leygardagur 3. juli 1976síða 11

Síða 12 sosialurin Bárður Jákupsson: — Áhugin fyri teimum smáu tjóðunum er vaksandi Tey norrønu londini hava sitið meiri ella minni illa um sátt gjøgnum øldir — og mangan borið vápn ímóti hverjum eðrum. Vit skulu heilt upp í 19. eld, áðrenn talað kann verða um norrøna eindarkenslu. Tað var ein av stjórnar- limunum í Norrgna Fe- lagnum í Føroyum, Bárður Jákupsson, sum greiddi frá hesum á almenna fundinum í Havn, hvat norður- lendskt samstarv hevur at týða fyri Føroyar. Bárður Jákupsson segði: At savna tey norrenu londini í eindir hevði annars verið roynt so mangan vit minnast Margretu drottning í 14. old men tað, sum íbirtist í 19. eld, var á heilt eðrum bógvi. Grund- arlagið var nú tjóðskaparkensl- an, sum tjúknaði upp í teimum norrenu løndunum um hetta mundið Þann týska hóttanin moti Slesvig førdi til ta sonevndu ;kandinavismuna 1 1840-unum, ein romantisk rørsla, har norsk- ur og svenskur ungdómur vildi standa saman og stuðla dønum í at verja hetta norrøna suður markið móti preussisku atsókn- ini. Sum kunnigt varð hetta eitt vónbrot. Tá ið á stóð, stóðu danir einsamallir móti atsóknini DE SS Le ke sm orðaskifti. Hann orsøkin til, at Kampmann rokk sigur elsini, al teim úrslitum. hann gjørdi, var, at hann í samráðingum var so opin og ærligur, at mangan var hildið. at hann spældi kort sini ov tidliga ut; men tað visti seg hverja ferð, at hetta bert var, ti at hann longu undan ødrum hevði sæð teir møguleikar, sum lógu longur frammi Hetta møtstødumanni kunnu øll, sum hava havt viðskifti við Viggo skoðsmál frá einum Kampmann, taka undir við, ti hóast hann í fólksins eygum ikki stóð sum hin fevnandi og stinni faðirin, so var hann hollur vinur, og so botnaði politiski hugur hansara fremst av ollum í áhuga fyri menniskjum og korum teirra. korum hins einstaka Hann, sum legði truplar spur ningar ella ynski fram fyri Viggo Kampmann, kom at sanna, at hóast tað ikki altid vøru politisk ir møguleikar fyri teim loysnum sum ynskjandi vóru. so varð altid rokkið nøkur fotafet víðari har ein gøta var stongd, royndi Viggo Kampmann aðrar, sum ofta vistu seg at vera gongdar Teir førovingar, sum hava hesa sannføring um mannin, eru ikki fåir. Hesi år, har vidurskiftini politiskt vóru so viðbrekin Dan markar og Føroya millum, hevdi tað ómetaligan tydning, fyri at gongd kom á, at ein líkur maður legði orku sina í at finna skilagóðar loysnir i flestu forum Lóggavurnar um realkredit tovnin, um folkapensionina um 60-millióna grunnir um ikrat KKINngarna er i! Viggo Kam] io 1 t } i I framda ið vóru lagdir undir tær, meðan hann virkaði, soleiðis at tær kundu fremjast Hann virkaði sum semingsmaður und- ir striånum um læknaviðurskift- ini í Klaksvík. og hann hevur lagt orku sína í at skapa mong vinnulig tiltøk i Føroyum størri seinni og smærri. Vit minnast ti henda mann við virðing og takksemi. Kampmann var avgjørdur so- sialistur og vildi skapa hitt sosialistiska samfelagið: hesum rokk hann ikki. men við glogg- skygni virkaði hann fyri bottum korum til hin einstaka og fyri figgjarliga. sosialt og mentunarliga til hin einstaka. Hann var avgjørdur demokratur og vendi sær imóti at seta igjøgnum eitt socialistiskt sam- felag á annan hátt enn við fullari undirtøku frá frælsi demokratiskari einum meiriluta í tjóðini Eg vil enda við nøkrum orðum søgd av Viggo Kampmann, sum lysa mannin: »Vit mugu aldri gloyma, at sjálvt um tað gongur avbera væl, sjálvt um búskapur okkara er væl fyri, og vit gerast ríkari hvor sær, so eru altid nøkur, sum ikki orka at fylgja við. og tað vilja vera menniskju her heima hjá okkum eins og úti í stóru verð, sum eiga krav uppá okkara solidaritet og stuðul. Tað eru kor teirra, sum til eina og hvørja tíð eru ringast fyri, sum boða frá hvussu langt vit rukku.« Ord at leggja sær í geyma vælferdin yndra samhaldskensluna mill kal ikki materiella im menniskju Fin kappi er fallir juni 190 Atli P. Dam og eftir vanlukkuna í 1864 doyði skandinavisman burtur. Nakað av politiskum sam- starvi var og eitt veruligt politiskt úrslit kom í 1873 tað var tann norrøna myntuniónin millum Danmark, Noreg og Svoríki tvs. at peningur Í hverjum at hesum londunum varð lógligt gjaldoyra í hinum báðum. Tað er meiri, enn vit megna í dag Noreg varð leyst frá sambandi sinum við Sveríki í 1905 og hervið var tað frælsi skapað fyri hvert land sær, ið var grundar- lagið fyri samarbeiði millum tey trv londini Danmark, Noreg og Svøriki. Hesi trý londini avtal. aðu i 1914 at hava eina felags uttanveltaða stødu í 1. heims- bardaga Aftan á | heimsbardaga kyknaði ein áhugi upp fyri stórri norrønum samstarvi Um aramótið 1917-18 icmu góðir menn saman í Svøriki og tjakaðust um norrent samar- beidi, og haðani kom initiativid til at gera norrøn feløg. Ætlanir vórðu lagdar fyri eina samskip- an, soleiðis at eitt felag skuldi vera í hverjum landi, sum skuldi arbeiða fyri samanhaldi millum tær norrenu tjóðirnar á ti grund- arlagi, at londini skuldu vera sjálvstoðug — og at royna at fáa í lag felags arbeiði. Høvudsibirt- arar vóru tveir svenskarar: figgjarmålarådharrin C. Carle- son og prof. E. Heckscher. I 1919 møttust umbod, og tad førd til, at feløgini i Danmark, Svø- ríki og Noreg vórðu sett á stovn. Innbjóðingin Í hesi fyrstu innbjóðing frá 1918 stóð: »Norrønu feløgini vilja seta sær tað mál at okja um kensluna av samhuga millum tær norrønu tjóðirnar, styrkja tey mentunn- arligu og fíggjarligu bondini og fremja samarbeiði. Felagið skal styrkja tey tiltøk á hesum bógvi, ið longu eru í gongd og fáa nýtt virksemi i lag á økjum, har tað Nr. 35 — 3. juli 1976 er nåtturligt. Gjøgnum upplýs- ingarvirksemi um viðurskiftini 1 hinum londunum å vinnulivsøki, samfelagsøki og mentunnarøki skal verða roynt at bøta um tann alt ov lítla kunnleika, tær norrønu tjóðirnar hava um hvør- ja aðra.< Ut frá hesum sjónarmiði hev- ur verið arbeitt síðani. I 1922 kom eitt felag í Íslandi og í 1924 í Finnlandi, men Norrena Felag- ið í Føroym varð ikki stovnað fyrr enn i 1951. Hesi feløg eru sera stór. Tað størsta er i Danmark einir 60.000 limir. Tað svenska man hava einar 40.000 limir. Norrøna Felagið í Feroyum hevur einar 800 limir. Felags- skapurin byggir á deils persón- ligan limaskap, deils limaskap hjá stovnum, feløgum o.t. Í grannalondum okkara eru LO, arbeiðsgevarafelog, landbúnað- arfelagsskapir, kooperativ felog o.t. fastir limir, men í Føroyum eru bert einstaklingar — enn. Felogini gingu saman í For- eningerne Nordens Forbund í 1965. Gjøgnum henda felags- skap verður fyriskipað eitt risa- stórt upplýsingarvirksemi. Norrøna Ráðið ein stórhending Í 1952 kom norrøna ráðið í lag. Hetta var ein stórhending á leiðini, og møguleiki var nú fyri týðandi samstarvi á almennum politiskum stigi. Feroyar fingu limaskap har í 1968, grundað á heimastýrislógina. Felogini senda hvert ár umboð til Foreningerne Nordens For- bund — og har verða ætlanir gjørdar fyri ársarbeiðið. Til hesi endamál og til skeið, stevnur o.t. hava feløgini setur. At nevna tað, ið arbeitt hevur verið við, verður ov drúgfert. Um nakar vil vita, fær hann upplýs- ingar frá okkum. Arbeiðsætlan- irnar frá seinastu árunum um- fata meiri sosial viðurskifti og internationalt samarbeidi enn fyrr — og vidgera eisini støduna til menningarlondini. Dentur verður lagdur á frå Foreningerne Nordens Forbumd, at norrøn tiltøk í menningarlondunum mugu samskipast betur og økj- ast til at umfata uppaftur fleiri lond og adrar heimspartar. At enda er vert at nevna, at áhugin fyri teimum smáu tjóð- unum er stórur í dag í teimum stóru nordanlondunum. Frá flei- ri síðum verður sagt, at ein stór uppgáva hjá hesum sterru norrønu tjóðunum er at skapa meguleikar fyri, at hesar smáu tjóðir — so sum íslendingar, feroyingar og samar skulu kunnu fáa umstødur til at trivast fíggjarliga og mentunarliga. Hin himmalski kekkurin Í Sosialinum nr. 30 så eg hesa yvirskrivt. Eg vil vóna fyri tina egnu skuld, at tað er av ovitin- heit, tú skrivar so. Þann himmalska kekkkontoin varð upprættað á Golgata til ein og hvønn, sum persónliga tekur og hevar av henni, hon er eisini fyri teg, tú. sum sigur, at tu ert einsyndari; hevar tú av tini konto. so skalt tú verða frelstur; men hevar tú ikki o er og vndari. og so fert tu tortapt og endar í helviti, og tå er dómurin avsagdur i eld- sjónum, tað er hin annar deyðin; soleiðis sigur Guðs Orð. Hevar tu av ti himmalsku kekkkonto tíni. hon sum verður rætt tær úti á Golgata, so fært tú frið í hjartað, tá ert tú ikki ein syndari longur, men frelstur av Guðs stóru náði. Kontoin er tin ogn, eingin annar kann heva av henni ella geva tær hana, man kann bert siga tær frá, at hon er har Eg føldi trongd til at fortelja tær hetta, ti sjålvur havi eg verid har, og eg fekk frid, ein frid, sum fylgir vid kontoini, og sum heimurin ikki kann geva. Heilsan Tórur Zachariasen NE