leygardagur 17. januar 1976síða 4

Sjónvarp einaferð enn... Tu lesur í blødum, at tað verður ikki í dag ella í morgin, men kortini um stutta tid, at norðan- lond fara at kringsenda sjón- varpssendingar yvir satelittar. Árni Joensen heldur fram við sínum hjartamáli um eitt roynd arsjónvarp, sum lítið og einki kostar Útvarpsstjórin er ikki serliga heitur fyri foroyskum sjónvarpi, so sigst Telefonverkið hevur gjert tekniskar kanningar m.a. um nøgd og uppseting av sendara antennum So vitt mær kunnugt fær norðurlendsk TV-kringvarping ongan týdning fyri okkum, fyrr enn vit hava neyðtúrvulig mot tøku- og endurvarpingartól. Verður eitt royndarsjónvarp annað enn hjá nøkrum at spæla sær við. Ella >lat fólk sleppa at smakka, sterkari verður trýstið á politikararnar« Tá er orsek til at óttast fyri úrslitinum. At eitt føroyskt sjónvarp kemur, tykjast flest ell at vera samd um. Onkur sigur, at vit skulu hava tað. Onnur at vit sleppa ikki undan. Avgerðin um nær er politisk, og mær kunnugt er hon ikki tikin enn Fleiri sjónvarpsmóttakarar eru í landinum, og hópur av fólki sær sendingar av ymsum slag upptiknar á Videobond. At fáa neyðug tól til hetta kostar vist 20.000 kr. og Sostatt meira kunnu tey, sum ráðini hava, dyrka henda tørv privat. Summi felog hava fingið sær somu útgerð og hava serlig sjón- varpskvøld fyri limum. Tóku hesi seg nú saman, og so við og við uttan iva fleiri við teimum, so mátti gróðurbotnur verið fyri, eftir okkara serligu umsteðum, undir einum ella ødrum felagsformi at skipa so fyri og bygt út og stórt sæð dekka hin fyrsta TV tervin. Ongantid betri um bókaseyn fóru at lána út annað enn bøkur, t.d. TV-bond. Eg veit ikki, um juridisk heimild er fyri hesum. Men privat fólk og felog kundu so lænt skráir haðani. Mong feløg, um enn við ødrum endamåli, høvdu savnað hópin av folki, og kanska økt um lima- tilgongd og åhuga vid. Á smáplássum hevði hetta verið forkunnugt. Á ymsum in- stitutiónum, skúlum, ellisheim- um 0. 9. eisini. Vónandi fór tílíkt mediuutlån undir almennum eftirliti at virka áðrenn onkur privatmaður sær ein handilsfidus í hesum. Hví útvarpsstjórin sigst ikki at vera hin heitasti TV maður, veit eg ikki. Um so er, kann eg gita mær til, at hetta m.a. var av praktiskum royndum á ti stovni, hann dagliga umsitur. Menn tala um royndarsjón- varp. Vit høvdu eitt royndarút- varp. Men eg havi ongantið sosialurin Nr. 4 — 17. januar 1976 Eyðun Johannessen dugað at sæð, at Utvarp Foroya varð sett á stovn bygt á royndir, ið har vóru gjørdar. Útvarp Føroya var ein veru- leiki, og so vóru menn settir at finna upp á okkurt at senda. Hava royndir verið gjørdar og partvís fylgdar, so eru tað hesir persónar, ið gjørt tær hava. Hóast mong frálik og undrunar- verd úrslit, so er útvarp okkara framvegis í royndarskóm. Meira enn fimtan ár hevur útvarpið staðið hesa royndartid. Nústaðni er komið so frægt undir land, at panelið teir í næstum fáa heli og sostatt neyðturvúligar arbeiðs- og tekn- iskar umsteður til rættiliga at virka. Men hetta ger ikki krøvini minni, hvorki frá lurtarunum, ei heldur frá starvsfólkunum til tað, tey framleiða. Um útvarpsstjórin ger sær slíkar tankar, er hetta ógvuliga rímiligt og realistiskt við. Hava vit ikki havt ráð og orku til annað, hvussu so við hinum, sum krevur meir? Men koma teknisku útrokn- ararnir fram til tel, sum politik- ararnir kunnu semjast um og góðtaka, og farast kann undir at kringvarpa TV um allar Før- oyar, eigur spurningurin um innihald at:vera púra greiður, og eisini útroknaður í krónum og oyrum. Miðvís uppbyggjan av stovn- inum kundi t. d. ljóðað: 1. stig, føroyski parturin av skránni: 90% undirvising o. s. fr. Vónandi vórðu hesir persónar lontir samsvarandi ødrum undir- vísarum, og ikki við teimum lummapengum, ið t.d. undir- ritaði og aðrir fáa fyri at gera radio-sendingar, har 20 minuttir kunnu taka dagar og vikur at leggja til rættis. Eyðun Johannessen ——— I NENNKNNNSSNEKNNNNNNNNI Samtøkurørslan og fría kappingin gagna teimum mongu ð gleðir okkum samtøkufolk t Dagbl. í leiðaranum 9. jan i so positivt um FK Blaðið viðurkennir bart ut, at burðurin í FK stendst av, at ørurnar har eru biligari enn flest aðra staðni, at FK verður kki rikin fyri vinning hjá teim un um eiga hana, men at st avlop verður aftur limunum í mun til tað, teir hava keypt fyri. Tað, sum pinir blaðið, er tað, at onkur hevur gjørt hana til eina »halgi fyritøku« (?), at FK rindar ikki skatt, og at kanska ikki øll fåa lut i afturberingini, t.e ti sum goldid er ovnógv Sum gamal limur i keypssam tøkuni, ið ikki altid hevur fingið so sakliga umtalu i Dagbl., skal eg fyrst takka fyri og gera nakrar viðmerkingar Fólk. sum er ikki limur, má ikki handla í samtekuni. Tað vita oll. og eg fái meg illa at trúgva, at tað stendur so illa til við lesikunnleikanum her á landi Ni tað stendur so árent sum tummastavum á gjørligt við hurðini: Bert fyri limir. Lima skapurin kostar 10 kr., so tað kann neyvan vera orsøkin til, at onkur møguliga roynir at snikja eg inn Hóast tað at FK selir verurnar biligari enn aðrar krambúðir, so visti t.d. sidsti ársreiðinskapur, at tá útreiðslurnar vóru goldnar og avskrivingar gjerdar, so høvdu limirnir kortini goldið ov nógv fyri verurnar, og tað skuldu teir sjálvsagt hava aftur. Fyri at stýra afturberingini, er neyðugt at hver limur fliggjar inn merkjabøkur sínar, sum vísa, hvussu nógv viðkomandi hevur keypt fyri. Tiverri gera ikki allir limir tað, so fáa hinir limirnir sjálvsagt afturberingina í mun til teirra keyp. Hver skuldi annars fingið hana? FK verður sum nevnt ikki rikin sum annað partafelag við ti fyri eyga at veita nokrum faum eigarum vinning og vald. Hvorj um skuldi FK so goldið skatt av? Ti sum limirnir hava goldið ov nógv, og sum teir ti fáa aftur? Tað er ein orættvis revs- ing fyri at spara. Tað einasta, sum hugsast kundi, skuldi so verið, at hvor limur skattaði av teimum 4% rentuni, teir fáa á limakonto síni i FK. Tað hevði neyvan verið ómakin vert at rokna tað út og býtt tað út á so nógvar limir. Men tað hevði so kanska stillað onkra sál. Skattatrellið trýr so faur upp á longur. Tað er so lætt ut síggja, um skatturin er orsøkin til, at matvøruhandlar noyðast at selja dýrari enn FK Tad er bara at kunngera reidin- skapin hjá teimum stóru mat- verukrambúðunum i Havn, eis- ini FK, so kann ein og hvor aðrir samanbera tølini. Nei, tað sum meira ger munin ímillum prislagi3 hjá FK og keypmonnum er heldur tað, at FK keypir biligari inn, í stórum nogdum frá framleiðara ella so nær framleiðsluliðnum sum gjor- ligt, og so tað, at limirnir ikki skulu gjalda fyri óneyðuga »service«. Ti er fremsta treytin kontantsøla. Men tað, sum størsta tydningin hevur, er tað, at tað eru vit, sum handla har, ið sjálvi eiga fyritokuna og sjálvi avgera viðurskifti hennara. Eitt afturat. Summar kram- „klára enntá at selja summar verur biligari enn keypssamtøkan« skrivar Dagbl. Jú, eg kann nevna eitt domi. Í heyst sum árini frammanundan kom væl av islendskum seyða- kjøti til landið urin var nøkur oyru hægri enn árið fyri. FK, sum keypti sitt kjøt beinleiðis úr Íslandi, kundi kortini bjóða limunum tað fyrsta búðir Innkeypspris- jøtid fyri sama prísin sum árið fyri sjálvsagt uttan at hava tap. Nakað av kjøti var komið til øroyskar heilsølur framman- undan, men einki såst til nakran småsølupris fyrr enn FK hevdi yst. Tå setti onkur — sum hevdi keypt um heilsølu 25 prisin 25 oyru lægri enn FK. Sig so at ikki er fri kapping? Kappingin er júst ynskilig sæð frá sjónarmiði brúkarans, og hon gagnar ikki bert FK-limunum men ellum brúkarum. Fyri ikki so langt síðani stóð í Dagbl., at kooperatiónin var einki at ræðast. Ikki veit eg! Fær hon fótin fastan innan t.d. fiskivinnuna og landbúnaðin, so kemur tað at gagna meira teim- um nógvu enn teimum fáu. Og tað dámar helst ikki teimum fáu og viðhaldsfólkum teirra. Ti verður FK framvegis mótarbeidd og boycottad. Sverri Egholm vid- merkingar Gåttin ov låg Um teir alt ov stóru megu- leikarnar at sleppa á ting skrivar 14. September: — Í dag er tingsins gátt so lág, at við góðum vilja og handamakt kann næstan hver sum vil vinna sær ein løg- tingssess, og í framkomnum fólkaræðislondum hava menn fyri langari tíð síðani funnið út av, at hetta er skaðiligt fyri fólkaræðið, og teir hava tí sett eina rímiliga gátt fyri atgongdina til tjóðartingið. Hvussu heg henda gáttin eigur at vera, skuldu vit ikki siga nakað avgjørt um her, men tað kundi tókst hóski- ligt, at ein treyt fyri umboðan á løgtingi var, at flokkurin vann ein eindomisvaldan mann, ella at hann kring landið fekk einar 2.000 at- kveður við núverandi veljara- tali. Ljóðar legið Um tíðindini í 14. September um, at tað kann koma at styrkja afturhaldshugin í EF í sambandi við fiskimarks- vidkanir, at føroyska vinnan kemur at verða álvarsliga kroyst, um álvari spyrst burtur úr hesum viðkingum, skrivar Dimmalætting: Aðrir føroyingar, sum ikki hugsa um hetta mål partapolitiskt, um enn sera týdningarmikið politiskt mál, duga at gjøgnumskoda tjóð veldisflokkin, men um somu tíð undrast yvir útlendsku blaðtíðindi um áheitanina frá Føroyum (landsstýri og log- tingi) til EF um at veita fram- tíðar fiskirættindi uttan fyri Feroyar eina hjálpandi hond. Eisini hetta má á ein ella annan hátt vera ein misskilj- ing, ti politiskt vil Føroyar sum kunnugt ikki hava nakað við Felagsmarknaðin at gera. Skulu so politisku forsprák arar okkara á tingi og í Tinganesi hava heitt á henda felagsskap fyri at berjast sum álvur á skóg fyri okkara fiski- vinnu-áhugamálum? Tað ljóðar legið. Íslendingar vinna Dagblaðið skrivar um toska- kriggid undir Íslandi: Vit kunnu vera samdir um, at »kriggid« vil enda vid, at islendingar vinna tad, og at Bretland fer at boyggja seg og at enda semjast vid Ísland um at kvotu fyribils til bretar. Hetta er heldur ikki nakað ivamål, men heldur tað, hvussu stór henda kvota skal verða og fyri hvussu langt áramál. Hin grundin til, at tað kann hava skund hjá foroy- ingum at vita, hvussu steða teirra verður á íslandsmiðum, ið hvussu er í fyrstu framtíð, er stødutakan okkara til út- bygging fiskiflotans.