leygardagur 10. januar 1976síða 5

| i ' Nr. 2 — 10. januar 1976 4 VA Gp Í Till; Í Hp I 4, MK Í 24 Mi Få 7 22 N UV 4 Í ////, 77 7% BAÐ, IL: Z Á sf TILL Hl /D I UT i SV AN ANN NN NN NN ANN NY ; Í | Í RN sosialurin N lá /, 0 N NR NA N Á N N N N 7 7 N N N N | b N N 7 N N z 7 % 7 N N N 55 SS 4 N NN NN N N N X 7 KH N N NN - N N N NI N N MN NN 7 Í N Þ SN MH 7 dL 7 07 rt # 7 AA Úr MU re 2 SN Øg 10 N N 2 7 Úý N N N NN N N N NN N N N NN NN N N N NN N NN SN x N IN lf W N N N N = NN NI NN NN NN NN N NNN N N NN x / / / | Z Ad i sl ( 4 UD 17 11 Ur alf W 7 (7/ (7 HH 2 / Á 7 (ts // f! Úr, 4 7 Í 7 Í 4 % Á Í HH 7 HV 7 Þ sm MM HV HM > 2 GE Í 74 SN % HIV Mm Z Í 7 4 7 ll Hf Ú/j VÁ 1 > WM z 7 7 HH Ú / 77 fd 7 V 4 SN 4 (/ 4 7 HH AH Hg 4 Í få Af 4 Hf Í 7 1 2 - Ritstjóri: Hans Thomsen Hvíti maðurin er so slúkin, at hann fer at lata jørðina frå sær sum eina oydimørk — Í summar verður stórt veitsluhald um alt USA í sambandi við, at tá eru umliðin 200 ár síðan amerikanska ríkið varð sett á stovn. Tað var t.4. juli 1776 at sjálvstýrisyvirlýsingin varð samtykt. Tá vóru statirnir 13 í tali, í dag eru teir 50. Vit fara á hesum síðum so av og á at triva í sumt úr amerikanskari søgu frá hesum árum og leggja fyri við reðuni, sum indiånski høvdingin Seattle helt, tá staturin Washington varð stovnaður. Tann stóri hevdingin í ikki frískleikan i luftini og Washington hevur sent heils- glitrið í vatninum, hvussu an og biðið siga, at hann ber tå til at keypa tað? fegin vil keypa land okkara. Hver einasti blettur á hes- Tann stóri høvdingin lovar ari jørd er mínum fólki okkum eisini vinarlag og heilagur. Hver einasta glitr- góðan vilja. Hetta er vinaliga andi furunál, hver sand- gjørt av honum, tá vit vita í strond, hver mjerkabrúgv í hvussu. lítlan mun hann teimum myrku skógunum, hevur vinarlag okkara fyri hver beri og hvort surrandi neyðini afturimóti. Men vit flogkykt er heilagt i minn- fara at umhugsa tilboð tykk- inum og royndunum hjá ara. Ti vit vita, at selja vit = mínum fólki. Sevjan, sum ikki, fer hvíti maðurin kanska floymir í trøunum, er minnis- at koma við byrsu í hond at gripur reyða mannsins. taka land okkara. Tey deyðu hjá hvíta fólk- Hvussu ber tilatkeypa ella = inum gloyma landið, har tey selja himmalin, hita jarðar- = vórðu borin í heim, tá tey fara innar? Hetta er okkum frá hesum lívi at ferðast fremmand hugsan. Ti eiga vit millum stjórnurnar. Okkara deyðu gloyma ongantíð hesa verið fyri okkum sjálvar í vøkru jørd, ti hon er móðir friði og náðum. Hann vil vera reyða mannsins. Vit eru part- okkum sum ein pápi og vit ur av jørdini og hon er partur børn hansara. av okkum. Tær angandi blómurnar eru systrar okk- HAVIÐ TOKKA TIL ara. Hjørturin, hesturin, tann ' stora ørnin — tey eru brødur AIRNAR ... okkara. Fjallarødirnar, sevj- Vit fara at umhugsa tilboð an i grasinum, kroppshitin tykkara um at keypa land hjá smárossinum og menn- okkara. Men lætt fer tað ikki iskjanum — alt er av somu at verða. Ti hetta landið er ættini. So tá tann stóri høvd- okkum heilagt. ingin í Washington biður Hetta glitrandi vatnið. sum heilsa og siga, at hann vil streymar í lekum og áum, keypa land okkara, krevur erikki einans vatn, men blóð hann nógv av okkum. Tann forfedra okkara. Fara vit í stóri høvdingin letur heilsa, selja tykkum jørd, mugu tit at hann vil leggja okkum eitt minnast til, at hon er heilag, = pláss burturav, so vit fáa Indiånahøvdingin Seattle fyrstu ferð hin seinni tiltikni indånahøvdingin Seattle så hvítar menn var hann 12 ára gamal. Tað vóru eingilskir rannsóknarmenn, sum í 1792 komu við skipinum »Discovery« til Kyrrahavsstrondina í Norðuramerika umleið har sum markið millum USA og Canada nú gongur. Menninir í »skipinum við teimum stóru, hvítu veingjunum« høvdu so sterka ávirkan á henda indiánska dreingin, at tað merkti hann fyri lívið. Skipari var George Vancouver, sum tann stóri canadiski Kyrra- havsbýurin Vancouver seinni varð uppkallaður eftir. Seattle gjørdist høvdingi yvir einum stórum eki eftir at hann á odda fyri seks indiánskum ættarbólkum hevði bart aðrar ættarbólkar niður, sum vanir vóru at koma hagar at ræna. Hetta var einasta herferðin Seattle gjørdi í lívi sínum, og eftir henda dag legði hann doyðin á at fáa fólk sítt at binda frið. Hetta eydnaðist honum eisini. Í 1830-unum komu katólskir trúboðarar til landið og Seattle læt seg doypa. Hann skoytti Nóa upp í navn sitt, ti hetta var tann av øllum monnunum í biblini, hann helt mest um. Tá teir fyrstu niðursetumenninir komu i 1850, vórðu teir væl móttiknir av Seattle og fólki hansara. Teir hvítu grundaðu ein bý, sum teir róptu New York, men nekur ár seinni varð navnið broytt og býurin fekk navnið Seattle eftir indánahevdinganum. Niðursetumenninir øktust stødugt í tali og ekið gjørdist amerikanskt land. Nu skuldi skil fåast å vidurskiftini vid indånar og amerikanski rikisumbodsmadurin Isaac I. Stern bodadi Seattle og høvdingum hansara til eina rådstevnu, sum skuldi tryggja, at teir hvitu og indiånar kundu liva fridarliga saman. Såttmålin, sum gav indånunum eitt friðað eki, eitt sonevnt »reservat«, varð undirskrivadur, tá tingast hevði verið í eitt hálvt ár. Tá var tað, at Seattle helt ta tiltiknu røduna, sum vii hava prentað aðrastaðni á hesum síðum. Síni seinastu år livdi Seattle sum hevdingi yvir reservatinum. Hann tryggjaði, at indiánar hildu sínar skyldur og kroysti amerikanarar at halda teirra part av sáttmálanum. 86 ára gamal doyði Seattle 7. juni 1866 og varð jarðaður uttan fyri býin, sum ber hansara navn, men inni í býnum stendur bronsustandmynd av honum og verður hon á hverjum ári prýdd við blómum av skótunum í býnum á deyðadegi hansara. Myndin her omanfyri av Seattle er málningur, sum er gjørdur eftir fotomynd frá 1860-årunum. I søguni hjá statinum Washington verður soleiðis tikið til um tann stóra indånahøvdingan Seattle: »Hann var tann besti indiånski vinur, sum hvítir nidursetu menn hava havt!« Sida5 z