leygardagur 19. juli 1975síða 4

Síða 4 smátiðindi innanoyggja Saltfiskabátarnir afturkomnir Saltfiskabtatarnir í Klaksvík eru afturkomnir av fyrra túrinum Í ár, og teir leggja nú upp. Hans Erik, sum er liðugur at landa, hevði 422 tons. Harav vóru 319 tons salt- fiskur, meðan restin var frystur fiskur og lýsi. Norðaldan hevði tilsamans 323 tons. Harav vóru 283 tons saltfiskur og restin frystur fiskur og lýsi. Borð- oyarnes leggur upp í letuni, og teir meta seg at hava 300 tons av saltfiski og 30 tons av frystum. Kvikk og Jógvan S komu á Klaksvík í vikuni. Teir hava ávikavist 210 og 200 tons. Pison kemur í Klaksvík um vikuskiftið. Teir hava 190 tons í saltfiski. Avskipa Nakrar avskipingar hava ver- ið í Klaksvík seinastu dag- arnar. Leygardagin avskip- aðu teir hjá Joensen og Olsen 250 tons av saltfiski við Bliki til Italia. Fiskurin verður fyrst fluttur til Álborgar og haðani til Italia. Kósavirkið avskipaði leyg- ardagin 350 tons av minka- fóðri til Noregs við Hólmi, og hósdagin fermdi Chr. Holm 400 tons av saltfiski frá Joen- sen og Olsen og frá Dáva- virkinum. Sama dagin fermdi Glacia 200 tons av flaki frá Kósavirkinum til Onglands og Týsklands. Bátakeyp í Klaksvík Tveir nýggir deksbátar eru keyptir til Klaksvíkar. Kári Kjelnæs og fleiri hava keypt Nólsoyar Páll av Strondum frá John Andreassen av Toftum fyri 100.000 kr. Nóls- oyar Páll er bygdur í Klaks- vík úr eik í 1927 og er 12,62 bruttotons til støddar. Hann fekk ísettan ein 79 hesta Bolinder Diesel motor í 1966. Olvheðin Jacobsen og fleiri hava keypt Sæurðadrang frá Jógvan Jákup Lauritsen í Sørvågi fyri 80.000 kr. Sæ- urðadrangur er bygdur í Havn í 1917 úr eik og er 10,11 bruttotons til støddar. I 1971 fekk hann isettan ein 65 hesta Buk Diesel motor. Norðurlendskur fundur Í august mánaða hevur mentunarnevnd Norðurlanda Ráðsins fund i Havn. Før- oyski limurin i hesari nevnd- ini er J. Fr. Øregaard. Av útlendskum luttakarum verð- ur sviin Per Oluf Sundmann, rithøvundi, ein Kirkjubasarur Á Olavssøku skipar kirkju- ráðið í Havn fyri basari til frama fyri Vesturkirkjuna. Í løtuni fer sela av lutaseðlum fram. Á lutaseðilin hevur Bent Restorff teknað eina tekning yvir býin við kirkjuni fremst. Vinningarnir eru góð- ir, m.a. eitt 4-mannafar og ein dagligstova. Selan hevur gingið hampuligt, men skal alt seljast, má takast væl undir, sigur basarnevndin. Nógvir fremmandagestir Nógvir fremmandagestir eru í Føroyum i løtuni, og nú fara eisini tey stóru ferðamanna- skipini at koma. Á Viðareiði eru nógv útlendsk ferðafólk í lotuni. Hotellið er fullsett og ymsa staðni i bygdini eru tjøld reist. Ein vidingur helt fyri, at nú vóru so nógv ferðafólk á Viðareiði, at tað var bert hendinga ferð, at hann sá nakað til bygdafólk- ið! Á svartkalvaveiði Borgarin ger nú klárt til at fara á svartkalvaveiði undir Grenlandi. Hann stendur á sleipistød í løtuni. Til feskfisk Palarstjørnan og Jákup fara væntandi aftur å feskfiska- veidu aftan å tann 20. juli. Bæði skipini liggja nú og pussa upp. Hvor var ætlanin? Fyrsta nummarið av Kvinnu- tíðindi fyri í ár er komið. Og eftirsum tað er kvinnuár í ár, verður sjálvsagt mest skrivað um hetta hugtakið í blaðnum hesaferð. Í oddagrein blaðsins verður tó eitt spurnartekin sett við, hvenn týdning hetta hugtak man hava. Har verður sagt m. a.: Tað hevur allarhelst verið í bestu meining, upp- skotið varð sett fram um eitt kvinnuár, men ikki eru øll samd um, at hetta verður til gagns fyri kvinnuna. Í summum londum verður av- leiðingin helst beint tvertur- ímóti, ið ætlað varð. Tað kemur kanska at virka sum eitt uggilsi í staðin fyri at virka stimulerandi. Hetta er ikki ætlanin við kvinnuárin- um, ella var tað kanska hjá onkrum? verður at enda spurt í oddagreinini. Kvinnutidindi er 30 blað- síður til støddar og kostar 6 kr. eintakið. Tað er Kvinnu- felagið í Havn, sum gevur út, og blaðstjóri er Hanna Lis- berg sosialurin At skriva At skriva i Føroyum hevur altíð verið avmarkað til eitt lítið lið av fólki. Eini hundrað ár fara skjótt at vera liðin, síðani skriftmálið varð skapt, men skriftmálið er kortini ikki blivið til nakra fólka- ogn. Vit kunna gott siga tað soleiðis, at fólk duga ikki at skriva, men tað man vera rætt- ari at siga, at fólk i Føroyum duga ikki at skriva tað foroyska skriftmálið. Spurningurin, sum arbeitt hevur verið við, er, hvussu eitt skriftmál skal skapast, har onki hevur verið frammanundan. Bæði viðvíkjandi stavseting og málburði. Løgid kortini, at tað skuldi stingast upp á menn, at foroyskt ikki var føroyskt, tá tað skuldi skrivast. Spurningurin um stavseting var í hvussu so er fyribils loystur í farnu eld, men hin er ikki loystur enn, og tann staðan stendur við, at fólk hava trupult at skriva, og helst bara lata vera at skriva. Tað eigur at vera soleiðis, at tá ein spurningur skal loysast, er frægasta mannagongdin tann, at kanna hverjum steði ein stendur á, tá farast skal undir at loysa spurningin. Í ødrum lagi at gera sær greitt, hvat ein vil við arbeiðinum. Tað liðið av fólki, sum hevur umsitið hetta væl- signaða skriftmálið hevur havt eitt sterkt og stýrandi endamál við arbeiði sínum, men tíverri ikki nóg gott, og hevur heldur ikki gjørt sær upp eina — eftir mínum tykki — nóg trygga meting av støduni, sum hon í veruleikanum er. Feroyingar tosa føroyskt og hava altíð gjørt tað. Tað er foroyskt sum fólk tosa. Men tað má undir ongum umsteðum skrivast. Tá er tað ikki foroyskt meira. Jú — nú fór eg skeivur — tað er eisini gott føroyskt, sum fólk einaferð hava tosað. Eg veit ikki hví, men haldi tað er harmi- ligt, at tað er ein partur av or- sekini til at tað gongst so trupult hjá fólki at skriva. Bara tað at seta seg niður og skriva til Havnar eftir einum líggja ella einari grýtu er trupult. Hvi? Eru føroyingar so byttir, at teir ikki kunna læra at skriva føroyskt? Hvi ikki venda spurn- inginum hin vegin og spyrja, um ikki okkurt er galid vid ti autori- serada skriftmålinum? Tad er har, at ein stórur partur av feil- inum er at finna. Sannleikin er tann, at fólk kennast ikki við tað skrivada foroyska málið, sum tey fáa at vita, at tey skulu skriva, um tey vilja skriva rætt foroyskt. Hví kennast tey so ikki við tað? Svarið er einkult! Tað er ikki føroyskt! Eg legði fyri við at skriva, at tað var eitt lítið og avmarkað lið av fólki í Føroyum, sum hevði kannað sær allan rætt til skrift- málið. Og tað hevur havt fylgjur, sum partvis eru ein vanlukka fyri fólkið — tí tað er ein vanlukka fyri fólkið, at tað er so trupult at skriva. Tað skriv- aða orðið er eitt amboð — ella rættari — skal vera eitt amboð hjá fólkinum í einum landi. Og tað skrivaða málið skal eisini vera eitt vápn hjá fólkinum í einum landi. Men í veruleikan- um er tað hent, at tað valdra- mannalið av føroyingum, sum Eyðun Andreassen nava tikið sær kannuna av røttum føroyskum skriftmáli, hevur nýtt tað sum eitt våpn til at trýsta sínar meiningar og sínar hugsjónir niður yvir fólk og køva aðrar meiningar. Serliga hevur tað eydnast at autorisera egnu uppfatanir av hvat er foroysk mentan við stórum F. Men tá eg nú havi sagt so mikið, so má eg beinanvegin rætta meg sjálvan aftur og leggja afturat, at hevði hetta ikki hent, so hevði mangt verið annarleiðis í landinum. Tað er ikki talan um nakra illgerð, sum við vilja er framd fyri at fáa sær politiskt vald ella tílíkt. Heldur ikki ætli eg mær at undirmeta tann velduga týdning, sum for- oysk skriving hevur havt, og serliga tann tjóðskaparkensla sum hetta var — og er — ein partur av. Eg segði, at grundar- lagið var partvís rætt — men ikki nóg umfatandi — fyri arbeiðinum, og fylgjurnar eru hareftir: fólk kennast ikki við skriftmálið, tað er ikki teirra mál, tað er ikki tað foroyska, tey Nr. 53 — 19. juli 1975 panelið kenna og tosa, tað er eitt kunstigt mál, sum tað skrivandi liðið hevur skapt sær sjálvum, til at fáa sínar hugsjónir á prent og út til fólk. Eg giti, at tað er so, at ongin fær forboð at skriva, sum hann vil. Men skriving á føroyskum verður av teimum sjálvbodnu skrivikøllunum býtt sundur i tvey. Eitt er føroyskt (t. e. antin eitt kunstugt, stívt mál, sum bara í undantaksføri kann sigast at minna um talað foroyskt ella er tað 50 til hundrað ára gamalt talumál av bygd) og hitt er tað ringa málið (t.e. vanligt før- oyskt talumál, soleiðis sum fólk flest tosa). Tað at teir sjálv- bodnu hava fingið autorisatión til sítt mál, og til at hava rætt tá talan er um at skriva føroyskt, ger at fólk — eisini eg — fái undirlutakenslur fyri sínum egna máli og ikki halda seg kunna skriva tað. Men hitt — tað reina, góða føroyska skriftmálið — tað kennist ongin við, tíans- heldur dugir ella vil skriva tað. Og tann syrgiligasti parturin er eftir enn. Kenslan at vanligt mál ikki er gott føroyskt, ikki bara fær fólk at aftra seg at skriva, men er eisini við at ávirka talumálið. Fleiri og fleiri eru farin at taka tað óferoyska skriftmálið til talumál, og tá er vanlukkan hend. Møguleikin til at fólksins, mál kann gerast tað amboðið og tað vápnið, tað av rettum skal vera, minkar meira og meira, so at vit um nekur fá ættarlið sita tept, meðan valdra- mannaliðið — tað við skrift- málinum — hóreiggjar sær so galið, sum tað vil. Við talu- málinum hvervur grundarlagið undir fólkamentanini, og tá er arbeiðið liðugt. Eg hugsi, at eg síggi eina nýggja meting av hesum spurn- ingi koma undan. Tað er ein meting, sum hevur ásannað hetta svar til spurningin: „Hvat er føroyskt mål?« ÞÁ tað? Jú, tað er tað, sum tey tosa í Føroyum!« Eyðun Andreassen Sverri gjørdi beint Tá eg las Dimmalætting í dag gleddist eg um lesarabrævið hjá Sverra Midjord. Tað er bert at froast yvir, at onkur suður- oyingur tekur til orða ímóti ítróttarskrivingini hjá Árna Dahl, har upp er niður. HB/KÍ niður og upp KÍ/HB. Hetta er slagorðið hjá Árna í allari ítrótt- arskriving. Men eg kann neyvan hugsa mær, at Árni var í Vági í fjør í sambandi við dystirnar, tå ið HB var her og spældi. Tí var hann tað, so haldi eg, at oll skrivingin um meistaradeildina hevði fingið vend í. Eg haldi ikki, at hann var sunnanfyri, men afturímóti liggur hann og svevur norðuri í Havn og droymir sín seta svevn um, at KÍ ella HB mugu blíva Føroya- meistari. Men eg tori at siga her, at einki lið í Føroyum eigur betri fótbóltsspælarar enn Páll Aug- ustinussen og Hannemann Miiller. Eg kann hugsa mær, at var Årni her suduri i fjør, tå HB tapti bådar sinar dystir, so hevdi hann farið grátandi norður um fjørd. Og ikki var tað frægari i fjør heldur, enn at HB vann upp á brotsspark. At enda skal eg bert siga, at í fjør bleiv HB niðurspælt her í Vági. Men Árni sigur, at HB tá mangladi teir bestu spælararan- ar. Mær kunnugt vóru allir toppfigurarnir við. Nei, Árni, sum ítróttarskrivari er tú alt ov partískur. Kom tú onkuntíð til Suðuroyar, tá ið HB ella KÍ eru her og spæla. Vágbingur TE | |