leygardagur 22. november 1975síða 10

170 reri segl i old glemt oe tr altl sosialurin Fasistiskir heryvirmenn svørja Franco generali trygdareid hvitari plåtu og mynd av gentuni i. — Bert annar, segði Lino. — Antin bådir, ella hvørg- in, róptu báðir aftur. Teir leikaðu í, at endin varð, at báðir sluppu við. Vegurin lá gjøgnum ein stillan skóg við eikitrøum, har kongarnir fyrr í tíðini plagdu at veiða. Skjótt sóu vit Guadarrama-fjøllini við einstøkum hvítum kavafonn- um, Escorial skygdi upp 'í brekkuni og so lá tann stóra flotan framman fyri okkum. Tá vit høvdu koyrt eina lotu, settu vit bilin. Nakrir heryvirmenn fylgdu okkum á leið. Við vegbugin lá ein maður. Blóðið fossaði úr einum sári í lærinum. Sjúkra- rektarin stóð og rubbaði eina gummislangu um. Eitt marokkanskt hestlið var komið framvið og hevði skotið eftir teimum. Eitt fødiland! Ein førari! So komu vit til tær fyrstu skotgravirnar, sum teir høvdu tikið dagin fyri. Teir høvdu tyrvt tær aftur. Mill- um leirbøklarnar kom ymsa- staðni eitt andlit ella ein hond uppundan. Henda darrandi bláa summardagin var ein kvalin, setur líkroykur, hvar tú vendi tær. Hesi hvítu brevini lógu sandrað allastaðni. Eg tók eitt upp í hondina. Tað var frá einum pápa í Saragossa, sum skrivaði til sonin hjá sær: > Vit hava ongan mat at senda tær, bert eitt slød av salati. Men í næstu viku kemur don Benito, og tá kanska vit fáa sent tær eitt sindur av pylsu og osti,« Brævkortini vóru merkt >Madrid-divisjónin<, og á stemplinum stóð: Eitt fødi- land: Spania. Ein ferari: Franco. Allastaðni sløddust byrsur, patrónbelti, lóður og klædna- pløgg. Tað, sum einaferð hevði verið bygdin Quijorna, lá nú framman fyri okkum í hesum kvalandi = summarhitanum. Enn stóð kirkjutornið, gjøgn- umgatað í fýra støðum. Fýra ferðir hevdu fasistarnir havt maskinbyrsusteður haruppi undir leiðslu av bygdarprest- inum. Við revolvara í hond hevði hann hótt Marokkan- arar, tá hesir ætlaðu at taka seg aftur. Tá stjórnarher- menn tóku kirkjuna við hondgranatum, lógu trýs- sinstjúgu lík harinni. Tað eina var av prestinum. Líkdeymurin var næstan ótolandi. Vit mattu binda okkum lummaturriklødini fyri nasar og munn. El Camposino Sagt varð okkum, at divi- sjónsgeneralurin, El Campo- sino, helt til beint uttan fyri bygdina. Fyri at koma hagar, máttu vit leypa eftir opnum velli. Av og á sveið ein riflukúla ella granat framvið. Eg mátti tikið hann av í hesum van- æruliga búnað. Teir mundu farið til hendurs, og general- urin, sum nú var vaknaður, fekk drigið einar brøkur upp á seg við aðrari hond, meðan hann við hinari royndi at verja seg móti fotografunum, sum dansaðu uttan um hann sum ovfarakátir kálvar. Men har hjálpti einki, teir vóru sum soppar í hondunum á generalinum og nú dámdi fotografunum. Hatta var maður! helt annar teirra fyri. Tá El Camposino kom aftur, var hann ílatin, legði sjálvur ullteppið varliga saman og kom við einum lítlum krakki, sum hann tóktist vera ógvuliga errin av. Hann var spildurnýggjur, klæddur við ljósabláum silki. Á henda krakkin settist hann við miklum sóma mitt á moldgólvinum. Beint yvirav lá ein 17 ára gamal bónda- sonur og passaði hertelefon- ina, — hetta var yngsti kapteynurin í spanska fólka- herinum. El Camposino kundi vera um tretivu ára aldur, breið- vaksin og samanrikin, holdið glinsandi sum olja at síggja til og so hetta kolsvarta hárið, sum hekk niður yvir tey brúnu og altíð bilsnu eyguni. Eitt nakið konufólk í tusji sat við krosskastaðum beinum á hegra armi hans- ara. Eg spurdi hann, hvat hann hevði tikist við, áðrenn hann gjørdist divisjónsgeneralur. — Eg var fangi, var hann kvikur at svara, — altíð fangi, í Spania, Marokki, Spanskir biskupar lýsa signing sponsku kirkjunnar yvir hermenninar hjá Franco generali øvunda spanjólunum, ti at teir vóru so lágvaksnir. Í Norðurlondum eru vit so errin av, at fólkið leingist fyri hvert árið, ið fer, men her kendi eg meg stóran og klombrutan. So komu vit til eina lítla rennu, sum dyptist í hverjum og gjørdist ein rættilig skot- grøv. Har lógu nakrir menn og svóvu. Fotografarnir hildu fram at einum teirra, tað var fólka- hetjan, divisjónsgeneralurin El Camposino. Hann lá í stuttum, hvítum undirbuks- um, og nú ráddi um at fáa men har rýmdi eg yvir til arabarar. So varð eg fangi hjá teimum. Vit fingu gult vín úr einari blokkdós og turt breyð aftur- við. Nú vóru granatirnar farnar at nærkast. — Munnu teir hava funnið okkum? spurdi hin 17 ára gamli. — Arriba, svaraði El Camposino, tær ganga ov høgt. So varð ikki meir talað um tað. Málið var avgjort eina ferð með alla. Hann var generalur, og tað varð, sum hannsegði. Ongantið hevur nøkur máltíð fallið mær Nr. 82 — 22. november 1975 betur. Tá komu teir inn við einum fanga. — Set teg niður og fá tær upp í munnin. Hetta var ein snikkari úr Bilbao, sum púrt einki skil hevði á politikki. Hann varð noyddur upp í herin. Í gjár bendi móti teimum sundur- soraðu húsunum í Quijorna: og har er arbeiðið, sum bíðar eftir okkum. Seinni um dagin hittu vit ein annan av teimum við- gitnu generalunum hjá fólka- herinum, Lister. Teir høvdu Úr Spania. Frammanfyri ein gomul brúgv. Í baksýni borgin Escorial var fyrsti dagur hansara við frontin, og hann gleddist um at vera fangaður. So fóru teir útaftur við honum. Generalurin kannaði íðin lutirnar, sum teir høvdu funnið uppi á honum. Serlig- an áhuga hevði hann fyri einum evarska lítlum mess- ingkikara, bert fáar centi- metrar til longdar. Tá tú hugdi inn í glesini, sum vóru sum knappanálshevd til staddar, sást tú tvinnar myndir, boðanardag Mariu og krossfestingina. El Camposino risti bilsin við høvdinum. Nekur fasistisk bumbu- flogfør flugu i stórari hædd yvir dalinum og blakaðu bumbur ein kilometur frá okkum. Men tá vit komu niðan aftur á vegin, datt ein hópur av flogseðlum niður á jørðina. Hetta var sovorðið, sum flogførini høvdu slept niður samstundis sum tey blakaðu stóð, at tað vóru jedarnir og frimårararnir, sum hevdu alla skyldina í vesældóminum í Spania, og at-Franco skuldi geva ollum breyð og arbeiði. Lino tók eitt granatbrot upp í hondina. — Hetta er breyðið, helt hann fyri, og meðan hann bumburnar. Har: grivið eina grev uttan um eitt oljuberjatræ og niðri í henni stóð hann við heryvirmonn- um sínum. Hann var óvanliga menniligur og stórlimaður, stóð og hugdi at kortinum. Hann var grefligur, men góðsligur í ásjón. Fyri kriggið hevði hann verið grótmaður. Tá komu har nøkur fólk gangandi, teirra millum ein hávaksin, sinniligur maður við purlutum hári. Hetta var hin triði av teimum ungu sponsku arbeiðarageneralun- um, Modesta, sum var ovasti á hesum frontinum. Við honum vóru tvær ungar gentur, onnur í khaki- uniformi og flúgvarahúgvu á ti ljóshærda hevdinum, hin før og breiðvaksin í sprøklut- um skjúrti. Hetta vóru tolk- arnir hjá honum, sambind- ingarliðið við altjóða hjálpar- herliðið. Modesta segði okkum, at Ville Nueva de Pardillo var fallin fyri einum tíma síðani, og at hetta var ein sigur av hermálsligum týdningi. Lino fór longu stórleypandi yvir at bilinum. Vit fóru tøssandi aftaná eftir ti hvøssu ekrini, sum prikadi okkum upp undir iljarnar. Framhald