leygardagur 31. januar 1976síða 4

sosialurin Nr. 8 — 31. januar 1976 Afturat ti baksi, sum fólk nú um dagarnar hevur havt við at útfylla sjálvuppgávuna, skulu tey eisini útfylla eina ognarupp gerð. har tey nágreiniliga skulu geva upp. hvussu nógv tey eiga, og hvussu nógv tey skylda, og munurin millum hesi bæði tel svarar so til ognina hjá viðkom andi Í nógv á hava tey, sum hava sjålvstøduga vinnu, skula latið ognaruppgerð inn til líkningar- valdið. men undir ti sokallaða sjálvstýrislandsstýrinum varð álagt øllum skattaborgarum he- t sa skyldu. Grundgevingin fyri ognaruppgerðini er tann, at við at samanbera ognaruppgerðir- nar ár fyri ár kundi síggjast, um ognin var okt meira, enn tann uppgivna inntøkan kundi loyva Var hon tað, so hevði skatta- borgarin ikki givið alla sína inntøku upp, og so kundi hann verða »knalladur« við hjálp av ognaruppgeråini. vituligt er skipan, sum krevur nógv arbeiði Sum hetta ein 3æði hjá teimum, sum skulu geva upp. og ikki minst fyri tann stovn, sum skal umsita hesa skipan. Tað kundi verið áhuga- vert at fingið nakað at vita um, skipan er eitt hvert hendan Burtur við ognaruppgerðini framstig í strembanini fyri, at allar inntekur skulu koma undir skatt, men tað má tó vera loyvt einum vanligum skattaborgara at hava eina metan um hette. Óli Jacobsen fiskimannafelagsformaður Min meting er tann, at tað má roknast fyri at vera púra høpis- leyst at áleggja vanligum løn- takarum hesa skyldu, og úrslitið av hesi skipan kann ikki á nakran hátt svara til tað arbeið- ið, sum hon krevur. Tað er jú so, at hjá at kalla øllum løntakarum verður inn- tøkan jú 100% kontrollerad av skattavaldinum. Arbeidsgevar- arnir skulu jå geva inntøkuna upp. so hjá fólki, sum hevur fulltidararbeidi er als eingin møguleiki fyri at halda inntøkur uttanfyri sjálvuppgávuna. Um tað skuldi hent seg, at onkur hevði kunnað vunnið nak- rar túsund krónur, sum ikki verða givnar upp, so hjálpir ognaruppgerðin einki her, tí tað skal eitt frávik uppá nógvar túsund krónur til, áðrenn hetta kann merkjast í ognaruppgerð- ini Um vit tó hugsa okkum til, at onkur løntakari á ein ella annan hátt hevði fingið eina stóra framihjå inntøku, sum hann vildi hildid uttanfyri sjålvupp- gåvuna, so skuldi tad verid merkiligt, um hann ikki eisini var so snildur eisini at halda hana uttanfyri ognaruppgerdi- na, og hetta seinna letur seg lættari gera enn tad fyrra. Harafturímóti er vitað um menn, sum hava givið ognar- uppgerðina upp eftir bestu sann- foring, men har onkur mis- skiljing tó er komin fyri. Úrslitið varð, at viðkomandi varð álík- naður stóran eykaskatt, tí hann skuldi havt givið ov lítið upp. Hetta hóast maðurin var vanlig- ur fiskimaður, sum sigldi við foroyskum skipi, og sum tí als ongan møguleika hevði fyri at snýta í skatt. Ikki fyrrenn grannskoðari kom uppí leikin, og aftaná nógv strid, slapp maðurin undan at rinda skatt av hesi inntøku, sum hann ikki hevði havt, og sum tað ikki á nakran hátt kundi prógvast, at hann hevði havt. Tað er einki at líkningarráðið hevur nógvar og stórar uppgávur at rekja, og ein av sterstu uppgávum ráðsins er at leita fram inntøkur, sum ikki verða uppgivnar. Men tað er neyvan nakað at ivast i, at meira hevði fingist burturúr við at nýuta ta arbeiðsmegi, sum í dag verður nýtt til at kanna ognar- uppgerðina hjá vanligum løn- takarum, um hendan arbeiðs megi varð nýtt til at kanna tær uppgávur, har einki eftirlit er við, at skattauppgávan er rett. ivast í, at Oli Jacobsen Handverk og ídnaður Gamalt er at tíðin lekir øll sår, at so er kemst ikki uttan um, og er tað eisini gott, men tó ålikavæl eru sár sum tykjast vanskilig ella omøgulig at grøda Tað sum eg her fyrst og fremst hugsi um eru avleiðingar nar av ti tiltaki, Havnar Hand verkarafelag tók, tå tað hótti meistara, ti hesin brúkti óorgan iserað fólk til fakligt arbeiði Hetta førdi sidan vid sær, at hesin meistari måtti siga hesar åvisu menn upp. Av hesum uppstóð stort tjak og tos felog imillum, ja gererelt eisini millum manna Ordini sum hoyrdust vóru m.a. at Havnar Handverkara- felag nýtti ósemuliga framferð, allari útvikling, og løgdu sina keldu hond á vinnu- livsins meguleikar ennta av landsins hægsta manni var klikt inná hendan felagsskap. Ég vil í hvussu so er ikki taka meg aftur i at siga, at slík nidurstøda var og er skeiv, og aldeilis villeid stødgadu andi Grundin til at eg dragi ein part av ti tå aktuella måli fram aftur, er tann skriving man av og á sær í blødum okkara specielt um handverk og íðnað. Í einum av bløðunum, 14. septem- ber, er viðtala við ein meistara um framleiðslu innan hondverk. Undir samrøduni kemur fram m. a., at Handverkarafelagið tey seinastu árini fleiri ferðir hevur Ja, hvørjum skal man trúgva? Sparið mær frå sitatum, sum bliva blakad i andlitid å fridar fólki eins og brústeinar blakað ust í andlitið á politinum ' 1968 ella í 1798, ella nær tað var, ið franska kollveltingin var Arstelini hava vit lært, líka til spyggjan hevur troðið hålsvølin Vit hava í skúla lært, at rætti maðurin er hann, ið ikki nýtir tað, ið hålsvølin« er »Rættir menn«, id hava loyst sini kompleksir vid at »oman gerast lærarar, hava gjørt sitt til at kúga tey veiku børnini lika frå klassa og til seinasta problemini hjá lær- fyrsta Kynsligu arunum sjálvum hava teir vent úteftir móti børnunum, vant tey upp til »rættarmenn«, ella tað býtt og primi vil siga agressiv tivt fólk. Og átrúnaðurin hevur vælsignað hesa vanligu undir kúging av børnunum, og for- eldrini hava sagt, at alt er í lagi Ja, hverjum skal man trúgva? Eg vil koma við ti uppskoti: Frælsi barnannar er frælsi okkar tjóðs! Ja, hverjum skal man trúgva? Avtakið fimleikin, svimjingina og allan hin ein- staklinga-kúgandi ítróttin, sum drepur bernini í dag (eg havi hoyrt, at sonur min hevur ov litlan »murt«, tað er tað, hann fær út úr svimji-undirvisingini!) Ti vil hann ikki meir! Tessvegna Klakksvíkar-mamma verið eftir honum, og longri frammi í greinini stendur, at ilt er at síggja hvi handverkarar skulu krevjast til hetta special- arbeiði. Tað fyrsta eg her beit merki í, er hvussu handverkið verður niðurdempað og bagatell- iserað, tað annað, at tað als ikki er satt, at vit hava gingið á við- komandi meistara sum marran, og sum tað triðja, at málið var loyst nakað skjótt aftaná. Skal ein hava til grundreglu, at um bara eitt arbeiðspláss er nóg nógv automatiserað, er óneyðugt at nýta handverkarar, verður skjótt ikki brúk fyri handverksútbútving. Fer ein at kanna eftir, skal tað nokk visa seg, at flest øll arb- eiðspláss innan handverk meir og minni eru útstýrd við tólum og maskinum, sum í stóran mun kunnu líkastillast við tey so- kallaðu spesialu idnadarvirkir. Tað er ov illa gjøgnumtonkt, vtngo og skriva, at ein fyritoka við modernaðum avanseraðum maskinum og harav ein rúgva av el-kontaktum ikki nýtist hand- verksútbúgvið fólk. Min metan er tann, at meira skal til enn bara starta eini maskinu, tað má vera so, at við- komandi, sum arbeiðir við tól- unum, ikki bara kann útfera hesa og hasa upp- og innstilling av maskinuni, kanska til fjøll- broytt produkt, men at hann eisini er førur fyri at avlesa eina tekning ella skitsu, og annars beherska tey eventuellu brek henda maskinan kann koma út fyri. Her skal sostatt ikki bara rutina til, men so sanniliga ein holl útbúgving. Hesar fortreytir hevur ein handverkari á sínum oki, eitt annað er at handverk- arin skuldi havt møguleika til eftirútbúgving, spesielt við teimum virðirmiklu maskinum, hann dag um dag arbeiðir við. Tá eg nú eri inni á útbúgving kann ein ikki lata vera við at spyrja, hvat teir teknisku skúl arnir, við einum byggikostnað upp á ca. 30—40 milliónir kr. skulu nýtast til. Meiningin má væl vera tann at hesir skúlar inntekna lærling ar og geva teimum útbúgving bæði teoretiska og praktiska á handverksligum basis. Eitt er tó eyðsæð, at tær broytingar, farnar eru samfelag okkara tey síðstu árini, og sum fyri ein stóran part eru komnar uttanifrá, hava avleið ingar við sær, avleiðingar, sum ikki hugar ellum líka væl, av hesum standast tiðum langar til- laðingar. Sum øllum kunnugt, er hand- verkslæran bæði long og kostn- aðarmikil, 4 av sínum árum ganga áðrenn sveinaroynd- in kann avsluttast, studning fær hann litlan og ongan, og lønin annars er rættiliga ninimal. Hetta bert fyri at undirstrika, at uppgávan hjá handverksfel- øgum eins og øðrum feløgum er at savna okkum saman, verja áhugamál okkara og gera korini so góð, sum yvirhøvur gjørligt bæði figgjarliga og mentunar- liga, til frama fyri limir, land og fólk. Spell hevði verið, um tey felog, sum gjøgnum áralangar tíðir hava fjálgað um henda mentunararv, handverkið er, skuldu tagnað Lat okkum íkki seta kílar ímillum, men við samráðing finna hvønn annan í sátt og semju. fram í bestu Andrias Poulsen form. Havnar Handverkarafelag Nicolina og Jákup Hejgaard Simonsen hava sent tinginum bræv viðvíkjandi mjólkafram- leiðsluni, sum Eggvirkið í Rytuvík ætlar at fara undir. Tey siga m.a., at tað er eingin loysn í vænti, um tey nú ikki fáa somu semdir sum onnur. Brævið er eisini sent lógar- nevndini hjá løgtinginum, og har verður sagt: Nicolina Højgaard Simonsen Tað er bráðneyðugt, at vit nú fáa at vita, um teir menn, sum settir eru at styra hesum landi, vilja loyva ella forða okkum at gera eitt gott arb- eiðspláss í Rytuvík, til gagns fyri landið alt. Fyri at visa, at tað, vit gera í Rytuvík, verður ikki gjørt fyri persónligan vinn- ings skuld, vilja vit við hesum skrivi binda okkum juridiskt til fylgjandi sátt- mála: Um lógarnevndin og Fer- oya løgting innan 10 dagar frá i dag gongur ti umsókn á meti, sum 4 Eysturoyar ting- menn í desembur 1975 løgdu inn å ting, vilja vit binda okkum til fylgjandi: Anararnir av virkinum i Rytuvik binda seg til at ikki taka nakran vinning frå virk- inum, áðrenn vit hava lokið hesar treytir: Stílað er soleiðis fyri, at tað almenna veðheldur ikki fyri virkið. Virki okkara til almennan grunn hevur latið í minsta lagi eina millión krónur. Hes- in grunnur kemur at hava til endamåls at stuðla barnum, ið eru uppvaksin á Feroya Barnaheimi og annars stuðla treingjandi og brekaðum á ymiskan hátt Vit kunnu skoyta uppí, at vit hesi ár, viti Rytuvík hava roynt at arbeiða virkið upp, hava ikki tikið løn fyri arbeiði okkara, tvørturimoti hava vit latið tað, vit hava verið fer til. Leggjast skal afturat, at vit hefta eisini persónliga fyri ta skuld, til demis fóður- skuld, virkið hevur. Vit síggja onga loysn, um vit nú ikki fáa somu semdir sum aðrir. Vit hava høli, klárt at taka í nýtslu sum karantænu- statión, liggjandi á vælhósk- andi plássi. Tá vit leingi hava havt kunnleika til, at aðrir, uttan nakað hóvasták, hava inn- flutt neyt og sett tey millum foroysk, síggja vit tað tí heilt órimiligt, at vit skulu forðast I hesum. Við hávirðing N. Højgaard Simonsen Jacob H. Simonsen