sosialist- aflokkinum, Mario Soares, segði, at Portugal ikki fer at finna seg í kommunistiskum einaræði ella eini >Albanisering< t.v.s. eins politiska skipan sum í Albania, sum stendur Kina nær. Á einum pressufundi segði Soares víðari, at landið er í ferð A LL AA ae [— Portugal vil ongantíð góðtaka eitt kommunistiskt við at koma inn í eitt fíggjarligt anarki. Sosialistaflokkurin ynskir ikki at framskunda eina stjórn- arkreppu, segði hann, men flokkurin vil á hin bógvin heldur ikki luttaka í stjórnarsamarbeið- inum, fyrrenn hernaðarliga koll- veltingarráðið hevur góðkent tær treytir, sum flokkurin hevur ásett. Sosialistaflokkurin kallaði saman til eina stóra mótmælis- gongu seinasta hósdag til tess at mótmæla, at útgávan av blað- num Republica er steðga. Hetta er eitt av teimum fáu blødunum í Portugal, sum ikki hevur verið stýrt av kommunistunum. Teir báðir sosialistisku ráð- harrarnir boykottaðu ein stjórn- arfund næstseinasta týsdag or- sakað av at kommunistarnir høvdu steðga útgávuni av Lissa- bon-blaðnum Republica, og álit- andi keldur innan flokkin siga, at teir báðir ráðharrarnir ikki vilja luttaka í stjórnarsamar- beiðinum, fyrrenn blaðið verður givið útaftur. Eitt slagorð, sum sosialistar- nir valdu sær til mótmælis- gonguna hósdagin, var >Stjórn- in eigur at virða fólksins vilja«. Sambært eygleiðarar ber hetta prógv um, at sosialistarnir ikki meta seg longur at vera við í stjórnarsamarbeiðinum, sum umfatar kommunistar, sentrum- vinstra-flokkin, fólkademokrat- arnar og portugisisku fólkaræð- isrørsluna, ið allir arbeiða saman við kommunistunum. Maktmisbrúk, P.S. Sivertsen og Kommansmýra Fyri stuttum stóð í 14. Septem- ber eitt lesarabræv, har grein- skrivarin fannst at manna- gongdini í samband við útbýt- anina av grundstykkjunum á Kommansinyru, og bað um frá- greiding frå avvardandi politik- arum. Eg havi sjålvur bida vid spenningi eftir hesi frågreiding, og av ti at ongin enn er komin, fari eg at greida vidkomandi eisini ti eg haldi, at tað hevur al- mennan áhuga — frá, hvat ið mær hevur verið fyri. Tann 25.2.1971 sendi eg inn umsókn til byrådid um byggiøki til sethúsabygging. Eg fekk svar frå býráðnum, at onki byggi- lendi var til taks tå, men at um- sókn min fór at verða tikin vid, tá hetta aftur gjørdist aktuelt. Tá eg so frætti um tey 43 grundstykkini á Kommansmýr- u, kyknaðist vónin í mær aftur, og sendi eg tí við góðum treysti inn áminning um gomlu umsókn mína. Men gakk — vón mín brast, og tað við lít. Eg fekk hendur á einum lista, har hesi 43 útvaldu stóðu á. Eg kagaði einaferð, eg kagaði tvær ferðir og eg kagaði triðju ferð, men navn mítt varð ongastaðni at sjá. Men, seinasti teigur á hesum lista var nevndur „Umsókn dagfest«. Eg fór so at kanna hesar dagfestingar, og var eg vónsvikin áður, so varð ikki betri nú. Av hesum 43 heppnu, høvdu bert 2 — tvey sekt áðrenn eg. Góðtrúgvnan sum eg helt meg vera, ringdi eg til formannin í Byggi- og byarskipanarnevnd- ini, sum eg als ikki hevði tosað við fyrr, men bert kendi í sam- band við býráðið og onkrum út- varpslýsingum um fundir í Meinigheitshúsinum. Ég var eitt sindur forternaður, tað skal eg viðganga, men eg spurdi so fólk aliga sum eg kundi, um hetta ikki var ein misskiljing — men kortanei, her var ongin misskilj- ing, og tå eg gjørdi vart við, at her var okkurt óregluligt, sum eg vildi kanna, varð eg á sera frekan hátt spurdur, um eg hótti. Maðurin var ikki til at tosa við, so eg legði hornið á. Ég tosaði síðani við hinar fýra lim- irnar í Byggi- og býarskipanar- nevndini og greiddi teimum frá umsókn mini. Teir segdu allir sum ein, at teir ongan kunnleika høvdu til hana, og at teir høvdu fingið ein lista við 43 nøvnum frå formanninum P.S. Sivertsen, sum hevði sagt, at hesin listin varð gjørdur eftir teirri raðfylgju sum umsóknirnar vóru komnar inn. At versonur var millum tey 43, P.S. Sivertsen sum fingu síða 7 grundstykki á Kommansmýru, hóast umsókn hansara var millum tær yngstu, og hóast sami versonur áður hevur fingið grundøki frå býráðnum, haldi eg vera fullgott prógv fyri mis- tanka minum um at P.S. Sivert- sen hevur misbrúkt starv sítt sum formaður í Byggi- og býar- skipanarnevndini. Sigurd Bech P.S. Sjálvandi var eg ein av teimum, sum frammanundan seinasta býráðsval fekk bræv frá P.S. Sivertsen, har hann lovaði mær grundstykki, tá ið býráðið fór at stykkja út aftur *- Málvelting Uppreistur er nú vorðin so van- lig hending í gerandisdegnum, at hetta má sigast at vera líka so vanligt sum at fara í kirkju, og tað er næstan tað sama. Hugsa verður um málsligu kollvelting- ina í Hoydelum, málveltingin. Hvert ár koma studentar og pinslavåttar, pisur og pinsla- pisur år Hoydølum. Uppreistur sum mål i sær sjålvum verður vanliga nevnt ritualir og kann samanlíknast við tilbiðjan av totempelum, fløggum, føroysk- um tíggjukrónuseðlum ella ød- rum symbolum. Hetta er vanligt fyri steinaldarmenniskju, men er ikki ókent í framkomnum sam- feløgum. Utbúgving skuldi helst sett menniskja omanfyri mysti- cismuna, tó fyrikemur tað mær, at tað grør um gangandi fót, mysticisman veksur sum arvi innanfyri akademiska heimin, solidarisk mysticisma, fólkalig mysticisma. Virði av vísindalig- um kanningum verður mett eftir um tað passar við fólksins kenslur, ikki um kenslurnar ver- uliga eru, men sum nýggja prestaskapi sigur tær eiga at vera. Aftur til málspurningin í Hoy- dolum. Er nakar tanki meira ab- surdur enn tankin um ein før- oyskan student, sum bara kenn- ur til foroysk viðurskifti og før- oyskar tankar? Er nakað í Før- oyum so týdningarmikið, at tað er vert at byggja ein føroyskan studentarskúla um hetta nakað? Studentaskúlin skuldi helst veri ein skúli, sum lyfti fólk upp um heimfødiskapin, ikki ein skúli, har fødin er heimfødi. National- isma er altid identisk vid heim- fødi, kravið um at skriva upp- gåvurnar á føroyskum er eitt nationalistiskt rituali, ein heim- foðislig bon um at sleppa at vera pínslaváttur, eitt offur á heim- foðisins altari við nationalmao- istiskum prestum. Málið, sum helst skuldi veri eitt amboð, er blivið eitt tómt symbol í einum religiosum stríði. Studentaskúl- anæmingarnir skuldu eisini fing- ið eina føroyska matematikk, umberi støddfrødi, har man brúkti ð í staðin fyri x, tí x ikki finst i ti foroyska alfabetinum, sjålvt um tað finst í ti islendska. Kravið frå studentunum er, at landsstyri yvirtekur pædagog- isku leidsluna av studentaskul- anum. Hvi skuldu føroyingar yvirtikid leidsluna av studenta- skúlanum, tá teir kortini fara til Danmarkar at finna nýggjar hugsanir um studentaskúlar? Einasta úrsliti av einum fer- oyskum studentaskúla verður, at kvaliteturin fellur, tí krevini minka av tí einfaldu grund, at eingin er førur fyri at stilla krøv. So leingi studentaskúlin er undir danskari leiðslu, so er kravi í minsta lagi, at føroyskir stud- entar eru forir fyri at lesa í Dan- mark. Fyri tað næsta er enda- málið við studentaskúlanum al- ment, ikki specielt føroyskt, sjålvt um man vidhvørt kann brúka føroyskt kryddur. Tað kann sostætt bert vera eitt plus fyri foroyskar studentar, at teir eru førir fyri at taka students- prógv á einum fremmandum máli. At teir eru so almerit vit- andi, at teir kunnu abstrahera frå føroyskum. Tå man veit, at fleirtalid av føroyskum studentum fara til Danmarkar at lesa, må kravid um kunnleika i donskum styrkj- ast, ikki fyri at gleda donsku ad- ministrationina, men fyri at gera føroysku studentarnar førar fyri at ferðast uttanfyri klettarnar. Sjålvandi kann tad vera stuttligt at ganga heima i fjøruni og vera fjørufrødingur, men tad er eingin grund at hava ein dyran stud- entaskula standandi fyri at ut búgva fjørufrødingar, åtta- mannfarsfrødingar, bekkaser- frødingar, lundaloppufrødingar, torvatrøllsfrødingar, alt rotfør- oyskt og gott, men einki fyri ein studentarskúla. Studentarskúlin er sum alt annað fyltur við ritu- alum, men ritualini verða ikki betur, um tey verða gjørd á foroyskum, og slett ikki tá man fer at meina ritualini alvorligt, so man ofrar prógvi Málveltingin er vorðin insti- tutión í Hoydølum, og um hesin spurningurin verður loystur, kemur spurningurin hvat næm- ingarnir skulu finna uppá næsta ár? Okkurt má tað vera, tí end- urtøkan má endurtakast hvert ár. Man kundi næstan trú, at ein nýggjur táttur í føroyasøguni skuldi skrivast, sum man seriu- producerar pinslavåttar, hvørki biblian ella eggvirkid i Rituvik kunnu konkurrera. Studenta- skúlanæmingarnir eru prædes tineraðir til at fella fyri heila- spuna, tí teir fáast so nógv við symbolir, at symbolini fáa vald á teimum. Teir eru so ungir, at teir ikki kunnu skilja millum sym- bolir og veruleika. Næmingarnir trongja til hjálp, teir mugu leiðast út úr ideologiska mjørk- anum, læra at skilja ímillum symbolir og málrættaða adfer Tað er so synd í fólki tá tey villast í sínum egna heilaspuna, tað veri seg heimfeði ella religi- on. Hinvegin, hvat skulu vit við ollum studentunum, universitet- ini hava ikki brúk fyri teimum, so hatta er kanska ein góð umbering fyri ikki at fara at lesa. Men ein studentareksamin kann hóast alt brúkast til annað enn universiteti. Í hvussu so er loysir tað seg ongantíð, at ikki at taka studentareksamin fyri eitt symbol. Jens Dalsgárd