leygardagur 31. januar 1976síða 3

Nr. 8 — 31. januar 1976 sosialurin Síða 3 Bókadeildin hevur óseldar bøkur Eilif Samuelsen: — Vit liggja inni vid hop av óseldum bókum Hvat skal innihaldid i einari føroyskari barnabók vera? Hetta var ein av teimum mongu spurningunum, sum voru frammi undir orðaskiftinum, sum Býarbókasavnið í Havn skipaði fyri á almennum fundi mikukveldið. Eitt panel legði fyri til orða- skiftið, sum mong tóku lut í. Í panelinum sótu Eilif Samuelsen, Olavur Michelsen, Ingrid Dals- garð, Elin Mortensen, Stein- bjørn B. Jacobsen og Bjarn Serensen. Dorthe Futtrup, barnabóka- verður, sum fekk orðaskiftið í lag, nevndi, at hon heldur, tað er stórur tervur á einum veruligum barnabókapolitikki í Føroyum, og at hetta var ein grundin fyri, at hon hevði roynt at fingið orðaskiftið í lag. Ingrið Dalsgarð helt, at barnabókaverðurin við hesum hevði sýnt eitt vist dirvi, ti bert fyri einum ári síðani hevði neyvan nakar hættað sær undir eitt tilíkt orðaskifti. Lívsáskoðan Ingrið Dalsgarð segði í innleggi sínum, at barnabekurnar eru ein liður i at geva børnunum eina lívsáskoðan, samstundis sum hon helt, at seriubøkur og -blød eru ein vånaligur lesnadur. Hon helt, at nógv av tilikum bókum og blødum koma á marknaðin bert fyri at onkur kann vinna pening. Ingrið Dalsgarð segði, at tann dygdargóða barnabókin skal eisini seljast, og at hon hevur sterri virði, ti rithevund- urin vil nakað við henni. Orðaskiftið nam nógv við spurningin, hvert barnabekur skulu hava lætt ella tungt mál. Inrið Dalsgarð helt, at ein barnabók eigur at hava eitt lætt lesandi mál, og at prentið eisini má hóska til børnini. Innihaldið tað týdningarmesta Hon metti, at innihaldið er tað týdningarmesta í einari barna- bók, samstundis sum tað er ringasta at útvega Tær bekurnar, sum hava ta ytru útgerðina í lagi, eru fáar, men vit eiga at taka við teimum. = upplýsti, at — Nú verður sterri dentur lagdur á at geva út ungdómsbekur, sigur Eilif Samuelsen, sum heldur tad vera av tydningi, at ordaskiftid um barna- og ungdómsbekur verður hildið gangandi, so ferð kann koma á hesa bókaframleiðslu Vit hava ikki ráð til at døma okkara barnabøkur enn. Til tess er talið alt ov lítið, segði Ingrið Dalsgarð, sum annars helt, at foroysku barnabekurnar sum heild hava ov tungt mál. Hon nam eisini við innihaldið í bók- unum og segði, at tað mesta er ævintýrkent. Í 1968 og 1973 fingu ávikavist Venjingarskúlin og Kommunu- skúlin í Havn skúlabókasevn. Ingrið Dalsgarð segði, at hesi bókasevn hava bæði danskar og foroyskar bøkur, sum verða brúktar sum frilesnadur í tim- unum. Hon upplýsti, at yrkis- bókmentir eru eisini til taks, men at tær eru allar á fremm- andum máli. Ingrið Dalsgarð var ikki heilt nogd við núverandi umsteðurnar hjá skúlabóka- sevnunum. — Vit kundu hugsað okkum eina skulabokasavnsmidstød, so Ingrið Dalsgarð: — Vit kundu hugsað okkum eina bókasavns- miðsteð børnini fingu bæði fagrar bók- mentir og yrkisbókmentir til láns. Eisini átti ein tilik midstød at verið utgjørd við ljósmynda- savni, filmssavni, bondum, plát- um 0. ø. Hetta virkar væl aðra- staðni, segði Ingrið Dalsgarð. Um tydningin av føroyskum barnabókum sum heild, segði Ingrið Dalsgarð: — Tá ein útlendsk barnabók verður umsett til føroyskt, eigur tann útlendska útgávan at verða tikin av hillini. Einki grundarlag fyri kjaki Steinbjørn B. Jacobsen seg ivast, um nakad grundarlag var fyri einum orðaskifti um ta føroysku barnabøkina, ti higartil er lítið komið út av barnabók- foroyskum. Hann síðani 1968 segði mentum á Elin Mortensen: — Tervur á gentubókum komnar 15 upprunaligar barna- bøkur á foroyskum, meðan tað í tíðarskeiðinum 1960—75 komu tilsamans einar 20 upprunaligar. Hann legði tó dent á, at vit eiga eisini at hava umsettar bøkur til børnini. Tey seinastu try årini er hópur av umsettum barnabókum komin, men samstundis hevur skortað upp á upprunaligar, segði Steinbjørn B. Jacobsen. Hann sgåi, at tann stóri mein- bogin fyri føroyskar barnabøkur er sølulidid. Í Havn gongst illa, men hvaðna verri á bygd. Tó hevur tað hent seg, at eitt upp- lag upp á 3.000 bekur hevur verið selt í Føroyum, og tað svarar til einar 375.000 í Dan- mark, segði Steinbjørn B. „Jacobsen. — Samstundis eru barnabek- ur dýrar at framleiða, og lærarar og skúli eiga at standa meiri saman, tá tað ræður um barna- bøkur. Steinbjørn B. Jacobsen setti sum krav til barnabókina, at dygdin er góð. — Fyri mær er ein góð barna- bók ikki ødrvisi enn ein vaksna- mannabók. Innihaldið kann væl vera álvarsamt, og tað má siga Olavur Michelsen: Ein góð ert = barnabók fær lesaran at skapa børnunum nakað. Steinbjørn B. Jacobsen nevndi, at vórðu 100.000 kr. settar av um árið til bókaútgávu, og at barnabóka rithøvundar fingu einar 2-*.000 kr. til at imóti einum meguligum undirskoti við, so var nógv vunnið. Tá hugsaði hann ikki um nakra løn til rit- høvundan. standa Propaganda Ólavur Michelsen segði, at barnabókin er vorðin eitt slag av propaganda. Og tað er eitt domi um, hvussu lítið foreldrini leggja í tað at vera uppalarar. Hann hevði eisini grundgeving fyri hesum: Tíðin er orsekin. Vit eru í einum millumbili. Vit leggja ov stórar byrðar á bern okkara. Tey finna út av eina verða send út at nøkrum, sum vit frammanundan Steinbjørn B. Jacobsen: — Ein góð barnabók er ikki ødrvisi enn ein vaksnamannabók ikki hava funnið útav, segði Ólavur Michelsen. Um hugtakið ein góð barna- bók, segði hann: Hon er góð. tá hon fær barnið at skapa nakað sjálvt. til virði av einari miljón talaði um ta Bjarni Sørensen politisku barnabókina Eitt nú at yrkja. Olavur Michel- sen segði, at okkara barnabóka- mentan er so ung enn. og at teir, sum hava skapt á hesum eki, eiga stóra tøkk uppiborna. Hann helt ikki, at tær útlendsku myndabekurnar við nøkrum fá- um føroyskum orðum eru til nakað gang, men legði í staðin áherðslu á tað skrivaða orðið. Olavur Michelsen nevndi í hes- um vidfangi, at tad tykist, sum fólk duga verri og verri at lesa. Ti hevur tað skrivaða orðið so stóran týdning og harvið tjóð- skaparligan, helt hann Tørvur á gentubókum Elin Mortensen helt, at stersti tørvurin í løtuni er á gentu bókum og bókum til 12—14 ara gomul. Sum krav til barnabók- ina setti Elin Mortensen, at hon í innihaldi eigur at engagera les- aran og annars vera innbjóðandi. Vera upplýsandi og spennandi. Í ollum førum áhugaverd. Elin Mortensen helt, at ein góð barnabók eisini innihaldsliga eigur at tala til okkara tid. 60 handrit liggja Eilif Samuelsen greiddi frá Bóka deild Foroya Lærarafelags, sum er tað størsta barnabókaforlagið í landinum. Higartil hevur hetta forlag givið út 93 bekur, harav tær flestu eru komnar seinastu 10 árini. Hann upplýsti, at í let- uni hevur forlagið eini 60 handrit Framhald á síðu 8 Føroyskar barnabøkur