mikudagur 22. oktober 1975síða 6

Fridtjof Nansen hevði lítlar vónir um Føroya framtíð Í 1888 var Fridtjof Nansen á veg til Grønlands, har h i Føroyum ann gjørdi ta stóru skíferðina um innlandsísin. Fridtjof Nansen var hugtikin av náttúruvakurleikanum i Men um føroyingar mund halda stórt. „Ein lítil, avbygrd og gloymd leivd úr farnari tíð, sum vissu- liga tosaði eina gamla, vestur- norska dialekt, innibyrgd og Og Nansen helt ikki, at hetta fólk í oyggjunum millum Noreg, Skotland og Ísland átti framtíð- ina í sær. stirvnað í minnunum úr norður- lendskari stórmaktstíð, og av hesum hevði folkalivid sín ser- liga dám. Fátækt samfelag Í 1888 vóru Feroyar steðugt eitt 87 ár eru millum hesar báðar myndirnar, sum eru tiknar framman fyri Bauers hús úti í Rættará. Tann fyrra myndin vísir, hvussu Nansen sá húsini við grenlendska hvalakjaftinum frammanfyri, meðan tann seinna myndin vísir, hvussu tað sær út í Sigmundargøtu í dag. Tað var Grenlands-Jóhan, sum í sínari tíð var kolonifyristeðu- maður í Grenlandi, ið reisti hvalakjaftin, og hann stendur uppi enn. Almennur fyrilestur Í fyrilestrarsalinum á Debesartrød heldur Bogi Hansen, mag. scient., almennan fyrilestur við ljósmyndum hóskveldið 23.10.1975, kl. 20. Evnið er: Havfreðiligar rannsóknir við Føroyar. Fróðskaparsetur Føroya Listaframsýning Hósdagin 23. oktober kl. 14.00 opnar framsýning í Listaskálanum, luttakarar eru Th. Arge, Zakaris Heinesen, Frimod Joensen, Elinborg Liitzen, Bent Restorff, Ingálvur av Reyni og Th. M. Smith. Opið verður til og við 26. oktober, dagliga kl. 14 — 19. Á framsýningini verða burturlutað 7 verk — tekningar ella grafikkur — eftir framsýnandi listafólkini. Listafólkini Føroyum. i hann ikki fåtækt samfelag. Nyggja tidin vid havfiskiskapinum var i sini byrjan, og samfelagid var åvegis úr miðeldini. Hetta mundi Nansen ikki hava fingið varhuga av. Í árinum 1800 vóru 5.000 íbúgvar í Føroyum. Tá Nansen vitjaði í 1888 vóru tað 11.000 fólk i Føroyum, i 1900 15.000, og i 1930 var fólkatalið 25.000. Í dag búgva meiri enn 40.000 fólk i Føroyum. I einari grein i svensku Vecko Journalen skrivar svenski rikis- dagsmaðurin, Per Olof Sund- mann, um Føroyar sum »Det fullindata lokalsamhållet«, og Per Olof Sundmann tað er úr hansara fråsøgn, at vit hava tikið frágreiðingina um vitjan Fridtjof Nansens í Før- oyum fyri 87 árum síðani. Trívist best í tí lítla Í grein sínari nemur Per Olof Sundman í tað kjakið, sum hevur verið serliga nógv frammi í Finlandi, noregi og í Sveríki um >lokalsamfundet<, har stórur dentur verður lagdur á týdn ingin av at hava smá samfelog. Tí har trívist menniskjan best í mun til tey stóru samfeløgini. Per Olot Sundmann er rit- høvundur og umboðar miðflokk- in í ríkisdegnum. Ein fólkafloksmaður segði fyri mær í gjár, at hann hevði hoyrt, at »kompromissid« nú skal sigla til Skotlands. * Mangt umskiftist á mansins ævi. Nú er Árni, útvarps- maður, farin at hava samrødu við sin fyrrverandi blað- stjóra. A TLtLtLtLt|{t{|———T—T———— mej Framhald frá síðu 5 á landi í Skálavík. Tað er ikki nøkur fantasihavn til at goyma listbátar ella bullverksmatrósar i, sum okkum manglar, men fyrst og fremst mugu vit steingja landnyrðingin úti, um nøkur framtíð skal verða her á plássinum. Tað nyttar lítið at liggja inni í landinum og ikki sleppa út og inn fyri brimi. Tað man neyvan vera nekur bygd í Feroyum, sum hevur havt so stóra skattainntøku sum Skála- vík eftir fólkatalinum. Her eru sjómenn, sum gjalda í hundrað- vís kr. í skatt um dagin bara fyri at liva í bygdini og eru burturi at kalla alt árið, so teir fáa lítla og onga gleði av sínum skatti ella ødrum, sum kemur okkum til góðar. Nú meini eg einamest við teir, sum sigla við sildabátum. Tað man mangan vera teirra stersta ynski, tá teir koma tætt framvið her á heimleið og síggja konu og børn á landi, og tó ikki sleppa í land vegna lendingar- viðurskifti, og noyðast tískil at fylgja við til landingarplássið. Og fara so nýggjan túr, og hava ikki verið við hús, tí eingin stødgur er. Eg haldi, at eg tori at siga, at hesir menn einki høvdu havt ímóti at hoppa í land og fingið ein steðg heima hjá familjuni. Sovorðnir skattaborg- arar kundu sett ynski og krev fram fyri bygdarráðið, men tíverri visir tað seg, at teir, sum einki gjalda, forlanga mest og klóra inn undir seg. Tað er sum tað stendur í Fuglakvæðnum: »Vertin á hvat annar fær, eg skal nera at mæra. Sjálvandi vilja vit hava Strandferðsluna eisini at sigla her upp á plássið. Vit hava onga fasta rutu, tað er bara tá ikki líkindi eru aðrastaðni, at teir brúka okkum sum neyðhavn. Men nú sær tað soleiðis út, sum Strandferðslan hevur fingið bæði horn og hala. Tað eru ikki so nógv ár síðani, at tað varð gingið við addressu í hvert hús, sum skuldi sendast til lands- stýrið til tess at krevja táverandi Rituna at sigla higar á plássið, tí tað var so synd og dýrt fyri skál- víkingar at ferðast um Skopun. Man plagar at siga, at gamal kærleiki rustar ikki, men tað sær út, sum hesin er rustaður, sum tað var kærleiki, tað snúði seg um?? Nú kann tað sjálvandi gera rutubilunum tað sama, hvar teir koyra, tí teir eru fastlontir. Vit eiga tveir ungar tingmenn í Sandoynni. Nú seta vit okkara vón til tykkum báðar, at tit hjálpa okkum at fullfora henda havnarplan, so kunnu tit koma stoltir aftur til Skálavíkar at agitera. Tá vænti eg, tit fáa góða undirtøku; men sjálvandi má bygdarráðið ganga á odda og seta krevini fram. Ein sum ikki fær til knettir * Hví rindar Sjómans- heimið ikki skatt? Hvussu kann tað bera til, at Tórshavnar Sjómansheim slepp- ur frá at gjalda skatt til tað almenna? Eg kann hugsa mær til, at hetta er ein heilt gomul avtala, sum uttan iva er gjørd frá teimum árunum, tá sjómans- heim av fyrstan tíð vórðu stovnað. Tá var hesin ordningur iva- leyst góður og tiltrongdur. Men eg haldi, at í dag, har vit hvenn dag síggja, at hesi góðu sjó- mansheim liggja og konkurrera við onnur hotell her í býnum, sum als ikki hava somu treytir, og mugu betala sín fulla skatt til tað almenna. Hetta kann ikki vera rætt, og ein broyting má koma í skjótast møguligt. Eg sigi ikki hetta, ti eg havi nakað persónligt ímóti sjómansheiminum, als ikki. Men eg havi sjálvur búð har, og eg veit, hvat tað kostar. Og kann eg eisini leggja aftrat, at tað vóru minst sjómenn, sum eg sá har. Eg dugi ikki at fata, at hini hotellini í bynum ell hesi mongu ár hava noyðst at betalt skatt, meðan Tórshavnar Sjómansheim sleppur heilt undan. Tað er gaman í at eksistera hjá okkum ollum, um vit sluppu frá ti, sum kallast skattur. Vónandi kemur broyting í hetta skjótast gjørligt. Tøkk fyri upptøkuna. S.P.