leygardagur 26. juli 1975síða 10

Síða 10 sosialurin »Vénin um at finna svikjarar her hjå okkum byggir å full- komiligan ókunnleika um tað týska ríkið og. ta stødu, eg persónliga havi.« Dønitz skuldi við herflota sínum gera álop á italsku oynna Maddalena norðan fyri Sardinia fyri at fáa Mussolini leysan aftur men henda ætlan varð slept, av tí at Mussolini varð fluttur burtur haðani Eitt av tiltøkum Hitlers til at beina fyri einumhvørjum møgu- ligum svikaroyndum vóru boðini um, at allir týskir prinsar skuldu koyrast úr herinum. Philip prinsur av Hessen, sum leingi hevði starvast á høvudsmidstød forarans, varð handtikin og settur fastur av Gestapo. Eisini kona hansara, Mafalda prins- essa, sum var dóttir italska kongin, varð handtikin og sett í eina fangalegu. „Operation Eiche« Í fleiri vikur hevði eitt serstakt mál verið vidgjørt á teimum dagligu fundunum á hevuðs- miðsteð forarans: Hvussu Mussolini skuldi bjargast. Henda ætlan gekk undir heit- inum „Operation Eiche«, og í teimum skrivligu frágreiðingum, sum. eru til skjals frá hesum fundum, verður Mussolini altid nevndur »hin virðismikli lut- urin«. Og hóast bæði Gøbbels og teir flestu av generalunum stórliga ivaðust í, hvussu virðis- mikil tann fyrrverandi Il Duce mundi vera fyri Týskland long- ur, tvíhelt Hitler um, at fyrr- verandi lagsmaður hansara skuldi fáast leysur aftur. Ætlan hansara var ikki einans at hjálpa einum gomlum vin- manni, sum honum enn dámdi, men hann hevði eisini í hyggju at seta Mussolini sum leiðara av einari nyggjari fascistiskari stjórn í nordur-Italia. Tann 1. aug. boðaði Dønitz admiralur Hitleri frá, at fregnar- tænastan hjá týska herflotanum helt Mussolini sita úti á oynni Ventotene. Um hálvan august ivaðust njósnararnir hjá Himmleri ikki í, at Mussolini varð fluttur út á eina aðra oyggj. Maddalena, norðan fyri Sar- dinia. Har vórðu lagdar snildar ætlanir um at herja á oynna við herskipum og fallskýggjaher- monnum, men áðrenn menn høvdu fingið umrått seg, varð Mussolini aftur fluttur. Í vápna- hvíldaravtaluni var ein loynilig samtykt um, at hann skuldi Her tingast fýra amerikanskir generalar um hernaðarligu støðuna. George S. Patton er tann, sum veipar við ørmunum. Hinir eru Omar Bradley, Courtney Hodges og Dwight D. Eisenhower Nr. 55 — 26. juli 1975 Hvat skulu vit gera? Her tingast Hitler við Krauss korpsferara. Í miðjuni stendur næstimaður Hitlers, Martin Bormann latast teimum sameindu, men av einari ella aðrari orsek drálaði Badoglio sum longst við hesum, og fyrst í septembur varð »hin virðismikli luturin< fluttur niðan á eitt hotell ovast uppi á fjall- inum Gran Sasso d'Italia. Ikki vardi leingi, fyrr enn Týskarar fingu frænir av hesum og sendu eitt njósnaraflogfar at vita, hvussu líkindini vóru uppi á hesum fjallatindi. Hildið varð, at gjørligt mátti verið at lent við glidiflogførum, tikið teir italsku vaktarmenninar á hondum og flutt Mussolini burtur við einum Fieseler-Storch flogfari. Otto Skorzeny kemur upp í leikin Nú var spurningurin, hvenn teir skuldu fáa at standa á odda fyri hesi hættisligu og sum summir hildu — púra vitleysu — ferð, men tá sprakk Hitler á føtur og helt fyri, at hesum var einki at ivast i, hann hevði mannin, sum var førur fyri at gera tað, sum eingin annar var ferur fyri og bað teir í stundini boðsenda Otto Skorzeny, obersti í SS. Tá Skor- zeny kom, álegði Hitler honum at seta hesa bjargingarætlan í verk, og hesin eysturrikski obersturin, sum mangan hevði verið í lótum fyrr, legðist ikki á boðini. Tad fyrsta, hann gjørdi, var at handtaka ein italskan general og taka hann við í glíði- flogfarið hjá sær. Nakrar væl vandar SS-menn hevði hann við sær, og teir lendu i øllum góðum einar hundrað metrar frá fjalla- tindinum. Har bar hann eyga við Mussolini, sum so vónrikur stóð og hugdi út gjøgnum eitt vind- eyga á aðru hædd á hotellinum. Tá teir týsku hermenninir komu undan, flýddu teir flestu av teimum italsku vaktarmonnun- um niðan í fjøllini, sum uttan um lógu, og teir fáu, sum vórðu verandi eftir, vórðu av Skorzeny og Mussolini bidnir um ikki at nýta vápnini. SS-obersturin rópti til teirra, at teir máttu ikki skjóta ein italskan general hann hevði hin fangaða general- in alla tíðina fyri sær og monnum sínum sum skjøldur meðan Il Duce úr vindeyga sínum rópti, sum eitt vitni seinni greiddi frá: >Eingin má skjóta! Her má einki blóð flóta!< Og har varð heldur ikki ein tann einasti blóðsdropin útheltur Ikki gingu nógvir minuttir, so varð tann ovurfegni fascistiski leiðarin, sum hevði svorið heldur at taka seg sjálvan av døgum enn at falla í klornar á teimum sameindu og, sum hann seinni skrivaði, verða sýndur fram á Madison Square Garden í New York, fingin inn í tað lítla Fieseler-Storch flogfarið. Sera hættisligt var at fáa flogfarið á flog, ti ógvuliga grytut var alla staðni niðan fyri hotellið, men hetta eydnaðist til endans, og Il Duce varð nú flogin til Rom og haðani sama kveldið við einum flutningsflogfari hjá týska loft- vápninum til Wien. Týsku herliðini grava seg niður Hetta heystið í 1943 kundi Hitler sostatt við fullum rætti halda fram, at hann hevði bast timum grovastu hóttanunum móti triðja ríkinum. Fall Musso- linis og tað, at Badoglio og stjórn hansara hevði givið seg yvir treytaleyst, kundi lættliga, s6leidis sum Hitler og generalar hansara høvdu óttast, hava ført tað við sær, at suðurmark Týsklands kom at liggja opið fyri einum beinleiðis sameind- um álopi og at leiðin — um nordur-Italia — tá fór at verða opin til Balkanlondini, haðani lagamanni var at hirða beint í ryggin á teimum týsku her- unum, sum bardust fyri livinum í suður-Russlandi. Tað at Il Duce so lætliga varð settur frá valdinum í Rom, var eitt hervi- ligt bakkast fyri umdømi førar- ans bædi heima og i utlondum, men kortini hevdi Hitler vid einum djørvum kvetti givid Mussolini valdid aftur, og i staðin fyri at noyðast at sleppa divisjónunum hjá Kesselring upp á fjall, soleiðis sum Hitler av fyrstan tíð hevði væntað, sá hann: nú vælnegdur herdeild- irnar hjá honum grava seg niður sunnan fyri Rom, har tær uttan stórvegis trupulleikar megnaðu at steðga framtøkuni hjá teim- um bretsk-amerikansku herun- um, so hesir ikki fingu tikið seg norður eftir italsku hálvoynni. Jú, ikki bar til at nokta fyri, at staðan hjá Hitleri var munandi batnað sunnanfyri av hansara snarræði og dugnaskapinum hjá hansara hermonnum. Men alla aðra staðni tók nú støda hansara at vikna alt meira og meira. 15 bátsmanningar fleiri enn í fjør 44 bátsmanningar luttaka í kapp- róðrinum Olavsøkuaftan 50 ár Í ár eru 50 ár liðin, síðan Vest- menningar á fyrsta sinni luttók í kappróðri á Olavsøku. Í sam- band við hetta hevur Arne á Rógvi, sum í mong ár var róð- ursmaður á Vestmenninginum, latið ein steyp til dreingjaróð- urin. Seks róðrar Róðrarnir vera seks í tali. Tvey gomul seksmannafør, Broddur og Smyril. Atta fimmmannafør, við gentum, Sílið, Tjaldrið, Royndin Fríða, Tjaldrið Gamla, Svanurin, Fipan Fagra, Firvald- ur og Havfrúgvin j Tvey nyggj seksmannafør, Hósvíkingur og Kolfirðingur. Télv fimmmanna- for við dreingjum, Havfrúgvin Gamla, Fipan Fagra, Havfrúgv- in, Royndin Fríða, Fipan Fagra Gamla, Junkarin, Dúgvan, Tjaldrið, Sílið, Firvaldur, Tjaldrið Gamla og Svanurin. Tiggju áttamannafor: Gøtu Tréndur, Leirvikingur, Sanda- vågsbåturin, Toftabåturin, Oyndri, Sørvingur, Kviviking- ur, Ørvur, Miðvingur og Vika- båturin. Niggju tiggjumannafør: Tivil, Skålabåturin, Vågbingur, Havnarbåturin, Vestmenningur, Eysturoyingur, Suðuroyingur, Sumbingur og Klaksvikingur. Framhald å sidu 14