mikudagur 8. oktober 1975síða 4

Síða 4 sosialurin Nr. 69 — 8. oktober 1975 stubbar uttaneftir Guy Mollet deyður Fyrrverandi franski sosial- istaleiðarin og forsætisráð- harrin Guy Mollet doyði fríggjadagin í heimi sínum í París, 69 ára gamal. Mollet var franskur stjórn- arleiðari undir bretsk-fronsku innrásini í Egyptalandi í 1956, tá egyptiska stjórnin tjóðartók Suezveitina. Sambært almennar keldur doyði Mollet av hjartasjúku. Try løstad i Nordurirlandi Try fólk vórðu løstad friggja- dagin, tå ein bumbubrestur oyðilegði ein handil í Nordur- írska høvudsstadnum Belfast. Tað var ein kendur prote- stantiskur leiðari, sum átti handilin. Hesin bumbubresturin var tann seinasti í eini reð av slíkum seinastu dagarnar. Í hálvtannað samdegur eru 12 fólk dripin og meira enn 30 eru løstad, og við hesum íroknaðum hevur stríðið í Ír- landi kravt meira enn 190 mannaliv síðan ársskifti. Turkaland kaldligt móti USa Amerikanska kongressin av- gjørdi at steðga våpnasøluni til Turkalands, og hevur hetta fingið kaldliga mótteku í Ankara. Talsmenn fyri ymsar polit- iskar flokkar søgdu friggja- dagin, at tær treytir, sum eru knýttar til hetta, eru ósam- einiligar við sjálvsavgerðar- rætt Turkalands. Burturflyting Hollendski leiðarin av einari italskari bildekksverksmiðju tætt við Limerick í Írlandi varð friggjadagin burturflutt- ur. Ætlandi er hann burtur- fluttur av tí forbodna Írska Tjóðskaparliga Herinum, IRA. Logreglan í Dublin segði friggjadagin, at burturflyt- ararnir hava hótt við at taka hin 52 ára gamla stjóran Tiede Herrena av døgum, um írska stjórnin ikki letur leysar trý fongslað IRA fólk innan 48 tímar Fordøming Russiska ortodoxa kirkjan og sovjettiska baptistakirkjan hava fordømt komandi »Sak- harov-hoyringina« i Keyp- mannahavn um menniskja- rættindi i Sovjettsamveldin- um sum einsiduga og skadiliga fyri linnan i vidurskiftunum. Nyggj roynd at fåa Claustre leysa Leygardagin tók sendimaður frá fronsku stjórnini sam- band við uppreistrarleiðaran Hissen Habres í miðafrik- anska statinum Tchad um at fáa franska antropologin Francoise Claustre leysa, upplýsir ein talsmaður fyri Elysee Paleið friggjadagin. Francoise Claustre hevur verið fangi hjá uppreistrar- monnunum i Tchad í 17 månadar. Talsmadurin vildi einki siga um umsteðurnar annars viðvíkjandi leysgevingini. Trygdarløgreglan i bardaga i Libanon Våpnad trygdarløgregla tok friggjadagin aktivan lut i bardøgunum millum strið- andi muhammedanskar og kristnar bólkar í Libanon. Frá tidliga á morgni og allan dagin tók legreglan niður vegbyrgingar, og læt logreglan av fleiri skot móti kristnum falangistum og muhammedanarum, sum vildu forða nidurtøkuni. Semjan millum leiðararnar av teimum stríðandi bólkun- um um at gera våpnahvild frå friggjadegnum at rokna — fimta royndin at fáa í lag våpnahvild seinastu 14 dag- arnar — varð hótt, tá vápn- aðir bólkar í landsynnings- partinum av landinum tóku uppaftur bardagarnar friggja- morgunin — tveir tímar eftir at våpnahvildin var fingin í lag. Matvøruhjålp Matvøruhjålpin hjå ST, sum skal geva hjálp til milliónir av heimsins svøltandi, heitti hósdagin á ríku londini um at geva 750 milliónir dollarar (umleið 4,5 milljardir krónur) í matveruhjálp, pengar og aðrar hjálparveitingar til menningarlondini í 1977 og 1978. Skjót hjálp til Portugals Mánadagin fer Felagsmarkn- aðurin at geva tveimum portugisiskum ráðharrum boð um, at EF er til reiðar at lata figgjarliga hjálp til Portu- gals, sum sambært keldur úr Bruxelles er »i stórum fíggj- arligum trupulleikum«. Europaráðið heitti álvars- liga á stjórnirnar í ellum 18 limalondunum um so skjótt til bar at senda figgjarliga og tekniska hjálp til Portugal. Antifasistiskur filmur í Keypmannahavn Nýggi biografurin Vester Vov Vov í Keypmannahavn hevur funnið sín egna máta at mótmæla Franco-fasismuni. Leygardagin og sunnudagin vístu teir hin ógvuliga rám- andi filmin hjá Arrabal »Livi deyðin<, sum er eitt ævintýr, sum vendir sær móti fasism- uni. Leiguflogfeløgini ein hottan imoti SÅS Stjórin í SAS, norðmaðurin Knut Hagrup, sigur, at tey stóru donsku leiguflogfeløgini fara at verða ein álvarsom hóttan ímóti SAS. Hagerup, sum eisini er forseti í alheims loftferðslufelagsskapin- um, IATA, sigur í einari bók um loftferðslu og framtíðina, at tað rillandi grundarlagið hjá rutu- flogfeløgunum ikki einans fer at koma búskapi teirra í vanda. Men tað verður eisini ein spurn- ingur, um flogrættindini í Europa ikki fara at verða tikin úr gildi. — Tað verður sjáldan hugsað um, hvussu torførar loftferðslu- %* Knut Hagrup, forseti í LATA og har er tað, at vandin við leiguflogfeløgunum tekur seg upp. Tad kann henda, at leigu- Stjórin i SAS roknar við, at loftskipini aftur fara at koma i flogferðsluna samráðingar mangan kunnu vera. Tilsamans viga norður- londini við 17 miljónum íbúgvum ikki nógv á vektskálini, tá norðurlendsku stjórnirnar biðja tjóðir við 50 til 100 miljónum íbúgvum um flúgvirættindi, sigur Knut Hagerup, og tað at fáa flúgvirættindi merkir eisini, at ferðslan til og frá norður- londum kann gerast so stór, at flogfelog uttan fyri norðurlond- ini kunnu fáa áhuga at flúgva higar. Tað snýr seg við ødrum orðum um at prutta um prísir, flogfeløgini fara at fáa betri kor at virka undir enn framman- undan í mun til rutuflogfeløgini, sigur Knut Hagrup. Hann leggur dent á, at í tey 30 árini, SAS hevur virkað, er tað vorðið millum tey sterstu flogfeløgini í norðurlondum og haraftrat eitt norðurlendskt flogfelag burtur- av. Knut Hagrup er av teirri áskoðan. at leiguflogfelogini eiga at flúgva fyri so lítlan prís sum gjerligt, Annars heldur hann, at leiguflogfelegini liva væl, hverja ferð rutuflogfeløgini skifta flogfør síni ut, men at tað nógva av leiguflogferðsluni í framtíðini fer at verða yvirtikið av rutuflogfeløgunum. Loftskipini koma aftur Hóast Frakland og Bretland ta seinastu tidina hava roynt at hildið aftur á flogferðslugkinum, roknar Knut Hagrup við, at flogfor, sum eru sterri enn Concorde, fara at vera vanlig um eini 15 ár. Haraftrat roknar hann við, at jumbo-jetflogferini um nøkur ár verða so stór, at tey kunnu taka eini 1.000 fólk. Hvat viðvíkir farmaflutning í luftini roknar Knut Hagrup eisini við einari kollvelting í framtidini. Hann hevur gjert sær metingar um flogfør, sum fara at kunna ferma eini 400Ð500 tons av góðsi í kon- tainarum. Hann heldur, at farmaflutningurin fer at geva nógv av sær, um atomkraftin kemur inn í myndina. — Tá eru loftskipini á veg aftur í flog- ferðsluna, sigur Knut Hagrup. Miðeystur sum kjarn- orkuvápnaleyst oki Sjey lond í Miðeystri góvu 21. juli frågreiding um teirra stødu til eina avgerð, tikin av aðal- fundi ST í 1974, um at gera Miðeystur til eitt kjarnorku- våpnaleyst eki. Galdandi fyri øll var, at ein fyritreyt fyri stovnanini av slík- um eki er, at Ísrael tekur undir Egyptaland hevur sagt seg vilja staðfesta hesa avtalu — sum teir longu hava undirskriv- að — so skjótt sum Ísrael sigur seg vilja skriva undir. Sýrialand, sum hevur staðfest avtaluna um at gera Miðeystur til kjarnorkuvåpnaleyst eki, fannst á sama hátt sum Egypta- land á, at Ísrael hevur ikki undirskrivað sáttmálan. Umsókn Suðurkorea burturvíst Umsóknirnar frá teimum báðum vietnamesisku tjóðunum um limaskap í ST vóru ST í hendi 15. og 16. juli. Umsóknin frá Suðurkorea kom fram 29. juli. 6. august avgjørdi Trygdar- ráðið at taka tær báðar vietnam- esisku umsóknirnar á dags- skránna, men samstundis varð avgjort ikki at taka umsókn Suðurkorea við. Tey londini, sum stuðlaðu umsókn Suður- korea vóru: Costa Rica, Frak- land, Italia, Sveríki, Japan, Stóra Bretland og USA. Hesi vóru tó í minniluta. Guyana og Kameroun greiddu ikki atkvoðu í hesi sak.