leygardagur 29. november 1975síða 10

Síða 10 => fyri nakað frammanundan uppi í fjøllunum. »Bråddliga vórðu vit kringsettir av einum 60—70 fasistum. Sjálvir vóru vit einans fimm og maskinbyrsu høvdu vit onga. »Farvæl« segði eg við Harry, tí eg skilti á ellum brøgdum, at hetta fór at verða endin. Men fasistarnir fóru bert fram við okkum, knýttu nevarnar og segdu Salud!« Aðrir vistu at siga frá ræðuleikum. Teir høvdu griv- ið barnalík upp, sum lógu undir bumbusoraðum húsum í Albacete. Summir hevdu sæð marokkanarar ganga í einari tiknari skotgrev og stinga bajonettirnar inn í munnin á teimum særdu. Passionaria Um kveldið komu boð um, at allir máttu vera til reidar., Fasistarnir hevdu lopið á við Brunete. Brigadan skuldi av- stað tíðliga morgunin eftir. Hitler sendi flogfer síni at hj Eingin talaði orð. Hver maður stakk sær upp í rygg- sekkin og legði seg at sova í ølum klæðunum. Summir lógu i fleiri tímar vid við- opnum eygum og stardu upp í tað svarta leyvið og náttar- himmalin uttan at kvaklast við, sovnaðu ikki. Eg lá ímillum teir og kendi meg tryggan, men tað var jú eisini gaman í hjá mær, eg var rit- sosialurin Nr. 84 — 29. november 1975 høvundur, ja enntá blað- maður. Morgunin eftir var ávar- ingin avtikin. Álopið var endað í ongum. Hetta var teimum sovorðin lætti, at teir svóru við. Seinnapartin kom Passionaria úr Madrid at halda reðu fyri teimum. Hermenninir settust á ein- ari flotu. Eitt flogfar fór dunandi høgt uppi. Her vóru trý túsund manns saman- stúgvaðir, men ógvuliga fáir hugdu upp í luftina, teir stardu at Passionariu. Okk- urt brek var á hátalaranum, so reddin gnelti og ljóðaði avskeplað, men teir hildu hana vera eitt satt konubrot. Hon harðnaði á málinum, knýtti nevan og gav hetta lyftið: — Doyggja menninir, fara konufólkini at taka sær byrsu í hond. Vit vilja heldur doyggja enn aka á kngum og liva. Nú kom jagaraflogfarið lágt inn yvir skógin, men hetta var eitt flogfar hjá tjóð- 7 álpa fasistunum. Madrid varð mangan b veldinum, sum var á varð- haldi. »Onze brigada internacional« Nú var komið út i august. Enn vóru dagarnir køvandi heitir, men ofta var kalt um náttina, so vit stungu avvísir inn undir skjúrtuna fyri ikki at stirðna. Hvønn dag høvdu norð- búgvarnir venjingar, men hetta kundu teir ikki torga. Hesir menninir vórðu ikki tiknir vid frontin. Eingin var djarvari og kaldari enn teir, men samanhald hóskaði betur við teirra lyndi enn disiplin. Var ein teirra misnegdur við ein heryvirmann, vóru teir tað allir. Seinnapartarnar fingu teir meg tíðum við sær at svimja í einum svimjihyli í einum urtagarði einar tiggju kilo- metrar haðani. Ein svenskur bilstjóri, lágvaksin og ljós- hærdur, sum hevði sovorðnan hug at hava nógva ferð, fekk fatur á einum lastbili. Uttan fyri Villalba var eitt asfalt- erað vegastrekki, sum honum dámdi so ónáttúrliga væl. Her koyrdi hann so findar- glaður 100 kilometrar um tíman. Av og á lupu spanskir vaktarmenn við byrsuni á lofti niðan á vegin og skuldu steðga bilinum. »Onze brigada internacion- al«, rópti svenskarin ørur av yvirhuga. »Rubio — hatta var tann ljóshærdi!< geylaðu spanjól- arnir eldhugaðir og lupu oman av aftur vegnum. Otruliga gott vinarlag var millum spanjólar og norð- búgvar. Ein morgun hoyrdi eg eina herdeild koma syngj- andi oman eftir vegnum. Nú skilti eg orðini, tað var ein donsk visa: Brun er skovens hasselnød, brun er ogsaa jeg, er ogsaa jeg. Eg fór oman á vegin at síggja norðbúgvarnar, tá teir komu framvið. Men hetta vóru spanskir bóndasynir. Teirra norðurlendsku vinmenn høvdu lært teir henda sangin. a) I LA AR På »Man eg kunna føda hana?« Annars høvdu teir sjålvbodnu lítla gleði av teimum sponsku gentunum í bygdini. Til fá- nýtis greiddu sjálvt teir spelknastu norðbúgvarnir tað ljósa hárið aftureftir, áðrenn teir fóru inn í Villalba. Sum allar hampuligar spanskar gentur, fekkst tú ikki orð av Spanskt landslag. Tajo-dalurin uttan fyri Toledo teimum, fyrr enn tú hevði lovað at giftast við teimum. Ein av svenskarunum var giftur inni í Madrid, og var ógvuliga lukkuligur. Ein annar kundi væl hugsað sær at gjørt sum hann. »Men man eg verða maður at føda hana, tá kriggið er av?< helt hann grundandi fyri. Eitt kveldið í skýmingini hevdu teir fingið fatur á einum fótbólti og alt í einum sóust nakrir ungir dreingir spæla á benum uttan fyri skógin. So einaferð kemur eitt høgt skot og bólturin hvarv millum leyvið uppi i trøunum. Teir stóðu eina løtu og gánaðu, tá helt ein drongur úr Gøteborg, sum æt Harry, fyri: >Nú hongur bólturin fastur í trænum, hetta er nett sum heima.< So fóru teir yvir aftur á grót- garðin at seta seg og meir varð ikki talað. Nú tók at myrkja. So fóru teir yvir til teir báðar sjómenninar, sum ans- aðu eftir kriatårunum. Sættir við viðurskiftini sótu matrós- arnir sum hirðar úr halgubók umbað, men gav seg ikki yvir fyrr enn í 1939 undir einum træ og stardu at beitunum, sum eingin endi var á. Stjørnurnar tendraðust og har reyk so flótt av neyti. > Vit fara at minnast tykkum, sum fullu« Seinasta kveldið, eg var úti hjá norðbúgvunum, hildu teir minningarhåtid fyri teimum av vinmonnumum, sum falnir vóru. Teir hevdu funnið ein bera inni í furuskóginum, langt burtur frá fólki. Grasið skygdi so bleikt millum viða- bularnar, yvir okkum lýsti náttarhimmalin. Ein dansk- ari helt reðu: >Vit fara at minnast tykkum, sum fullu. Men vit syrgja ikki, tí vit vita, at tit fara at siga við okkum: haldið áfram!< Tað fámenta liðið av norðbúgvum stóð í trunka uttan um hann. Teir hevdu teir knýttu nev- arnar á loft og sungu. Andlitni lýstu av sinniligari megi, av anda. Eg kom at hugsa um Bruno Franzén, ein ungan svenskan sjálvbodnan, sum varð herviliga illa særdur av einari granatspreinging. Sjálvur gekk hann oman á staðið, har bundið varð um hjá teimum særdu, meðan hann royndi at herða hugan hjá teimum báðum sjúkra- røktarunum, sum fylgdust við honum. Tá mamma hansara fekk at vita, at drongurin hevði mist báðar hendurnar og annað eygað, skrivaði hon aftur: >Tað sakar einki, alt tað Bruno fær hugsað og talad.« Hevur nakar meira enn henda arb- eiðsmannakonan játtað sína fostu trúgv á, at mannaandin er ósigrandi? Lovaðu at stríðast til endan Ein av svenskarunum kom við eini samtykt, teir hevdu gjørt og bad meg um at taka hana heim vid mær. Aftan fyri hann stóð ein norðmaður og lýsti at pappírinum við lummalykt, meðan hann las. Teir heittu á tey demokrat- isku londini um at standa saman í virksomum stríði móti mentunarloysinum. Teir bóðu øll, sum vildu liva eitt frælst og mannsømandi liv um at hjálpa Spania. Sjálvir lovaðu teir at stríðast av ollum alvi til tað seinasta. Ein fyri og annar eftir komu teir yvir at seta navnið undir í glæmuni frá lummalyktini. Endað