leygardagur 5. juli 1975síða 9

Nr. 49 — 5. juli 1975 sosialurin Síða 9 Q/ | ÍA LR) 27) GÍ, % Í Ap MM NS 7 2 or, IS, Ý/ I N NN N NN SA NN NN If M 77 SN GANT FL 7 7 AG ól? 7 fj NN 7 Í N 7 7 7, 7! N N II: SN N NN J s 48717 UV il | ÁN NN ist // NN AN 7 Il N NN (fr 7 I 4 IM M 44 tr, MÅ / 4 ff Ritstjóri: Hans Thomsen SN Søgan um eitt flagg Hvussu bretska flaggið Union Jack varð til Tað skipafylgið av vikinga- skútum, sum gjørdi mest um seg og setti flestu sporini eftir sær bæði í Onglandi og Danmark, vóru tey 1000 víkingaskipini, sum í nærum eitt ár (1085 — 1086) lógu og bíðaðu eftir boðum á Limfjørdinum. Men hesin mikli skipafloti fór ongantíð undir segl. Í Onglandi hevði hetta ta ávirkan, at fólkið har gjørdist ein tjóð og í Danmark skapti tað uppreistur og ófrið, sum endaði við kongsmorðinum í Albani kirkju í Odense. Stóri dreymurin hjá Knúti hinum Heilaga var at vinna Ongland aftur og til at røkka hesum endamáli búði hann í 1085 út henda herflota. Skipini skuldu savnast við Aggersborg á Limfjørdinum, men meðan hann sjálvur varð tarnaður við suðurmark Danmarkar, vaks misnøgdin hjá skipsmanning- unum, og årid eftir brast upp- reisturin å, og Danmark fekk sin fyrsta halga kong, tå Knútur varð myrdur í Odense. Vilhelm Sigrarin Í Onglandi hevði trygdartæn- astan virkað sum hon skuldi, so har vistu teir av hesum mikla herflota. Enn vóru so fá árini umliðin, síðan teir við ræðslu og bivan vóru vanir við at síggja drekastevnini og tey ferhyrntu seglini daga upp í havsbrúnni, so einki var at undrast á, at hesi tíðindi úr Danmark settu ferð í menn og fingu teir at fara til verka. Tað Ongland, sum vit í dag kenna, var vorðið til bert nitjan år frammanundan á vigvøllinum við Hastings, har Vilhelm Sigr- arin og normanniski hertugur hansara hevði rikið seinasta angulsaksiska kongin, Harold, teir í 1087 bóru hann til gravar í St. Stefans kirkju í Caen, har gravsteinur hansara enn stend- ur, kom har ein maður og helt fyri, at hetta gravstaðið átti pápi hansara. Í stundini vórðu 60 dálar lætnir hesum manni, so teir fingu jarðað tann strids- mødda kongin. The Domesday Book »Angulsaksisku stórmenninir flyktust uttan um Vilhelm sum fluga uttan um sår fyri at geva seg undir<, stendur at lesa í einari gamlari krýniku og tað minst hervanda, men strids- fúsasta fólkið, sum angulsaksar hava verið nevndir, tók henda harðrenda valdsharra til sín, tí hóast blóðið rann sum áar- streymur í fótafari hansara, verður hann róstur fyri at hava fingið skil á aftur í landinum, >so tú kundi ferðast gjøgnum kongsins ríkir við føvninginum fullum av gulli uttan at nakar legði á teg<, sum tikið verður til. Vilhelm, sum ta fyrstu tíðina varð róptur >bastardurin<, sum skuldi sipa til, at hann var ein leysingasonur hjá Roberti her- toga í Normandinum, endaði sínar dagar við ti glæsiligara heitinum »sigrarin«. Tá tíðindini um tey 1000 skipini nåddu fram, var Vilheim ikki seinur í vendini. Hann visti, at hann kundi koma at fáa brúk fyri peningi, og tí læt hann seta saman >The Domesday Book« — dómadagsbókina, sum á ein hátt eisini gjørdist eitt slag av dómadegi fyri tað frælsa sam- felagslívið, sum higartil hevði rátt har í landinum og sum ongantíð hevði havt nakra reglu- bundna fyrisiting. Vilhelm læt skráseta hvenn leiðina fram, men tað, sum var komið at standa í >The Domes- day Book<, varð standandi, og eftir hetta gloymdu kongarnir Í summum frásegnum verður sagt, at tann mikli kongurin skal hava lagt alt oyggjaríkið undir seg, men her sigur jarðarbókin Tað viðgitna CAERNARVON CASTLE, har prinsarnir av Wales vórðu og enn verða krýndir. Tann núverandi Charles prinsur er 21. eingilski prinsurin av Wales ongantíð hvaðan teir skuldu fáa pengarnar, tá teimum tervaðu teir. Á sama hátt sum jarðarbókin hjá danska konginum Valdimar Sigur, sum er 150 ár yngri, er CONWAY CASTLE í Norður-Wales, ein av borgunum, sum Edvard I bygdi fyri at tryggja sær valdið í Wales frá trúnuni og dripið hann. Hann var harðrendur maður og bant ongantid frið, lív hansara var til seinasta andadrátt merkt av spenninggi og bardøgum. Tá einasta jarðarteig í Onglandi og hver ið átti hann, so til bar at síggja hjá kongi, hvussu mikið av peningi fall í hansara part. Herskipaflotin kom ongantíð keldutilfar til stóran part av danskari miðaldarsegu, gevur eisini jarðarbókin hjá Vilhelmi eina ógvuliga gjølliga mynd av Onglandi um ár 1100. nakað annað. Ikki tí, henda dreymin hevdu bæði hann og allir seinni kongar, men skrá- setingin av kongsins jørd stødg- ar norðan fyri York og við markið til Wales. Í maimánað í fjør vórðu fundirnir í tí gamla tinginum í Cornwall, The Stannary, upp- afturtiknir. Tá hevdu ikki ting- fundir verið í 222 ár, men tingið hevði ongantíð verið niðurlagt. Í 1973 sýtti ein tinglimur úr Wales fyri at frambera trúskapareiðin á eingilskum, tí málini hjá teimum fýra løndunum hava javnrætt- indi, so hann talaði tað gamla keltiska málið. Demi sum hetta eru mong, og í seguverki sínum um tey eingilskttalandi fólkini skrivar Churchill, »at ein góður skoti hatar Ongland.« Tað, sum fremst av øllum sameinar hesi trý londini og Írland, sum allar dagar hevur verið Onglandi ein veruligur meinbogi, er teirra felags kensla av, at alt, sum hevur gingið illa í hond hjá teimum, hava teir Onglandi fyri at takka Í eldir hava hesir herðu steinarnir malið saman, og teir fáa, sum tað ofta gongst ringastu figgindum, ikki verið hvennannan fyri uttan