leygardagur 11. oktober 1975síða 10

Síða 10 — og nú helt mamman hann vera blivnan vitleysan, men Benito lítli bað hana ongan ótta bera: >Ég fyrireiki meg til tann dagin, tá míni orð fara at fáa alt Italia at skelva.« Hansara snarsinni og maktgirnd hjålptu honum væl at koma sær fram i ti hurlivasa, sum valdadi í Italia eftir fyrra heimsbar- daga. Hann varð rikin úr skúlanum, av ti at hann hevði stungið ein flokksfelaga við knívi. Í 1922 skipaðu hann og fasistar hansara fyri ti gitnu »hergonguni móti Rom« og noyddu kongin, Vittorio Em- anuele III, at útnevna eina fasistiska stjórn, og frá tí degi gjørdist Mussolini II Duce (førarin) og orð hansara vóru lóg í Italia. EIN RÓMVERSKUR CÆSAR Tey fyrstu árini vann hann ein sigrin fyri og annan eftir, tók alt Abessinia sum tað var og skipaði eitt nýtt >róm- verskt heimsveldi<, meðan 400.000 reddir róptu frá sær sjálvum >Duce! Duce!< Men nú var alt hetta farið fyri skeytið, malið sundur í meldurstreyminum frá eðrum heimsbardaga. Í Norðuafrika var herur hansara knasaður og bæði flogvápnið og her- flotin nógv skerd. Nú vóru flogfør farin at bumba Róm og tvær vikur frammanundan — hin 9. juli 1943 — vóru herlið hjá teimum sameindu farin á land á Sicilia. TOSAÐI Í TVEIR TÍMAR Nú fór Mussolini undir eina einreðu, sum vardi í nærum tveir tímar. Við ljómleysari redd royndi hann at rættvis- gera samgonguna við Týsk- land og leiðslu sína av bar- daganum, kom við einari á rúgvu av hagtelum og reksaði oll tey råevnini upp, sum Italia hevdi flutt inn ur Tysk- landi sidani 1940. Eisini reyp- aði hann av framleidsluni hjá våpnaidnadinum hesar seinastu 31 mánaðirnar, hóast tann beiski sannleikin var tann, at ítalski herurin einans átti 2 vápnaðar divisjónir eftir. Flogvápnið var minkað niður í 200 flogfør, og her- flotin vágaði sær ikki út í rúman sjógv longur. Og nú fór Mussolini bráddliga at tosa um týdningarleys viður- skifti, sum einki hevdu við málið at gera. Mussolini var longu ein liðugur maður. Tá Italia og Týskland noyddust at gevast í Norðurafrika var hann farin í summarbústað sín at búgva. Har fekk hann ein stóran part av døgunum at ganga við at sita og klippa blaðgreinir út og strika undir setningar við reyðum og bláum. Hesin áður so bráði og viljasterki maður- in kundi nú drála í vikur at taka týdningarmiklar avgerð- ir. GRANDI TEKUR ORÐIÐ Meðan Mussolini stóð og vavdi við síni fløktu einrødu, sótu ráðslimirnir og tutlaðu sínámillum. Grandi sat sum á glóðum. Hann hevði bert samráðst um viðurskiftini við 14 av ráðslimunum, av teim- um hevdu teir 12 sett navnið undir ta dagsskrá, sum lá á borðinum framman fyri hon- um. Endiliga slapp hann framat at siga nøkur orð. Nú ráddi um at vera maður, høvid fór kanska ongantíð at koma aftur. Hann fór á føtur. »Italska fólkið varð svikið av Mussolini,< helt hann fyri. „Hann var tað, sum rak okkum í fevningin á Hitler. Hann dróg okkum upp í henda bardaga, sum býðir imoti og italska fólkinum * P * Ein brosandi Franco generalur aftan á at Hitler og Mussolini hava hjálpt honum til valdið í Spania sosialurin sum tað púrt ongan áhuga hevur fyri.< Kvirt var sum i grevini inni í tí stóru hellini. Menn vildu illa trúgva tí, teir hoyrdu. Kundi tað bera til, at nakar tordi at siga Mussolini sum var og sleppa frá tí við lív- inum? Il Duce sat so saman- hoknaður á stóli sínum við hondini upp fyri eyguni. Ikki so mikið sum ein rersla boðaði frá, hvat hann mundi halda. Grandi hevði fingurin ákærandi á lofti móti honum. „Eg fari at vera opinskáraður og siga beint sum er! Italia var longu fokið tann dagin, tygum settu tann gullsnóraða marsjallhattin á hevdið. Leggið hasar tápuligu fjaðr- arnar, tygum pynta tygum við, frá tygum og gerist aftur okkara Mussolini!« Grandi tosaði í ein heilan tíma. Síðani hevdu aðrir orðið, men fáir vóru teir, sum mæltu ímóti dagsskránni hjá Grandi. Á midnátt helt Mussolini, at teir skuldu slíta fundin og seta hann aftur morgunin eftir, men hesum tók Grandi harðliga til orða ímóti. »Nei!« helt hann fyri. „Vit mugu taka eina avgerð og tað beint í kveld. Eg krevji, at atkvett verður um So varð fundurin slitin í eitt korter. Meðan hesin stutti steðgurin var, fekk Grandi nakrar undirskriftir aftrat, so at tær nú vóru 19 í tali. So sessaðust ráðslimirnir aftur við fundarborðið og Mussolini bað um orðið. Og hesa ferðina nýtti hann alla sína tungusnild, segði seg vilja taka alla ábyrgdina av, at Italia var farið upp í kriggið. So talaði hann um alt tað, sum hann hevði gjørt hesi 20 árini og helt fyri, at hann, nú hann var farin um tey trýsinstjúgu >kanska átti at umhugsa at enda hetta undursama ævintýrið. Men sum frá leið kom sjálvsálit hansara aftur og hann risnadi á málinum. >Ég fari ikki frå!« rópti hann. »Kongur og italska fólkið eru í parti við mær. Í morgin fari eg at siga kongi frá hesum fundi, og tá lystir meg at síggja, hvat fer at verða gjørt við teir, sum hava sett seg upp ímóti mær her í kvøld!« „Hann kemur við hottum!« rópti Grandi. >Hann ætlar sær at noyða okkum til at velja ímillum trúskapin, vit einaferð høvdu ímóti honum, og kærleika okkara til Italia, og her kann eingin ivi vera. Vit velja Italia!« >TYGUM HAVA DRIPIÐ FASISM- UNA!» Sidani for storrådid at at- kvøda. Grandi kendi ta hør8u og isakøldu hondgranatina Nr. 70 — 11. oktober 1975 Benito Mussolini — Il Duce — og viðhaldsmenn hansara, tær sonevndu >svertuskjúrturnar< i Rom í 1922 aftrat beininum á sær og aftur kom hesin óttin á hann um, at Il Duce fór at lata teir allar handtaka. Allir bíðaðu alspentir, með- an atkvødurnar vórðu upp- taldar og einki orðið varð talað. Hetta tóktist ongan enda at fáa. Endiliga kom so úrslitið: »Nitjan ja-atkvødur, sjey nei-atkvødur og ein atkvødusedil blankur.« Ein av ráðslimunum hevði sett sítt egna uppskot fram til dagsskrá. Mussolini reistist hálvveg- is upp av stólinum. >Upp- skotið hjá Gandi er samtykt,< segði hann. »Fundurin er lokin. So vendi hann sær móti Grandi, og eygu hansara logaðu av hatri. >Tygum hava dripid fasismuna!« helt hann fyri. Framhald * Mussolini í vælmaktini. Her vitjar hann saman við Badoglio marsjalli ítalska hersetingarliðið í Suðurfraklandi