leygardagur 1. mai 1976síða 11

Nr. 32 — 1. mai 1976 S 3 FN NN NN NS NN 3 Ii i á fýr SN NN IV N YA NN SN SSR 1 N 2 , NS =; NN SLÁ 0, pe NN AN 7 N AS SS N NN # N IAN 17} 7] U// N NNN Bi | 7 N la UK I ) | +40 me NI || » | | ul þí | | Á NN | I Á | | | NN Jil | (ll) N N 171; 7 ur ZZ NN / A NN N 7 N 17 W 77 5 ll 7 22 Z (/ 77 7 0, Í / Út 7 Í 12 fr 77 MÅ 2 Whi Í, 7 Ritstjóri: Hans Thomsen Á Ballið Tit halda fram, at menn- iskjað ikki av sær sjálvum fær gjørt sær nakra hugsan um, hvat ið er gott ella ilt, men at alt velst um um- stødurnar, ja, at tað eru tær, sum allan týdningin hava. Men eg sigi fyri meg, at eg haldi tað vera sjálva lagnuna, sum munar mest. Nú skulu tit hoyra, hvat eg veit at siga frå mær sjálvum...< Soleiðis tók Ivan Vasil- jevitsj til orða. Hann var nógv umhildin maður. Og hetta hendi, aftan á at vit høvdu tosad um, hvussu umráðandi tað er fyrst at fáa broytt tey viðurskift, menn- iskjuni liva undir, áðrenn hugsingur var um at fara at royna at gera hin einstaka fullkomnan. Eingin okkara mundi kortini hava hildið fram, at ógjerligt var hjá tí einstaka menniskjanum sjál- vum at duga á at skyna millum ilt og gott. Men Ívan Vasiljevitsj var so vorðin, at hann hevði lyndi til at við- gera tær hugsanir, sum tóku seg upp í honum undir eini samrødu. Og hetta fekk hann tiðum at siga frå sovorðnum, sum honum sjálvum hevði verið fyri, og tíðum gloymdi hann tá púra tað, sum hevði fingið hann at siga frá. So hugtikin varð hann sjálvur av fråsøgnini. Og hetta fell so náttúrligt, ti altid vóru frå- sagnir hansara so heilhug- aðar og trúligar. Og soleiðis var eisini hesa- ferð. „Ég fari nú at tala eitt sindur um meg sjálvan. Tá lív mitt hevur verið, sum tað hevur og ikki annaðleiðis, so kemst tað ikki av umsteð- unum, eg havi livað undir, men av heilt ødrum orsek- um.“ „Hverjum orsøkum, með- ni?< spurdu vit. »Å, hatta er ein long soga, so skulu tit skilja nakað av hesum, komi eg at verða nakað drugvur.« >Tað sakar einki!« Ívan Vasiljevitsj sá hugsin út og risti við høvdinum. »Ja,« helt hann fyri, „alt lív mítt kom at taka aðra leið bert av einari nátt ella kanska heldur einum morgni.< »Og hvat hendi so?< „Fyrst hendi tað, at eg gjørdist góður við eina gentu út um alt mark. Eg havi mangan verið ásttikin, men hesa ferð bar av. Men hetta er so langt síðani. Nú eigur hon longu giftar detur. Daman var frúgvin B., jú, Varenka B.« Ivan Vasiljevitsj nevndi eisini eftirnavnid. »So seint sum i 1850-årunum var hon enn óvanliga vekur. Men tå hon var blaðung, eini átjan ár, var hon eiggilig, hávaks- in, mjá, yndislig og hábærs- lig. Og altið var hon so fatt við hevdinum eitt sindur afturá. Saman við tí, at hon var so hávaksin og mjá, gav sosialurin hetta henni eitt tignarligt yvirbragd, sum eg næstan hevði ræðst, hevði ikki altið eitt blidligt bros leikad um varrarnar og tey yndisligu eyguni.« Sum tygum duga væl at greida frå, Ivan Vasiljevitsj!« »Gaman i, men sama hvat eg sigi um hana, so fåi eg ikki gjørt tad so, at tit veruliga duga at skilja, hvussu hon var. Men kortini snyr søgan seg ikki bert um alt hetta. Hetta eg sigi frå, hendi i 1840-årunum. Eg las tå vid lærda håskulan i landspart- inum, og ikki dugi eg at siga, um hesi skúlin var góður ella ringur. Vit høvdu eingi feløg ella politiskar hugsjónir, vóru bert ungdómar og livdu, so- leiðis sum ungdómi dámar at liva. Og nakað lærdu vit Eisini stuttleikaðu vit okk um. Ég var rættiliga livligur unglingi tá og haraftrat rík- ur. Eg átti ein góðan reiðrar- hest og koyrdi í rusjubana við teimum ungu gentunum. Tá vóru tey enn ikki farin at skreiða á skoytum. Og so var tað gildini, eg og vinmenninir høvdu. Tá smakkaðu vit einki annað enn champagnu, drukku ongantid brennivin, sum tey nú. Allarbest dámdi mær kortini vertskap- in og ballini. Væl dugdi eg at dansa, og beinleiðis mishått- ur var eg kanska heldur ikki.« >A, ikki skuldu tygum lagt i,« segði ein av damunum, sum hevði tikið lut í hesum prátinum. »Vit hava jú sæð myndir av tygum og vita, at tygum vóru av vakrastu unglingum.“ So, so. Jú, men lat okkum so siga tað. Annars hevur tað einki at tyda. Tað, sum týdning hevur, er at eg, meðan eg var so góður við hana, sum eg ongantíð havi verið við nakra gentu, varð boðin í veitslu hjá aðal- marsjallinum í landslutinum. Hetta var føstulåvintsmåna- dag. Og aðalsmarsjallurin var góðsligur, eldri maður, ógvuliga ríkur og gestablíð- ur. Og sum hann so eisini frúan, tók ímóti gestunum í floyalskjóla við gimsteina- settum prýði uppi á høvd- inum. Akslarnar og hálsurin líka so nakin sum á Elisabeth Petrovnu keisarinnu. Ballið var frålikt, høllin prýðilig og hevdi svalir. Tonleikin høvdu vit góðan, ti tað frialika orkestrið hjá góðseigaranum spældi. Blidskapurin var framúr, og champagnan treyt ikki. Hóast mær altid hevur dámað so væl champagnu, gjørdi eg litið av, ti tað nýttist ikki — eg var åst- tiknari enn so. Men afturfyri dansaði eg so dúgliga, at eg fleiri ferðir mundi dottið so barlangur. Bæði vals og pol- ka dansaði eg og sjálvandi so ofta til bar við Varenku. Hon gera sum livdi frá 1828-1910 var tann stóri frásogumaðurin í russkum bókmentum og livdi sjálvur eitt lív, sum í sær sjálvum var ein stór og merkilig sega. Hann var russiskur aðals- maður og livdi, meðan hann var ungur, eitt lív í gleimi og gaman, so sum siður var millum tey ungu av russisku yvirstættini. Men skjótt kom álvarsemið. Hann fór upp í russiska herin og upplivdi her m.a. kringsetingina av Sevasto- pol, sum hann skrivaði 3 frásagnir um. Hann gjørdist alt fyri eitt viðgitin. Tolstoj segði seg leita eftir sannleikanum, og sigast kann, at hann leitaði eftir honum alt lívið. Fyrst í nøkrum frålikum stuttsegum, so í teimum veldigu skaldsøgunum >„Kriggj og fridur« og »Anna Karenin«. Í lívi hansara vóru ofta svárar sálarligar kreppur, sum vóru so ógvusligar, at tær við hvort fáa okkum at hugsa um Strindberg, har hann royndi at leita eftir ti, sum fyri honum var sannleikin um menniskjuni og lívið. Varðar á hesi leiðini eru »Uppreisnin« sum bøkur sum »Kreutzersonatan«, og allir sjónleikirnir og stuttsøgurnar, komu út eftir deyða hansara. At enda fann hann fram til eina lagnutrúgv, regla kanska var tann, sum Gandhi seinni tók við, at tú ikki skalt seta teg upp móti ti ónda. Persónliga kom hann ongantið í samljóð við hvors megin- seg sjálvan. Hann vildi vera fólksins, men var og helt fram at vera aristokratur í livihátti sinum. Hann ætlaði sjálvboðin at geva greivadomið hjá sær, Jasnaja Poljana, frå sær, men mátti lata sær lynda at lata familjuni tað. Farin um tey fýrsinstjúgu árini rymdi hann loyniliga heiman fyri at geva seg í kleystur, men doyði á leiðini á eini jarnbreytarstoð. Sum fråsøgumadur hevur Tolstoj eitt veldi sum eingin annar. Hann er sáttligur, breiður og sinniligur sum tær stóru russisku áirnar. beint fyri nesini á mær. Eg havi ongantíð kunnað torgað hann síðani. Hann bjóðaði henni dans, beint sum hon / var í hvítum kjóla, hvitlum atlaskskóm og hvitum geitar- skinnshandskum. Men ma- surkuna stjól hasin forbidni verkfrødingurin, Anisimof,