leygardagur 13. desember 1975síða 1

Christian Matras skipar heildarútgávu eftir Janus Djurhuus frælsi osíalur! javnaður brødralag Nr. 86 — Leygardagin 13. december 1975 — 48. årgangur — Leysasøla 1,50 kr. Oljuprisurin farin 17% upp sidan septembur — fer nú nidur vid 4,5 oyrum Oljuprísurin, sum hækkar ofta, er farin langt upp síðan í summar. Í løtuni er hann 85 oyru fyri liturin av brenniolju. Hvat er tað, sum ávirkar henda prís? Tað er millum annað sigur Hjarnar Djurhuus, stjóri á Shell í Føroyum dollarkursurin, Ein fuglfirðingur ringdi til okkara, tí hann var irriteraður á altíð hækkandi oljuprísirnar. Og fá kenna til orsøkirnar. Hann nevndi fyri okkum, at Hjarnar Djurhuus, stjóri á Shell, í eini útvarpssamreðu hevði sagt, at framleiðaralondini høvdu sett prísin upp vid 10%, og at hetta fór at ávirka okkum um miðjan desembur. Shell: tað er dollarin Men maðurin sá, at prísurin fór upp fleiri ferðir frá septembur og til novembur, og ræddist fyri, at vit kanska fóru at fáa hini 10% sum jólagávu oman á alt hitt. Er nakað á vási, sum tú vilt hava í blødini, so ring — vit eru til reiðar. Telefon okk- ara er 11820. VE] Hann ringdi ti ut å Shell, har hann fekk at vita, at tad var dollarkursurin, sum ávirkaði hesar príshækkingar, sum vit nú hava havt. Hetta helt hann var ov lættliga sloppið, og leitaði hann tí sjálvur fram dollarkursin. Hann sá tá, at dollarin var farin niður í virði, og ikki upp. Dollarkursurin var minkaður síðan septembur til novembur. Dollarin hækkaður í vár Tað er rætt, at dollarin síðan septembur er lækkaður. Men stjórin á Shell segði, at dollarin var farin upp í vár. Hann var farin upp allar tríggjar mán- aðarnar juli, august og septemb- ur. Síðan er dollarin minkaður, men nú er hann á veg uppaftur. Hjarnar Djurhuus segði, at tann hækkanin í dollaranum, sum var í vár og í summar, ávirkar ikki prísin beinanvegin, men hækkanin kemur stigvis. Tað er henda hækkan, ið vit hava merkt. Og tann lækkingin í dollaranum, sum var frá sep- tembur og til miðan novembur, kemur seinri at minka um prísin. Fríi marknaðurin í Rotterdam Prisåsetingin av olju fer, sam- bært Shellstjóran, Hjarnar Djurhuus, fram soleiðis, at tað í fyrstu atløgu er útseluprísurin frá framleiðaralondunum, sum er galdandi. Harnæst er tað kostnaðurin av at reinsa oljuna, og síðani tann prísurin, sum verður fingin á sokalladu »friu uppboðsseluni< í Rotterdam. Ein partur av oljuni, sum kemur í Havn í Rotterdam, verður settur til uppboðsselu. Hesin partur er umleið so stórur Síða 5 Fall átta metrar og doyði Vanlukka í Klaksvík kostaði bretskum trolara- manni lívið Ein vanlukka í Klaksvík kostaði hósnáttina einum bretskum trol- aramanni lívið. Maðurin var mikudagin kom- in komin í land av einum trolara vegna sjúku og skuldi gista á Klaksvíkar Sjúkahúsi, til trol- arin kom aftur eftir honum. Seint hósnáttina hoyrdist eitt hvelt róp uttan fyri sjómans- heimið, og tá farið varð at kanna orsøkina, komu fólk fram á ein deyðan mann liggjandi uttan- fyri. Fallið átta metrar Politistoðin í Klaksvík sigur, at bretski trolaramaðurin er fallin átta metrar. Eitt vindeyga í kamarinum, har maðurin gisti, stóð upplatið, og ein rútur í vindeyganum er brotin. Men tað er ikki greitt, um maðurin er dottin ella lopin út av vind- eyganum. Politisteðin sigur, at vanlukkan helst er hend um fýra tíðina hósnáttina. sum nýtslan hjá Danmark, ella eini 3% av tí, sum kemur í havn. Tað, sum verður boðið upp á hesa olju, er avgerandi fyri prísin á allari olju, sum seld verður í Europa. Kostar 4,5 oyra minni frá hósdegnum Hesar samreður hevdu vit við Shellstjóran fyri einum tveimum vikum síðan, og hósdagin segði Shellstjórin okkum, at prísurin fór niður við 4,5 oyrum. Hann sigur, at hetta kemur lutvís av, at dollarkursurin er fallin, sum viðkomandi fuglfirðingur jú segði, og lutvís av tí, at prísfall hevur verið á marknaðinum í Rotterdam. Hetta prísfall stendst av, at tað hevur verið rættiliga heitt um alt Europa, og at nýtslan tí er minkað. Tað eru altso dollarfall og yvirfram- leiðsla. Spurdur um ta hækkan upp á 10%, sum hann lovaði okkum i útvarpssamreðuni í summar, segði Hjarnar Djurhuus, at møguleikar eru fyri, at henda hækking verður burtur. Hetta stendst av, at príslækkingin beint nú hevur verið so mikið stór. Hann kundi tó einki siga við vissu. Olja fyri 60 oyru í Hetlandi — Vit hevdu eisini frætt, at olja var seld í Hetlandi fyri 60 oyru fyri liturin, meðan hann her hevur kostað 85 oyru. — Tað er rætt, at oljan har hevur verið seld so biliga, men vit vita eisini, at oljan er farin upp í Hetlandi. Hon fór upp 2. desembur við 16 oyru fyri liturin. Tann oljan, sum hevur verið seld fyri 60 oyru, er einahelst ikki roknað til útlendingar, um tað er so, at teir selja olju við prístilskoti. Hetta plagar tá bert at vera galdandi fyri tey, ið hoyra heima í viðkomandi landi. Annars er tað vanligt í fleiri londum, at olja verður seld til skip fyri lágan prís, og at teir so leggja tilsvarandi prís upp á okkurt annað, so sum bensin ella fuel-olju. Tað kann vera eitt slíkt fyribrigdi, sum er í Hetlandi, sigur stjórin á Shell, Hjarnar Djurhuus, í samreðu við SOSIALIN. I mmm HAF stórri verkfallsgrunn ? Á arbeiðspláss í Haun er komin ein flogseðil, undirritaður av tveimum monnum, sum halda tað vera neyðugt, at Havnar Arbeiðs- mannafelag styrkir um verkfallsgrunnin. I flogseðlinum stendur m. a. Í sambandi við lønarsamråding- arnar í vár varð týðuliga avdúkað fyri arbeiðsmanninum, hvussu nógv hann er afturúr- sigldur. Tá kom fram, at um arbeiðs- maðurin í ár skal hava sama part av tjóðarúrtokuni, sum hann fekk i 1962, má timalønin vera umleið 28 krónur (við fritidar- løn). Tad vil siga, at vit i år ikki fåa 3 av ti luti, ið Hin parturin meir enn góðar 2 var okkara í 1962 er komin kapitalistunum aftan fyri bankarnar og aðrar stórfyri- tekur til góðar. Men virðini eru har, tey fara bert í skeivar lummar Herav skilst, at rúm er fyri einum stórum lenarkravi; sam- felagið er ført fyri at figgja einum munandi lønarvøkstri hjá arbeiðsmonnum. Eitt annað dømi, hevur verið á, er, at fyri at kunna uppihalda einum miðal húski, tvs. pristalsfamiliuni, við sum víst einari arbeiðsviku upp á 421 2 tima, må timalønin vera minst 29 kr. Harvið er tað í tølum prógvað, sum einhver uppihaldari — og kanska eisini ein ungur, ið er farin undir egin hús — so beiskliga kennir til, at arbeiðs- lønin yvirhøvur ikki svarar til livikostnaðin. Framhald á síðu 8