leygardagur 20. desember 1975síða 9

Nr. 88 — 20. december 1975 0 em MH IV & Úr fj fj) Úlfi D (4 Úff, 7 W (4 117] / 27} VIL PI 7 NN SN Vis; If N N HAN f WM 7 HZ gy, WH & N LL} 44, N {di N SN NN NS NN ÁNNI Á Á = Q NN N == VII N N IN N —— tr ANN SAN N M 7 NN N NN NN HH INN (| 2 N VA 2// Mm WM // lá N NN Ritstjóri: Hans Thomsen Vit koma til Kantara á svart- ari nátt. Fólk skunda sær út úr tokinum og trilva seg gjøgnum myrkrið yvir at ti lítlu ferjuni, sum siglur millum tveir heimspartar. Kalt er og oyði, einki hús at síggja. Hver ber sínar pjøkar, sum flóttarfólk, ganga har og skultra sær í náttarkulda- num. Europearar við sínum kuffertum og Eysturlendingar við ótrúligum pjøkum og kurvum, tað er ikki meir enn vit hóma hvenn annan. Umborð á ferjuni er ljós. Vit verða rikin saman sum fen- aður á hesum ferhyrnta prámi. Pjekar og kuffert verða stáplað í stórar rúgvur á dekkinum, og leggja frá landi. Duldarfult og stillisliga skríður farið við sínum hvítu og dimmu skepilsum eftir sjónum, sum ein Karons bátur, har eingin verður eftir- settur. Landið hinu megin dagar nakið og oyði út úr náttini. Ein Eysturlendingur stendur og jaglar burtur av einum breyði, hann hevur undir hondini, meðan hann órerligur starir út í myrkrið. Andlitini síggjast so tett allaastaðni, men eingi kenn- ast og einki orðið verður talað. Mitt inni í trunkanum situr gomul fátæksliga klødd kna á kufferti sínum. Hon sær einki, har hon situr og tykist heldur einki leggja í tað. Eyguni eru so reyð- randað og vatnut og hon er skjálghent av elli. Í bandi um hálsin hevur hon lítla blikk- fløsku hangandi og eg undrist á, hvat hon man ætla við henni.Undir liðini á henni stendur maður, sum man vera sonur hennara. Hatta eru ivaleyst jødar. Vit fara gjøgnum tollin og hermenn eru allastadni. So verdur bidad eitt langt og sjey breitt å einari hålvmyrk- ari perrong. Lúrin skepilsi í gravskitnum burnussum, pengavekslarar og heimafólk, sum heldur gang og vil noyða okkum at keypa alt handa slag frá sær. Nakað burturfrá ein einsligur arabi í síni víðu skikkju, órerligur og sum úr eðrum heimi — eyguni á honum lýsa sum brandakol. Umsíðir kemur ferð á tokið. Pengavekslararnir tuska aftan á okkum og koma við seinasta tilboðnum. So verður púra kvirt. Uttanfyri er myrkt og oyðið, har er oyðimerkin, har Jahva læt fólk sítt líða hungur og hall. Har onkustaðni langt burturi liggur Sinai-fjall, opinbering- arinnar og vreiðunnar fjall. Hin endaleysa oyðimerkin uttan um hitt lovaða landið. Hin gamla konan og sonur hennara eru komin inn í sama klivan sum vit. Hon situr beint yvir av okkum so sosialurin 1921). viðurskifti á lofti, (1934), har hann verjir humanismuna, eisini í renesansuskaldsøguni >Dvárgen< frá 1944 og leikritinum »Mannen utan sjål« frá 1936. Í 1950 kom skaldsøgan Barrabas, sum hevur verid lisin i útvarpinum og sum Hanus vid Høga- dalså tyddi til føroyskt, »Sibyllen« i 1956 og »Ahasverus død« i 1960 vidgera vidurskifti menniskjunar vid Gud. Pår Lagerkvist gjørdist i 1940 limur av svenska akademinum og fekk i 1951 Nobel-virdislønina Svenski rithøvundurin Pår Lagerkvist varð føddur i 1891. Ræðuleikarnir undir fyrra verð- aldarbardaga er tað, sum býr undir tí fyrsta, hann skrivaði. Her kunnu nevnast stuttseg- urnar Járn og mánniskjor (1915) og yrkingar- savnið Ángest (frá 1916). Men síðani vinnur Pár Lagerkvist so líðandi aftur trúnna upp á lívið og menniskjuni í Det evige leendet (1920) og yrkingarsavninum »Den lyckliges våg« (frá Í tríatiárunum hevði t.d. í »Bødeln« frá 1933 og »Den knutna nåven« hann politisk skaldsøgunum , i bókmentum. upptornað við ti lítlu blikk- floskuni í bandi um hálsin. Sonurin sigur tey vera úr Aleksandriu, men at móðir hansara nú ætlar sær niðan til Jerusalems at doyggja. Hon vil verða jarðað uttan fyri býarmúrin og hann er í fylgi við henni. Hetta sigur hann alt so hvønndagsligur á málinum. Hin gamla skilur ikki onnur mál enn sítt egna, men kortini tykist hon hava fatað, hvat hann hevur sagt, ti hon ber á brá at smilast og nikkar til okkara. So leggur hon seg afturáaftur og sær okkum ikki longur. Av og á tekur hon proppin úr blokk- floskuni við sínum knortlutu fingrum. Tað er mjólk í henni. Sonurin situr og starir beint fram fyri seg. Hann er í slitnum frakka og hevur grefligar arbeiðshendur. Kuldin úr oyðimerkini fyllir tokið, fer so ísandi kaldur eftir gongini uttanfyri. Sinai- náttin stendur myrk uttan fyri rútarnar. Tá tú hyggur út, sært tú einki uttan eina endaleysa stjørnumongd. Ikki verður stødgad á, sjálv ikki við landamarkið, sum gongur gjøgnum sand- oyðuna. Hin gamla situr í króki sínum og ristist. Hon blundar, man vera sovnað, nú hon er komin inn í landið hjá sær. Eitt mark, sum er sett fyri livið. Sum fer í bogum fram við teim longu fjallaryggjun- um og oljufjallinum. Øðru megin Kedrons dalur við oljuberjatrøunum og øllum várblómunum — hesum tunna grøna teppinum, sum gongur nidan undir fjalla- kambin. Og so hesu megin Síða 9 Hugleiðingar úr heilaga landinum — tey villu fjøllini, sum skurvut og uppkolað stoyta sær niður í ørandi heljardypi, við sjálv- um deyðans havi har heilt niðri á botni. Hetta er so ótrúligt, av- bjóðandi og hátíðarligt sum einki annað, tú sært. Sum tá fyrsti lívsneistin kveiktist her á knettinum, tá lívið trilvaði seg fram eftir jørdini inn i deyðsríkið, sum møtti ti alla- staðni, sum eitt minni frá frumtid jarðar, sum her hevur staðið eftir, so at eingin skal gloyma tað. Lív og deyði. Í horna- tokum fyri at standa hver móti ødrum á einum veld- ugum fjallakambi undir himmalinum. Í einum nakn- um, avbjóðandi ævinleikans landi. Og eins til styrki, so tykist tað. Tú kanst eygleiða strik- una, sum gongur í bogum ovast uppi. Men deyðin har niðri er tað upprunaliga. Hugurin stoyt- ist niður í eitt ørandi heljar- dýpi, millum likdæmd fjøll, sum stoyta sær oyðin og líka- sæl omaneftir móti deyðans havi. Myndin er ræðandi og øgilig — ein risavaksin grøv, so langt eygad røkkur. Deydin er tað upprunaliga, tað óvikandi og ómetaliga. — lívið er meira, tað er vilji, ræðsla, rikidømi, longsul og stríð — Her metir tú teimum, her kanst tú síggja út yvir bæði ísenn, hvert sínu megin fjallið. Her hevur lívið sítt og deyðin sítt. Men á lívsins síðu liggur mannaræðslunnar urtagarður — Getsemane. Tað er menniskjunnar lutur at gerast syrgin til deyðan. Menniskjan er tann skapn- ingur, sum evnar at fata deyðan og kenna ræðslu, tí hon ger tað. Tað er menn- iskjunar lutur at vaka við lívsins endamark, og at fara í bardaga móti tí velduga deyðans ríki. At seta anda og tanka sín upp ímóti ti full- komna tómleika. Menniskjað er tað ýtarsta, tað seinasta, tað evsta. Tað er lívsins tanki, slongdur út í hin stóra tómleikan. Í menn- iskjanum hevur tað vaksið seg so sterkt, at tað íkki longur fær stødgad við marki. Fær ikki stødast har longur. Fuglurin leggur veingirnar saman, blómurnar og grasið á markini følna burtur og geva seg í deyðans føvning. Men menniskjað fær ongan friðin. Tess bivandi gruni darra sum ein ørvur yvir dypinum, tess vera stendur at bresta av pínu og stríði, í stríði móti tí, sum ikki er liv. Sum ein blød- andi vaktarmaður liggur tað b es eee SD